ساواک مي‌پنداشت فضای غیرسیاسی نجف امام(ره) را منزوی کند

گروه دین و اندیشه «خبرگزاری دانشجو»؛ زمانی که امام(ره) در نجف دوران تبعیدشان را سپری می کردند، از جریانات داخلی ایران به انحاء مختلف اطلاعات بدست می آوردند و نقش رهبری قیام مردم را در این دوران نیز ایفا می کرد.

امام(ره) در نجف علاوه بر اینکه مجالس درس و بحث را دنبال می کردند، با صدور اعلامیه هایی، باعث تعیین مسیر برای مردم انقلابی ایران می شدند.

در همین مورد نسخه هایی از کتاب ولایت فقیه توسط کسانی که به دیدار امام می آمدند یا زائرانی که برای زیارت حرم امیرالمومنین (ع) عازم نجف بودند، به داخل کشور منتقل می شد.

به همین منوال نامه ها و اعلامیه های امام خمینی(ره) به مردم ایران می رسید. در این میان می توان نامه ای که امام در مورد سقوط حکومت پهلوی، اطمینان کامل را به مردم داد اشاره کرد.

در همان زمان ایشان در زمان وقوع جنگ 6روزه بین اعراب و اسرائیل، با صدور بیانه ای روش مبارزه را اینگونه بیان کرد که مردم مسلمان باید رابطه تجارت با اسرائیل و مصرف کالاهای اسرائیلی را منع کنند.

توجه امام به مسئله فلسطین در همان دوره تبعید باعث صدور فتوایی از ایران شد مبنی بر اینکه مردم مسلمانان باید وجوهات شرعی خود را برای حمایت از فعالیت های شاخه نظامی جنبش آزادی بخش فلسطین اختصاص دهند.

همچنین امام خمینی(ره) به بهانه های مختلف مانند برگزاری جشن های 2500ساله، رواج تغییرهای التقاطی از اسلام و ... اطلاعیه های متعددی برای مردم ایران صادر می کردند.

همین فعالیت های امام که به صورت فتوا و اعلامیه صادر می کردند باعث شده بود تا نام او در سالهای تبعید فراموش نشود و مردم از اینکه خمینی ای هم وجود دارد غافل نشوند و قیام مردم از حیات و حرکت باز نماند.

تحلیل ساواک از تبعید امام به نجف، این بود که فضای راکد و غیر سیاسی نجف باعث منزوی شدن امام می شود، روحیه انقلابی و سیاسی ای که در امام وجود دارد رو به افول می رود؛ در صورتی که امام(ره) باعث شد روحیه انقلابی در بین شاگردانش پیدا شود و فضای غیر سیاسی نجف هم تغییر کند. شاید به خاطر این رهنمودها و شیوه رهبری امام بود که حکومت شاهنشاهی به فکر تغییر محل تبعید امام خمینی افتادند.

امام(ره) در زمان تبعید در نجف چگونه از اوضاع ایران مطلع می شدند؟

حال باید به این پرسش پاسخ دهیم که چگونه امام از اوضاع داخلی ایران اطلاع پیدا می کرد و یا اینکه بیانیه ها و اعلامیه های امام چگونه به دست مردم انقلابی ایران می رسید.

 
شاید بتوان گفت وجود عتبات عالیات در عراق باعث شده بود که زائرین به بهانه زیارت، با امام(ره) هم ملاقاتی داشته باشند تا امام را از اخبار داخلی ایران مطلع کنند و هم دستورات تازه را از امام بگیرند و بیانیه ها و اعلامیه های جدید امام(ره) را به ایران ببرند.

در همین خصوص سید حمید روحانی و علی اکبر ناطق نوری دو تن از عوامل اصلی تهیه و چاپ اعلامیه های امام بودند که از سوی آیت الله ربانی شیرازی مأموریت یافته بودند که اعلامیه های امام را چاپ و تکثیر کنند.

 
ساواک نسبت به این روابط به حکومت وقت هشدار داده بود:

«خمینی به طور مرتب با افراد ایرانی سر و کار دارد و مرتباً در تماس با آنها بوده و می تواند کلیه نیات خود را به هر ترتیبی که می خواهد به وسیله زوار ایرانی که در حقیقت در نقش پیک هستند، عملی کند.»

همچنین روحانیونی که از نظر رژیم شاه شناخته شده نبودند، سالی یکی دوبار از نجف به ایران سفر می کردند و بیانات و اعلامیه های امام را به ایران می رساندند و در راه بازگشت هم نامه هایی از طرف مردم انقلابی ایران برای امام می بردند و به این شکل راه ارتباطی بین امام و مردم برقرار بود.

گاهی اوقات هم مبارزین به طور مستقیم از طریق تلفن با نجف تماس می گرفتند و گاهی هم اگر از این مسیر امکان پذیر نبود پیام و سخنان امام به وسیله تلفن از نجف به کویت، منزل آیت الله مهری می رسید و افراد انقلابی ایران از تهران با کویت تماس می گرفتند و اخبار و پیام ها را دریافت می کردند.

همچنین در موسم حج نمایندگان امام به عربستان می رفتند و با نمایندگان مبارز ایران به طور سری دیدار می کردند و یکدیگر را با فعالیت هایشان آشنا می کردند. همچنین اعلامیه ها، نوارها و جزوات امام را به داخل ایران منتقل می کردند.

به همین خاطر زمان حج بهترین فرصت برای مبارزان انقلابی بود که پیام امام را در قبال تحولات ایران به گوش مردم انقلابی برسانند.

 

منابع:
1. مرکز اسناد انقلاب اسلامی
2. موسسه تاریخ معاصر ایران
3. پایگاه حوزه
4. مرکز نهضت روحانیون ایران