مخترع روش‌های کنونی انجام چهار عمل اصلی حساب كه بود؟

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ غیاث‌الدین جمشید کاشانی از بزرگ‌ترین مفاخر تاریخ ایران بشمار می‌آید كه به تکمیل و تصحیح روش‌های قدیمی انجام چهار عمل اصلی حساب پرداخت و روش‌های جدید و ساده‌تری برای آنها اختراع کرد و در واقع وي را باید مخترع روش‌های کنونی انجام چهار عمل اصلی حساب بویژه ضرب و تقسیم دانست.

 

جمشید ملقب به غیاث‌الدین، فرزند پزشکی کاشانی به نام مسعود حدود سال ۷۹۰ قمری (۱۳۸۸ میلادی)، در کاشان متولد شد.

 

دوران کودکی و جوانی وی درست همزمان با اوج یورش‌های وحشیانه تیمور به ایران بود، ولي با وجود این، جمشید در همین شرایط نیز هرگز از آموختن علوم مختلف غافل نشد.

 

نخستین فعالیت علمی کاشانی که از تاریخ دقیق آن آگاهیم، رصد خسوف در ۱۲ ذیحجه ۸۰۸ قمری، برابر با دوم ژوئن ۱۴۰۶ میلادی در کاشان است.

 

غیاث‌الدین نخستین اثر علمی خود را در همین شهر و در ۲۱ رمضان ۸۰۹ قمری مطابق با اول مارس ۱۴۰۷ میلادی، یعنی ۲ سال پس از مرگ تیمور و فرو نشستن فتنه‌ او نوشت.

 

چهار سال بعد در ۸۱۳ قمری هنوز در کاشان بود و رساله مختصری به فارسی درباره علم هیئت (کیهان‌شناسی) نوشت.

 

در ۸۱۶ قمری کتاب نجومی مهم خود، یعنی زیج خاقانی را به فارسی نوشت و به اُلُغْ بیگ، فرزند شاهرخ و نوه تیمور که در سمرقند به سر می‌برد، هدیه کرد.

 

کاشانی دست کم تا مدتی پس از پدیدآوردن کتاب ارزشمند تلخیص المفتاح، یعنی ۷ شعبان ۸۲۴ قمری مطابق با ۷ اوت ۱۴۲۱ میلادی، هنوز در کاشان به سر می‌برد.

 

کاشانی در ۸۲۴ قمری به همراه معین‌الدین کاشانی (همکار غیاث‌الدین در کاشان و سمرقند) از کاشان به سمرقند رفت و در پی‌ریزی رصدخانه‌ سمرقند نقش اصلی را ایفا كرد.

 

کتاب ارزشمند وی با نام «مفتاح الحساب» کتابی درسی، درباره ریاضیات مقدماتی است و آن را از حیث فراوانی و تنوع مواد و مطالب و روانی بیان سرآمد همه‌ آثار ریاضی سده‌های میانه می‌دانند.

 

اختراع کسرهای دهگانی (اعشاری)، دسته‌بندی معادلات درجه‌ اول تا چهارم و حل عددی معادلات درجه چهارم و بالاتر، محاسبه‌ی عدد p، تکمیل و تصحیح روش‌های قدیمی انجام چهار عمل اصلی و اختراع روش‌های جدیدی برای آنها، اختراع روش کنونی پیدا کردن ریشه‌ n اُم عدد دلخواه، اختراع روش کنونی پیدا کردن جذر (ریشه‌ی دوم) که در اصل ساده شده روش پیدا کردن ریشه n اُم است و ساخت یک ابزار رصدی از فعاليت هاي علمي كاشاني است.

 

وی سرانجام صبح روز چهارشنبه، ۱۹ رمضان ۸۳۲ قمری برابر با ۲۲ ژوئن ۱۴۲۹ میلادی بیرون شهر سمرقند و در محل رصدخانه درگذشت.