بروز نشدن اطلاعات «ایران داک»؛ آغازي بر افزايش سرقت علمي در كشور؟

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛  پژوهشگاه علوم و فناوري اطلاعات (ايران داك) از سال 1347 با هدف اصلي گردآوری پایان نامه ها راه اندازی شد و به همين دليل به عنوان بانك اطلاعاتي تحقيقات در كشور به شمار مي رود و ایجاد نظام ثبتی پایان نامه ها در جهت استاندارد کردن نظام اطلاعات را بر عهده دارد.

 

ايجاد يك نظام ثبتی برای رفع دغدغه هایی نظیر بروز بودن، کامل بودن و معتبر بودن پايان نامه ها و مدیریت اطلاعات علم و فناوری ماموريت اصلي پژوهشگاه علوم و فناوري اطلاعات است كه باعث شده پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران با دیگر پژوهشگاه ها متفاوت باشد، ولي اين تفاوت در عمل نمود آن چناني ندارد؛ زيرا گاهي بروزرساني اطلاعات «ايران داك» حتي به صورت سالانه صورت مي گيرد.

 

با نگاهي به بخش پايگاه هاي اطلاعاتي سايت «ايران داك» با 615 هزار ركورد اطلاعات علمی در كشور روبرو مي شويم كه امكان جستحوي اطلاعات پايان نامه ها بر اساس نويسنده، موضوع، استاد راهنما، استاد مشاور و كليدواژه نيز در آن وجود دارد، ولي در اولين جستجو متوجه بروز نشدن اين اطلاعات خواهيم شد.

 

پژوهشگاه علوم و فناوري اطلاعات ايران در آخرين بروز رساني در 20 مهر ماه 1389 با دعوت از جمعي از كارشناسان از 18 هزار پايان نامه جديد رونمايي كرد؛ در حال حاضر 128 هزار ركورد پايان نامه، 87 هزار ركورد طرح پژوهشي، 128 هزار ركورد مقاله مجله، 26 هزار ركورد گزارش دولتي، 94 هزار ركورد مقاله همايش، 15 هزار ركورد پايان نامه لاتين در «ايران داك» وجود دارد كه آخرين پايان نامه هاي موجود در آن مربوط به سال 88 است.

 

با توجه به اينكه پایان نامه اولین نمود قدرت تحقیقاتی و استنباطی دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد و دکتراست، تكراري نبودن موضوع آن يكي از مسائل مهم و اوليه براي كيفي شدن اين قدرت به حساب مي رود كه بروز شدن «ايران داك» از اين تكرار جلوگيري مي كند.

 

اما در حال حاضر فرایند پایان نامه نویسی در بيشتر دانشگاه های ایران دچار بحران کیفی شده و نيازمند نظارت دقيقتر است كه اين نظارت در صورتي مي تواند تحقق يابد كه استادان ناظر بر پايان نامه ها بتوانند از طريق يك نظام ثبتي منسجم از تكراري نبودن موضوعات پايان نامه ها مطمئن شوند.

 

بروز شدن اطلاعات در «ايران داك» شايد بتواند با جلوگيري از تكراري شدن پايان نامه ها به كيفي شدن آن كمك كند، ولي وضعيت فعلي «ايران داك» تنها كمكي است به دانشجويان براي ارائه پايان نامه تكراري و تسهيل فارغ التحصيلي آنها؛ البته ضعف پژوهشگاه علوم و فناوري اطلاعات تنها عامل براي بروز نشدن اطلاعات پايان نامه ها نيست و عوامل ديگري هم در بروز اين مسئله موثرند.

 

 

دكتر سيمين حسينيان، معاون پژوهشی دانشگاه الزهرا مي گويد: در حال حاضر مرجع «ایران داک» برای جلوگیری از انتخاب موضوعات تکراری در پايان نامه ها ایجاد شده، اما به دلیل عدم همکاری برخی از دانشگاه ها در ارسال موضوعات تحقیقی انجام گرفته، اطلاعات این سایت بروز نمی شود.

 

وي اعلام نیاز سازمان ها به دانشگاه ها براي ارائه پايان نامه را نيز يكي از راهکارهاي جلوگیری از انجام تحقیقات تکراری مي داند و مي گويد: بهترین راهکار جلوگیری از موازی کاری و انجام پژوهش های تکراری این است که موسسات و سازمان ها نیازهای پژوهشی خود را به دانشگاه ها اعلام کنند.

 

در هر صورت در وضعيتي كه روز به روز بر ارائه پايان نامه هاي كافي نتي در كشور افزوده مي شود و حتي شركت هايي براي انجام پايان نامه نويسي شكل مي گيرند، نبود يك بانك اطلاعاتي دقيق و بروز مي تواند براي جامعه علمي كشور مشكل ساز شود.

 

مسئولان «ايران داك» در مورد علت تاخير در بروز رساني اطلاعات «ايران داك» توضيحي ندادند، ولي اميدواريم اين علت ها را شناسايي كرده و با رفع آن «ايران داك» را به بانك اطلاعاتي دقيق و بروزي براي جستجوي موضوعات پايان نامه ها تبديل كنند؛ زيرا بروز شدن اطلاعات «ايران داك» با افزايش كيفيت پايان نامه ها باعث كاهش بسياري از معضلات علمي دانشجويي در كشور مي شود.