فلسفه زجر شیعه در مقطع كنوني، شکل‌گیری اجتماعي اوست

به گزارش خبرنگار دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، حجت‌الاسلام پناهيان پنج‌شنبه، 14 مهر ماه در هيئت مكتب‌الرسول که در مسجد امام حسن عسكري برگزار شد، به بیان اهمیت کار تشکیلاتی پرداخت و گفت: شيعه در طي اين سال‌ها در زمينه كار فردي رشد كرده كه نمونه‌هاي موفق بسياري در اين زمينه وجود دارد و آنچه مشكل جدي ماست، عدم كار تشكيلاتي است.

وي با اشاره به آيه آخر سوره آل عمران، «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اصْبِرُواْ وَ صَابِرُواْ وَ رَابِطُواْ وَاتَّقُواْ اللّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » گفت: این آیه يك توصيه ويژه‌اي از خداوند است كه از روي متن آيه نیز مي‌توان تفاوت آن را با عموم دستورات الهي مشاهده كرد.

اين استاد حوزه و دانشگاه افزود: «اصْبِرُوا»، صبر كنيد؛ اگر تك تك افراد صبر پيشه کنند کم کم يك جامعه ايده آل بدست می آید، اما یک دستور دیگر نیز داده شده که در آن هویت اجتماعی مستقلا مورد اشاره قرار می گیرد و می فرماید: «َصَابِرُواْ»؛ يعني با هم صبر كنيم و تعاون در صبر داشته باشيم؛ چرا که با صبر تک تک آن اتفاقی که باید در جامعه بیفتد، نمی افتد و به طور كلي برنامه ريزي جمعي براي صبور بودن داشته باشيم.

حجت‌الاسلام پناهيان در ادامه گفت: خدواند در ادامه آیه می فرمایند: «رَابِطُواْ»؛ یعنی قواي خود را جمع كنيد و به تعبير دقيق فارسي يعني «هم افزايي» پيشه كنيد.

نگاه علامه طباطبایی به جامعه اسلامي نظير بوده است

وي با اشاره به تفسير الميزان گفت: علامه طباطبايي گسترده ترين بحث اجتماعي در خصوص جامعه اسلامي را با اشاره به اين آيه تشريح كرده اند.

اين استاد حوزه و دانشگاه با بيان اينكه پيشرفته ترين مباحث روشنفکری علامه طباطبايي در تفسير اين آيه آمده است، افزود: علامه در اين تفسير می فرمایند دموکراسی از دیکتاتوری بدتر است؛ زیرا دموکراسی ظلم به همه مردم با مشاركت خودشان است، ولی دیکتاتور شخصي است كه به همه مردم ظلم می کند.

حجت الاسلام پناهيان در ادامه افزود: گفته مي شود که علامه طباطبايي با انقلاب زياد همراهي نكردند، شايد به خاطر اين بوده است كه باور نداشتند در مردم چنين شرايط لازم براي قيام بوجود آمده باشد، وگرنه اصل ضرورت مبارزه با استکبار در مواضعشان صريحا مشخص مي باشد كه ایشان اصل انقلاب را قبول داشته است.

استاد حوزه و دانشگاه در مورد علامه طباطبایی گفت: اينگونه نبود كه ایشان با انقلاب ضديت داشته باشند، بلكه موقعيت اجتماعي شان به گونه اي نبوده كه بتواند براي قيام اعلاميه بدهد و مردم را دعوت كند، ولي نگاهشان به جامعه اسلامي واقعاً بي نظير بوده است.

در سوره عصر خداوند دو توصيه عجيب دارد

وی با بیان اینکه قصد داريم اقتضائات «وَ صَابِرُواْ وَ رَابِطُواْ» را بررسي كنيم، گفت: براي پرداختن به معني حقيق صبر، سوره عصر را بررسي مي كنيم، اين سوره از چنان اهميتي برخوردار است كه اصحاب رسول خدا(ص) عادت داشتند وقتي با هم دست مي دادند، سوره والعصر را مي خواندند؛ چراكه آنها همه «حق پرست» بودند.

حجت‌الاسلام پناهيان افزود: در سوره عصر خداوند توصيه عجيبي دارد؛ «وَالْعَصْرِ، إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ»؛ سوره آهنگ خیلی محکمی دارد، يعني انسان‌ها هميشه در زيان هستند، «إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَ تَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ»، دو توصيه عجيب و غريب دارد یا در بين عمل صالح، تواصي به حق و صبر را متمایز کرده يا هم عرض عمل صالح گرفته است؛ یعنی کل عمل صالح یک طرف و تواصی یک طرف دیگر است.

وی با اشاره به معنی «تواصي» گفت: تواصي يعني اينكه همديگر را به صبر سفارش كنند، حضرت علي(ع) مي فرمايد: «نصیحت غريزه مومن است»؛ اين ارتباط تشكيلاتي را مي رساند.

آنچه مهم است سفارش به صبر است نه خود صبر

استاد حوزه و دانشگاه در پاسخ به اين سوال كه عجيب ترين نقطه سوره که مركز ثقل آن نيز هست كجاست، گفت: تواصي به صبر است، تكرار «تَوَاصَوْا» در قرآن يعني همان قدر كه به حق پرستي سفارش مي كنند، همان قدر هم به صبر سفارش مي كنند، يعني همان قدر كه بي تقوايي زشت است همان قدر هم صبر نكردن زشت است.

وی در ادامه افزود: آنچه در آیه مطرح شده، صبر كردن به تنهایی نیست، بلكه سفارش كردن به صبر اهمیت دارد اینکه دست همدیگر را بگیرید و با هم صبر كنيد که در اینصورت يك جامعه قدرتمند و قوي درست مي شود.  

وی تأکید کرد: اصْبِرُواْ در ما تحقق یافته است، َصَابِرُواْ و رابطوا و تواصی مهم است.

چه زمان تشكل صابرويي بوجود می آید؟

استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه به سادگی یک تشکل حزب اللهی ایده آل پیدا نمی شود، گفت: پي ريزي و ساختن اين تشكل مشكل است، مناسبات بين آدم در يك تشكل صابرويی، رابطویي به گونه دیگری است و با مناسباتي كه بچه مذهبي‌ها دارند متفاوت است.

حجت الاسلام پناهيان گفت: اگر بتوانيم پاي بدي‌هاي همديگر بايستيم و همديگر را رشد دهيم و جلوی خطاهای همدیگر را بگیریم، در این صورت «تشكل صابرويي» بوجود آمده است؛ چرا که رشد اجتماعي به معناي تشكل يافته و منسجم شده، رشدی مضاعف و متمايز از رشد فردي است.

وي با بیان اینکه یک جو تشکل گریزی وجود دارد که به خاطر آفات تشکل ايجاد شده است، گفت: هر کسی یک آبرو و عزتی دارد و این هم آبرویی است كه نمي خواهد با دیگران به اشتراک بگذارد، ولي در تشکل افراد نسبت به یکدیگر تکلیف احساس می کنند، ولی از روی تعارف مطرح نمی کنند!

اين استاد حوزه و دانشگاه افزود: ما در كار تشكيلاتي ضعف داريم؛ طوري كه جمعي از علماي قم با همديگر خواستند يك تشكلی تشكيل دهند كه يكي از آنها گفت: «نه آقا لازم نيست بحث را به اين حالت بكشانيد، زیرا دوستي‌ها به هم مي خورد»؛ البته اين فرد تا حدودي راست مي گفت.

مؤمن عیب برادر دینی اش را بر عهده می‌گیرد

استاد حوزه و دانشگاه گفت: معلوم مي شود كه همه مردم در جمع مشكل دارند؛ زيرا وقتي جمع مي شويم مورد نقد قرار مي گيريم، يعني تكامل اجتماعي به اين معني وجود ندارد.

وی با بیان این روایت که «مؤمن عیب برادر دینی اش را بر عهده می‌گیرد» گفت: اصل این روایت برای کار تشکیلاتی است، وگرنه کسی را که هر از چندگاهی می بینیم، طبيعتا با حسن خلق با او برخورد می‌کنیم.

حجت‌الاسلام پناهيان ادامه داد: فداكاري براي يكديگر در تشكيلات كار سنگيني است. در جبهه كار سخت نبود، زیرا آنقدر شهيد در كنار آدم مي‌افتاد كه اصلاً فكر دارايي‌هاي خود نمي‌كرد که خساست به خرج دهد و مي‌گفت شهدا جانشان را از دست داده‌اند حالا من بخشي از دارايي‌هاي خودم را بدهم اتفاقي نمي‌افتد، ولی الان سخت است.

افراد چقدر و تا کجا حاضرند که استعداد، معرفت و معنویت خود را با بقیه به اشتراک بگذارند؟

اين استاد حوزه و دانشگاه افزود: افراد چقدر، تا کجا و با چه کسی حاضرند که استعداد، معرفت، معنویت و دارایی‌های خودشان را با بقیه به اشتراک بگذارند؟ میزان این اشتراک درجه تشکیلاتی شدن آنها را نشان می‌دهد.

پناهيان با بیان اینکه در يك تشكيلات اسلامی قوي، دستور به رعایت «اصْبِرُواْ وَ صَابِرُواْ وَ رَابِطُواْ» داده شده است، گفت: رعایت این دستور مستلزم عالی ترین مراتب اخلاقی است و تنها جایی که دستور داده شده این آیه است و آیاتی که کلمه حزب الله در آن آمده است، دستور داده نشده بلکه توصیف کلی است.

وی خاطرنشان كرد: در دين سلام وقتی برای سفر که کار تشکیلاتی هم نیست، سفارش شده که یک نفر از خودتان را به عنوان رئیس انتخاب کنید، دیگر در بقیه موارد که كار بايد جمعي انجام شود، تشكيلات ضروری است.
 

ادامه دارد...