شيخ مفيد در مناظره از حضور ذهن عجيبي ‌برخوردار بود

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»؛ اسلام آخرين دين فرستاده شده از سوي پروردگار براي جهانيان است؛ به همين علت داراي امتيازات خاص و ويژگي‌هاي منحصربفردي است كه در بقيه اديان مشاهده نمي‌شود. يكي از اين امتيازات توجه خاص به علم آموزي و جايگاه علما در دين است تا آنجا كه در كتاب «اصول كافي»، يكي از منابع اربعه كتب شيعه، باب مفصلي در مورد علم و ضرورت يادگيري آن و اقسام علم آمده است.

رسول الله (ص) فرموده‌اند: طلب كردن علم، واجب است به هر مسلماني و آگاه باش كه خدا طلب‌كنندگان علم را دوست دارد؛ پر واضح و بديهي است كه مقصود اهل بيت(ع) هر علمي را شامل نمي‌شود، بلكه علم دين هر چيزي است كه فراگيري آن واجب است.

 

 

پيامبر اكرم (ص) روزي وارد مسجد شدند و ديدند كه جماعتي گرد مردي را گرفته‌اند و مي‌گويند علامه است.

 

پيامبر پرسيدند علامه يعني چه؟ گفتند داناترين مردم است به دودمان عرب و حوادث ايشان و بر روزگار جاهليت و اشعار عربي. پيغمبر فرمود: اينها علمي است كه دانش را زياني ندهد و عالمش را سودي نبخشد، سپس فرمودند: همانا علم سه چيز است: آيه محكم، فريضه عادله، سنت پابرجا و غير از اين‌ها فضل است.

فضليت علما در دين اسلام بدان پايه است كه امام صادق (ع) مي‌فرمايد: «آن كسي كه بسيار روايت كننده حديث ماست و به سبب آن موجب استحكام دل‌هاي شيعيان ما مي شود، از هزار عابد بهتر است.»

 

در سخنان اهل بيت معصوم نه تنها ثواب علما را از عالمان بالاتر دانسته‌اند، بلكه از علما به عنوان وارثان انبيا ياد شده است.

امام جعفر صادق (ع) مي‌فرمايد: به درستي كه علما وارثان پيغمبرانند و وجه آن اين است كه پيامبران درم و دينار را وانگذاشته‌اند كه از ايشان ارث ببرند، و جز اين نيست كه ميراث داده‌اند احاديثي چند از احاديث خويش را، پس هر كه چيزي از آنها فراگيرد و به آن چنگ زند به حقيقت كه بهره تمامي گرفته است.

 

احتياج به علما در زمان غيبت كبراي امام زمان (ع) بيشتر احساس مي‌شود، امام علي (ع) مي‌فرمايد: اگر نبودند علمايي كه بعد از غيبت قائم ما باقي مي‌مانند، به او دعوت مي‌كنند و به سوي او راهنمايي مي‌نمايند و با صحبت‌هاي الهي از دين دفاع مي‌كنند و بندگان ضعيف خدا را از دام‌هاي ابليس و ياران او و ناجيان نجات مي‌دهند، احدي نمي‌ماند مگر آن كه از دين خود بر مي‌گشت.

 

وجود علما در دين اسلام چنان مفيد انگاشته شده كه در احاديث آمده است: «چون مومن فقيه بميرد، در دين اسلام چنان شكافي ايجاد مي شود كه هيچ چيز آن را مسدود نكند.»

يكي از علماي گرانقدر شيعه در زمان غيبت كبراي امام زمان (ع)، شيخ مفيد است كه مورد توجه و عنايات خاصه امام زمان (ع) بوده است؛ چنان‌چه امام دوازدهم براي ايشان نامه هاي فراواني نوشته‌اند.

 

وي از محدثان عاليقدر شيعه بود و براي حفظ و صيانت اين مذهب، مكتب بحث و استدلال را گشود و در سن 40 سالگي رياست شيعيان را در فقه، كلام و حديث به دوش گرفت، شيخ مفيد در عصري پرالتهاب سكانداري حركت شيعه را عهده دار بود.

 

چيزي كه به زندگاني شيخ مفيد جلوه‌اي تازه بخشيد قدرت مناظره وي بود، شيخ در مجال مناظره از استحضار عجيبي ‌برخوردار بود و پيوسته انگشت روي نقاط ضعف سخن طرف مقابل مي‌گذاشت.

 

آثار فقهي شيخ مفيد بسيار گسترده است و نكته قابل توجه اين است كه هر كتاب ويژگي‌هاي خاص خود را دارد كه آن را ممتاز از بقيه كتب مي‌كند؛ از ديگر امتيازات شيخ مفيد اين است كه از علمايي به شمار مي‌رود كه از استادان فراواني بهره برده و نيز شاگردان زيادي را پرورش داده است.

در زمان شيخ مفيد، جامعه اسلامي از درخشندگي ويژه‌اي برخوردار بود و پيروان ديگر مذاهب اسلامي در صدد دفاع از بينش‌ها و اعتقادات مذهبي خود بودند؛ شيخ كه در بيشتر رشته‌هاي علمي تبحر خاصي داشت، از راه مباحثات و مناظره‌هاي علمي از عقايد و ارزش‌هاي مذهب در برابر ديگر مذاهب دفاع مي‌كرد.