«امامت»؛ عامل پایداری توحید در دودمان ابراهیم(ع)

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»- زينب صارم؛ ابراهيم يكي از پيامبران اولوالعزم الهي است كه نام مبارك ايشان 63 مرتبه در قرآن تكرار شده است.

ابراهيم (ع) و زندگي وي از وجوه متعددي قابليت بحث و تفحص دارد، از جمله آن كه ايشان جد بزرگوار پيامبر اسلام بودند و مقام امامت بعد از ايشان در امامان معصوم بعد از حضرت محمد (ص) جريان يافت؛ دوم آن كه ايشان در طول مدت نبوت به مقام خليل‌اللهي و امامت نائل شدند.

سومين دليل اينكه ‌زندگي ابراهيم(ع) سراسر جلوه حضور و ظهور حضرت احديت در زندگي بشري است كه با اطمينان و اتكاء به پروردگار خويش قدم بر مي‌دارد و از هيچ چيز نمي‌هراسد و امتحانات طاقت‌فرساي الهي را با يقين و اخلاص پشت سر گذاشته و سربلند بيرون مي‌آيد، لذا خداوند آن حضرت را به دين حنيف مبعوث كرد.

برنامه داده شده به حضرت شامل اجراي توحيد، اخلاص – شريك قرار ندادن براي خدا، اقامه نماز، ‌روزه، حج، امر به معروف و نهي از منكر جميع شرايع و سنن اسلامي، ختنه، تنظيف و تطهير بود، يعني خداوند علاوه بر آنچه به انبياء (ع) اعطاء شده بود، ده صحيفه نيز به ايشان داد.

ابراهيم (ع) بعد از نبوت به مقام خليل‌الله نائل شد، از پيامبر اسلام(ص) نقل است: «هنگامي كه نمرود قصد كرد ابراهيم را به جرم شكستن بت‌ها و موحد بودن در آتش بيندازد، خداوند به جبرئيل دستور داد كه بنده‌ام ابراهيم را درياب. جبرئيل به سمت ابراهيم (ع) رفت و گفت هر دستوري داري بگو كه خداوند مرا براي ياري تو فرستاده است، ابراهيم (ع) در جواب جبرئيل گفت: خدا كافي است و خوب نگهباني است من پناه به ديگري نمي‌برم و فقط به او عرض حاجت مي‌كنم»

در اين هنگام خداوند به ابراهيم (ع) مقام خليل‌اللهي عطا كرد، لفظ خليل از «خله» به معني احتياج و فقر گرفته شده، يعني كسي كه از ديگران بي‌نياز است و فقط محتاج و فقير درب خانه خداست و قلبش از دوستي ديگران خالي است.

هر چند كه خداوند ابراهيم (ع) را ملقب به خليل كرد و به مقام دوستي خود برگزيد «و اتخذ الله ابراهيم خليلا» اما پيامبر عظيم‌الشأن اسلام حضرت ختمي مرتبت مقام بالاتري بخشيد.

خداوند متعال دوستي و محبت را براي محمد (ص) جمع كرد: «قل إن كنتم يحبون الله فاتبعوني يحببكم الله و يغفرلكم ذنوبكم و الله غفور رحيم» و ایشان را ملقب به حبيب كرد.

پس از آن كه ابراهيم (ع) با اخلاص و يقين به مقام خليل‌الهي نايل شد، خداوند او را مشرف به مقام امامت كرد، به همين دليل مقام امامت از خليلي و نبوت از شأن بالاتری برخوردار است؛ چرا كه ابراهيم(ع) اول به نبوت رسيد و دوم ملقب به خليل الهي شد و سوم به امامت نايل شد.

خداوند امامت را در نسل پاكان از ابراهيم قرار داد

«و اذ ابتلي ابراهيم ربه بكلمات فاتمهن، قال اني جاعلك للناس اماما قال و من ذريتي قال لاينال عهدي الظالمين»؛ در قرآن ذكر شده، هنگامي كه خداوند ابراهيم را آزمود و ابراهيم توانست از عهده امتحانات برآيد، خداوند به مقام امامت نايل كرد و چون ايشان از رسيدن به مقام امامت بسيار شادمان شدند از خدا خواستند كه در فرزندان ايشان نيز امامت برقرار باشد.

خداوند فرمود عهد من به ظالمان نمي‌رسد به گفته امام رضا(ع) اين آيه امامت هر بيدادگر و ستم پيشه‌اي را تا روز رستاخيز باطل مي‌كند و امامت را در برگزيدگان نهاد؛ آنگاه خداوند با نهادن امامت در نسل برگزيدگان و پاكان آن را بزرگ و ارجمند داشت و فرمود: «وهبنا له اسحق و يعقوب نافله كلا جعلنا من الصالحين و جعلناهم ائمه يهدون بامرنا و اوحينا اليهم فصل الخيرات و اقام الصلاه و ايتاء الزكاه و كانوا لنا عابدين»، اسحاق و يعقوب را به عنوان نعمتي افزون به او بخشيدم و همه را از شايستگان قرار داديم و آنان را پيشواياني قرار داديم كه به فرمان ما هدايت مي‌كردند و به ايشان انجام دادن كارهاي نيك و برپا داشتن نماز و دادن زكات را وحي كرديم و آنان پرستنده ما بودند.

پس پيوسته و قرن به قرن، نسل او امامت را از يكديگر به ارث بردند تا آن گاه كه پيامبر (ص) آن را به ارث برد «در حقيقت نزديك ترين مردم به ابراهيم كساني هستند كه او را پيروي كردند و نيز اين پيامبر و كساني كه به او ايمان آورده اند.» آل عمران 68

 

پس امامت مخصوص آنها شد و پيامبر ختمي مرتبت، امامت را به علي (ع) وانهاد و در فرزندان برگزيده ايشان ادامه يافت.

 

ابوبصير مي‌گويد: از امام صادق(ع) تفسير آيه «و جعلها كله باقيه في عقبه» و ابراهيم كلمه توحيد و خداپرستي را در دودمان خود پايدار گردانيد، زخرف، 28 چيست؟ امام علي(ع) فرمود مقصود امامت است كه خداوند آن را تا رستاخيز در فرزندان امام حسين(ع) قرار داد.

امر امامت به ابراهيم (ع) عطاء شد و سپس در پاكان نسل او به ارث رسيد تا به پيامبر اسلام(ص) رسيد و سپس اين مقام بلند مرتبه و به حضرت علي(ع) واگذار شد و پس از آن در فرزندان معصوم ايشان جاري است كه اكنون امام دوازدهم به امر امامت منصوب شده است و از فرزندان رسول اكرم (ص) و ابراهيم خليل است.

چنانچه در قرآن آمده است: «و اذ أخذ ابراهيم ربه بكلمات فاتمهن…» به گفته امام صادق (ع) منظور از فاتهمن، ائمه دوازدگانه هستند كه به قائم تمام مي‌شود، همان طور كه پيامبر اسلام بشارت وي را داده است و فرموده: شما را به مهدي بشارت مي‌دهم بدانيد كه خداوند تعالي در امتم سلطاني عادل و امامي دادگر مبحوث مي‌كند كه زمين را از عدل و داد پر مي‌كند همان طور كه از ظلم و جور پر شده بود او از فرزندان پسرم حسين است؛ نام او نام من و كنيه او كنيه من است.

 

و اكنون جهان منتظر فرزندي پاك از سلاله ابراهيم است كه جهان را از لوث شرك و نفاق پاك كند و به بشر يقيني و ايماني دوباره ببخشد و مردم را از پرستش بت‌ها و هواي نفس نجات دهد.