اعتراض دانشجويان ارشد علم و صنعت به قوانين جديد آموزشي + نامه به وزير علوم
باسمه تعالی
جناب آقای دکتر کامران دانشجو
وزیر محترم علوم، تحقیقات و فناوری
با سلام و احترام
همانگونه که مستحضرید طبق مادهی 15 آییننامه اخیر دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته، مصوبهی جلسهی شمارهی 714 مورخ 15/1/88 شورای برنامه ریزی آموزش عالی وزرات علوم، تحقیقات و فناوری، مدت دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته در هر سه شيوه آموزشي- پژوهشي، آموزشي و پژوهشي به حداكثر 2 سال مشتمل بر 4 نيمسال تحصيلي کاهش یافت. از طرفی طبق ماده 36 این آییننامه (ماده 36: در مواردي كه آييننامه ساكت است تصميم گيري بر عهده شورا ميباشد)، تصمیم گیری در زمینهی نحوهی ارزشیابی پایاننامه کارشناسی ارشد بر عهدهی شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي مجري دورههاي كارشناسي ارشد گذاشته شد.
دانشگاه علم و صنعت ایران نیز طبق آییننامه جدید وزارتخانه، تغییراتی در نحوهی ارزشیابی پایاننامه کارشناسی ارشد ورودی 88 و مابعد نسبت به ورودیهای قبل از 88 انجام داد. سر صحبت دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه علم و صنعت با جنابعالی در مورد تغییرات صورت گرفته از سوی شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه علم و صنعت و اشکال موجود در آن است. اشکالی که ممکن است با گذشت زمان، تنزل وضعیت پژوهشی دانشگاه علم و صنعت و همچنین سرخوردگی فارغ التحصیلان کارشناسی ارشد این دانشگاه را به همراه داشته باشد.
برای نقد منصفانهی تغییرات صورت گرفته، باید مزیت این نحوهی جدید ارزشیابی پایاننامه را نیز لحاظ نمود. بی شک، مزیت اصلی تغییرات صورت گرفته این است که دانشجوی کاشناسی ارشد دیگر نیاز نیست برای دفاع به موقع (حداکثر تا 31 شهریور سال دوم تحصیلی) 3 نمره از 20 نمره بعنوان محصولات ارائه دهد، بلکه تنها نیاز به ارائهی 1 نمره محصولات دارد. این تغییر در آییننامه در حقیقت مشوقی است برای دانشجویان که جهت انجام پروژه خود تسریع نمایند.
اما ایراداتی به تغییراتِ صورت گرفته در این آییننامه وارد است که شامل مواد 6 و 14 آن میگردد:
"6. جهت تعیین سقف نمره محصولات در جدول 2، لازم است مقاله چاپ شده، نامه پذیرش قطعي مقاله پذيرفته شده همراه با رونوشت آن، و مستندات ساير محصولات قبل از دفاعيه در اختيار معاون آموزشي قرار گيرد. زمانبندي لازم براي دريافت و بررسي محصولات پروژه از طرف دفتر تحصيلات تكميلي دانشکده تعيين ميگردد.
14. نمره دانشجو توسط هيات داوران در جلسه دفاعيه به صورت قطعي تعيين شده و پس از آن غير قابل تغيير خواهد بود."
حال آنکه در مادهی 8 آییننامه ارزشیابی پایاننامه کارشناسی ارشد ورودی 87 و ماقبل آمده بود:
" 8. در صورتيكه دفاعيه حداكثر تا پايان تير ماه سال سوم از شروع تحصيل صورت پذيرد، دانشجو ميتواند جهت جبران كسر نمره، مقالات خود را حداكثر تا پايان نيمسال هشتم به دفتر تحصيلات تكميلي و كميته منتخب ارائه و بر اساس جدول تشويقي مصوب دانشگاه كسر نمرهی خود را جبران نمايد."
انتقاد اصلی دانشجویان به آییننامهی جدید این است که بر خلاف آییننامهی قبلی، مهلت ارائهی محصولات برای جبران کسری نمره به زمانِ قبل از جلسه دفاع محدود شده است. در ادامه دلایلی جهت وارد بودن این انتقاد آورده خواهد شد:
1- زمانبر بودن فرآیند انجام پروژههای کارشناسی ارشد
اکثر پایاننامههای تعریف شده دانشجویان کارشناسی ارشد علم و صنعت از نوع آزمایشگاهی بوده و نیاز به فعالیت آزمایشگاهی دارد، لذا فرآیند انجام بیشتر پروژهها از لحاظ زمانی طولانی میباشد. عواملی همچون کمبود امکانات آزمایشگاهی در دانشگاه و مراجعه دانشجویان به سازمانها و شرکتها در خارج از دانشگاه و همچنین تصویب دیر هنگام پروپوزال اکثر پروژهها (اغلب در اواسط نیمسال سوم تحصیلی) خود مزید بر علت است. از طرفی برخی از پایاننامههایی که آزمایشگاهی نیستند نیاز به زمان طولانی برای حصول به نتیجه دارند و بنابر دلایل متعدد که غالباً دست دانشجو نیست (مانند درست تعریف نشدن پایاننامه و یا عدم راهنمایی مناسب از طرف اساتید) علیرغم تلاشهای صورت گرفته امکان تکمیل پایاننامه در زمان مقرر وجود ندارد (به طور قطع شما به این موضوع واقفید).
2
اگر فرآیند انجام پروژه یک دانشجوی کارشناسی ارشد با توجه به دلایل گفته شده به نیمسال پنجم کشیده شود، وی باید کسری نمره خود را با ارائهی مقاله در مجلات نمایهدار (ISI)، علمی- پژوهشی و علمی- ترویجی و یا ارائهی مقاله در کنفرانس و آن هم تا قبل از جلسه دفاع جبران نماید. حال این سؤال اساسی پیش میآید که آیا مجلات نمایهدار و یا علمی- پژوهشی و علمی- ترویجی در مدت زمان کمی که تا تاریخ دفاع دانشجوی مذکور باقیمانده است، مقالهی وی را داوری کرده و پذیرش نهایی میدهند؟ همانطور که قطعاً شما نیز مستحضرید، چنین چیزی امکان ندارد و یا بسیار بعید است، خصوصاً اگر آن مجله، مجلهی علمی- پژوهشی و یا علمی- ترویجی داخلی باشد!
در مورد ارائهی مقاله در کنفرانسها، وجود محدودیت زمانی در رابطه با زمانبندی خاص آنها باعث میشود تا دانشجویان نتوانند در فرصت مناسب مقاله را برای داوری به کنفرانس مرتبط با زمینه تحقیقاتی خود ارسال نمایند و یا اینکه زمان برگزاری اکثر کنفرانسها بعد از تاریخ دفاع دانشجویان می باشد و عملاً دانشجو نمیتواند تمام نمره اختصاص یافته به ارائهی مقاله درکنفرانس را کسب نماید.
جناب آقای وزیر، دلایل بالا ضرورت ایجاد تغییر در آییننامهی ارزشیابی پایاننامهی کارشناسی ارشد در دانشگاه علم و صنعت را نشان میدهد. همانگونه که مستحضرید، قسمت اعظمی از بار فعالیتهای پژوهشی دانشگاه بر عهدهی دانشجویان کارشناسی ارشد و نتایج بدست آمده از پایاننامههای آنها میباشد. بدیهی است عدم اصلاح این بخش از آییننامه، نتیجهای جز افت کمی و کیفی فعالیتهای علمی و پژوهشی دانشگاه به همراه نخواهد داشت. دانشجویی که نتواند کسر نمرهی خود را تا قبل از جلسه دفاع جبران نماید و در جلسه دفاع، نمره پایاننامهی وی از نمرهای کمتر از 20 محاسبه شده و به هیچ وجه قابل جبران بعد از تاریخ دفاع نباشد، دیگر انگیزهای برای استخراج مقاله از فعالیت پژوهشی خود و در نتیجه ارتقای وضعیت پژوهشی دانشگاه نخواهد داشت. در پاسخ به دلایل برخی از مسئولین آموزشی دانشگاه مبنی بر اینکه محدود نمودن مهلت ارائهی محصولات تا قبل از جلسهی دفاع موجب میشود تا دانشجویان سریعتر پروژهی خود را به اتمام برسانند، ذکر این نکته ضروری است که سیاستهای تشویقی (نظیر سقف تنها 1 نمره محصولات جهت دفاع به موقع) و همچنین سیاستهای تنبیهی ( نظیر جریمهی نقدی از ابتدای نیمسال پنجم، عدم اختصاص و یا گرانتر شدن هزینهی استفاده از تسهیلات رفاهی نظیر خوابگاه دولتی، غذای سلف دانشجویی و ...) خود عاملی کافی برای اتمام به موقع پایاننامههای دانشجویان است.
در پایان، ضمن تشکر از اختصاص وقت خود به منظور مطالعهی این نامه، دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه علم و صنعت ایران، تقاضای اصلی خود را مبنی بر تمدید مهلت ارائه محصولات جهت جبران کسری نمره تا یک سال پس از تاریخ دفاع، اعلام میدارند.
دانشجويان ارشد دانشگاه علم و صنعت ايران