مناظرات راهي بر كشف حقيقت و اتحاد اسلامي

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»،‌ زينب صارم؛ فن مناظره از فنون ديرينه‌اي است كه در ميان ملل و جوامع مختلف و از جمله جامعه اسلامي رواج داشته است و در قرآن مجيد هم از آن به مجادله احسن تعبير شده است.

اگر در مناظره ميان دو نفر با دو انديشه متفاوت، روح انصاف و حق‌جويي حاكم باشد بدون شك آن مناظره سازنده، اثرگذار و راه‌گشا خواهد بود.

 

پس از رحلت پيامبر گرامي اسلام در ميان مسلمانان، وقايع تلخ و ناگواري به وقوع پيوست كه زمينه‌ساز اختلافات اعتقادي در ميان آنها گشت. در اين ميان دانشمندان و علما شيعي به پيروي از پيشوايان معصوم خويش از فن مناظره بهره فراوان برده و همواره مخالفان منصف را به مسير حق هدايت نموده‌اند. از جمله آنان مي‌توان به شيخ مفيد، سيد مرتضي، علامه حلي، علامه اميني و علامه عسگري و… اشاره كرد.

 

اين بزرگان همواره كوشيده‌اند كه با بيان استدلال قوي و ارائه مداركي مستند از كتب شيعه و اهل سنت، حقانيت مذهب و عقايد تشيع را بر همگان آشكار كنند.

مناظره عامل تضعيف وحدت يا اتحاد مسلمين

 

مسئله‌اي كه در اين جا توسط برخي از دوستان مطرح مي‌شود اين است كه آنها طرح و بيان مباحث اختلافي را موجب تضعيف وحدت اسلامي مي‌دانند و آن را عاملي در جهت تامين اهداف استعمارگران و دشمنان اسلام بر مي‌شمارند؛ جالب است كه پاسخ به اين مسئله را از زبان استاد بزرگوار شهيد مرتضي مطهري بشنويم.

«مفهوم اتحاد اسلامي كه در صد سال اخير ميان علما و فضلاي مومن و روشن‌فكر اسلامي مطرح است، اين نيست كه فرقه‌هاي اسلامي به خاطر اتحاد اسلامي از اصول اعتقادي و غير اعتقادي خود صرف‌نظر كنند و به اصطلاح مشتركات فوق را بگيرند؛ چراكه اين كار نه منطقي است و نه عملي!

 

چگونه ممكن است كه پيرو يك مذهب تقاضا كرد كه به خاطر مصلحت و حفظ وحدت اسلام و مسلمين، از فلان اصول اعتقادي و يا عملي خود كه به هر حال به نظر خود، آن را جزء متن اسلام مي‌داند، صرف نظر كند؟»

 

 

استاد در ادامه مي‌گويد: به هر حال طرفداري از تز اتحاد اسلامي ايجاب نمي‌كند كه در گفتن حقايق كوتاهي بشود، آن چه نبايد صورت بگيرد كارهايي است كه احساسات، تعصبات و كينه‌هاي مخالف را بر مي‌انگيزد، اما بحث علمي سر و كارش با عقل و منطق است نه عواطف و احساسات. 

 

يكي از جمله مناظره‌هاي معروف و مستند، مناظره مرحوم سلطان الواعظين شيرازي مي‌باشد كه در پيشاور پاكستان در مدت ده شب در سال 1345(ه.ق) در حضور دويست نفر از علماي تشيع و تسنن صورت پذيرفت و در پي آن بسياري از مرم و علماي اهل تسنن به مذهب حقه تشيع پيوستند.

 

كتاب ارزشمند «شب هاي پيشاور» كه متن كامل اين ده جلسه مناظره مي‌باشد در بردارنده مباحث مهم و عميق اعتقادي به ويژه مسائل امامت و خلافت اميرالمومنان علي(ع) است و اين مناظرات براي اولين بار در سال 1375 (ه.ق.) به دستور آيت‌الله بروجردي به صورت وسيع به چاپ رسيد و مورد استقبال عمومي قرار گرفت، پس از آن نيز اين اثر ارزشمند به زبان‌هاي عربي، اردو و انگليسي به چاپ رسيد.

 

يكي از موارد تأسف برانگيز در زمان حكومت سه خليفه نخست قانون منع نقل حديث است كه بر مبناي اين قانون هيچ شخصي حق نقل احاديث پيغمبر(ص) را نداشت و اگر برخلاف اين قانون عمل مي‌كرد مجازات حبس و شكنجه انتظار وي را مي‌كشيد و گاه در مواقعي حكم مرگ وي صادر مي شد.

 

تاريخ بزرگ مردان بسياري را مي شناسد كه براي نقل حديث و رساندن حقيقت به مرد جان و مردم خود را فدا كرده‌اند، اشخاصي مانند ابوذر و ميثم تمار .... و رشيد هجري كه سعي در افشاء كردن حقيقت داشتند و با جان خود با احاديث مجعوله مقابله مي كرد بنابر اوضاع سياسي آن دوران نه تنها احاديثي كه در مدح امام علي(ع) و اهل بيت(ع) وجود داشت، نقل نمي شود، بلكه از آن مهم تر احاديثي را جعل كرده و منسوب به پيامبر(ص) مي كردند و فضايل دروغيني را براي خود فرض مي كردند.

 

اما از آن روي كه خداوند حق را بر باطل برتري داده و خورشيد حقيقت هيچ گاه پشت ابر پنهان نمي‌ماند، همه احاديث مجعوله كه در شان خلفاي نخست نقل شده نقيض آن‌ها در كتاب اهل سنت يافت مي‌شود و يا احاديث به صورت هنرمندانه جعل نشده و خود حديث نقض كننده خويش است.

مناظره‌اي مستند از احاديث جعلي كه در فضايل خلفا بيان شده است

 

از مناظرات ميان علماي اهل سنت با دانشمندان شيعه مي‌توان به يكي از همين موارد جعل احاديث در شأن فضايل خلفاي نخست نام برد كه ما از كتاب شب‌هاي پيشاور به طور مستند نقل خواهيم كرد و قضاوت را برعهده خواننده منصف و طالب حق مي‌گذاريم.