تمرين ولايت‌پذيري در نهاد خانواده مهدوي

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، مصطفي عسكرزاده؛ از آنجایی که خانواده به عنوان مهمترین نهاد اجتماعی در جامعه مورد توجه اندیشمندان و صاحبنظران بوده است، شورای فرهنگ عمومی از سال 86، روز 25 ذی‌الحجه را که سالروز نزول آیه مبارکه «هل اتی ...» در سوره «الانسان» راجع به خانواده و استحکام پایه‌های آن است، روز خانواده نامگذاری كرد كه در تقویم رسمی کشور نيز درج شد؛ سازمان ملل در 20 سپتامبر 1993، سال 1994 را سال جهانی خانواده و این روز را روز جهانی خانواده نامید.

 

 

خانواده تنها نهادي است که مي‌تواند پايه‌گذار روش و منشي منطبق با هدف نيل به جامعه طيبه و پاک بر مبناي اصول و قواعد اسلام باشد و چنانچه روح حاکم بر اين خانواده روحي ولايي و مهدوي شود مقدمات نيل به جامعه مهدوي فراهم خواهد شد.

خانواده زمينه ساختارهاي هويتي و عاطفي جامعه فردا را مهيا مي‌كند و با التزام عملي به اصول اعتقادي خويش زمينه‌ساز جامعه کلان فردا مي‌شود که بايد تمام ابعاد آن در جهت ارزش‌هاي بايسته جامعه مهدوي قرار گيرد.

 

اگر خانواده بخواهد از اهداف کوچک عبور کند و خود را با اهداف بلند و آرمان‌هاي ارزشمند همراه سازد، بايد از اصول و چارچوبي تبعيت كند تا بتواند در تک تک اعضاي خود ثبات و ايستادگي در مقابل مشکلات را ايجاد نمايد.

جامعه امروز جهاني، جامعه‌اي باز است. جامعه باز جامعه‌اي است که عوامل تأثيرگذار در نظام اجتماعي، مخصوصاً خانواده بشدت گسترده و متفاوت مي باشد. رسانه‌ها، مدارس، افراد جامعه و باورهاي اجتماعي مردم هر يک حامل پيامي براي خانواده هستند که برخي قصد دارند نظام و ساختار اين نهاد ارزشي را مخدوش كرده يا در حرکت رو به رشد آن کاستي و کندي ايجاد كنند.

در چنين شرايطي بايد اولاً خانواده اهداف بلند خويش را پيگيري كند و ثانياً مقاومتي را در اعضا بوجود آورد تا آن‌ها نه تنها در مقابل عوامل تأثيرگذار منفي مقاومت كنند، بلكه باعث دگرگوني و تأثيرگذاري مثبت در نهاد خانواده شوند.

نيازهاي خانواده از تولد تا جاودانگي

 

خانواده امروز اگر قلمرو زندگي خويش را از تولد تا مرگ بداند، نمي‌تواند به نيازهاي عالي و جاودانه بينديشد و به ناچار بايد نيازهاي خود را تا زمان مرگ كاهش دهد، اما اگر خانواده ديدگاه خويش را ارتقا داده و نگاه خويش را به قلمرو زندگي توسعه دهد، زمينه‌ساز زندگي جاودان آينده خواهد شد.

در اين شرايط وضعيت، دگرگون شده و اصول حاکم بر زندگي نيز تغيير مي‌کند، اصول بايد قدرت التزام بخشي را در اعضاي خانواده ايجاد كند و اين ممکن نيست مگر اينکه اين اصول از يک آرمان بلند تبعيت كنند.

امام زمان (عج) مأموريت دارد از اين هماهنگي پاسداري كند تا انسان در مسير عبوديت خويش بتواند قرب الهي را بهتر و دقيق‌تر و در کوتاه‌ترين مدت احساس نمايد؛ ماموريت ديگر امام زمان (عج) اين است كه انسان را در هر موقعيت و در هر زمان راهبر باشد تا او را به آرامش که گمشده تاريخي اوست، برساند.

سنگ بناي اين نهاد مقدس، رابطه ميان زوجين است. علاقه و عشق ميان دو طرف زماني مي‌تواند پايدار و مستدام باشد که مبناي عشق و علاقه طرفين چيزي فراتر از فرد باشد؛ به اين معنا که صرف علاقه بين طرفين نمي‌تواند متضمن پايداري اين علاقه باشد؛ زيرا در علاقه يک فرد به ديگري پس از چندي مبناي علاقه، منافع شخصي شده و طرفين همديگر را تنها به خاطر خود دوست خواهند داشت و چنانچه هر کدام از اين منافع و يا نيازها بي‌پاسخ بماند پايه اين عشق و علاقه خواهد لرزيد، اما در صورتي که مبناي علاقه به ارزش‌هايي فراتر از فرد تغيير يابد و آنها به خاطر دوست داشتن و پذيرفتن ارزش هاي يکسان، يکديگر را دوست داشته باشند پايه‌هاي علاقه و عشق منحصر به اميال و خواسته‌هاي شخصي نگرديده و افراد آسان‌تر مي توانند به يکديگر عشق بورزند.

اصلاح خانواده در گرو اطاعت از خدا

 

اصلاح خانواده و ارتقاي آن وظيفه اصلي تک‌تک اعضا، بويژه سرپرست خانواده است که بايد با اطاعت از امام معصوم عليه السلام هويت يابد. والاترين ارزش و مبناي مشترک تفکر در خانواده مهدوي، علاقه و عشق به امام و ولي خداست. اين علاقه هم خانواده را به سمت تشكيل خانواده مهدوي سوق خواهد داد و هم موجب تثبيت پايه‌هاي علاقه و عشق زوجين خواهد شد و درصد بروز مشکلات و نارضايتي‌هاي معمول خانواده را کاهش داده و آن‌ها را از ميان خواهد برد.

به فرموده اميرالمؤمنين علي عليه السلام، چنانچه فردي رابطه خود را با خداي خويش اصلاح کند خداوند رابطه او را با خلق اصلاح خواهد كرد؛ زوجين نيز در صورتي که اولين قدم حرکت زندگي مشترک خود، يعني عبوديت و عبادت حق تعالي را به درستي بردارند، ساير امور زندگيشان نيز تابع عبوديت خداوند شده و از قاعده محوريت فرد و منافع فردي خارج مي‌شوند، در اين نوع زندگي رضايت، علاقه و محبت مهمتر از منافع شخصي و دنيوي است.

تمرين ولايت‌پذيري در نهاد خانواده مهدوي

 

در خانواده مهدوي نظام حاکم بر خانواده همچون جامعه مهدوي، نظامي اخلاقي است؛ بدين صورت که اخلاق مهمترين معيار سنجش علايق و منويات است و اين باعث ايجاد ارزش هاي بزرگي همچون قناعت، گذشت و فداکاري مي‌شود.

 

اين روح بلند و اين ميزان عشق و علاقه ميان همسران ناشي از ارتباط صحيح و عميق با پروردگار يکتا و گذر کردن از خودخواهي و خودپرستي‌هاست که همگي در سايه قبول ولايتي الهي صورت مي‌گيرد؛ معنای عملی اين ولايت‌پذيری در اولين مرحله از زندگی مشترک در ولايت پذيری زن از همسر خويش تجلی می‌يابد که نه به معنای بی‌اختيار شدن زن، بلکه در قبول و پذيرش اهداف و رويه عملکرد شوهر به منزله ولی خانه است.

اين نوع عملکرد در خانواده تمريني است براي پذيرش ولايتي بزرگتر که همانا ولايت ولي‌الله است و ولايت خانواده نيز در سايه آن معنا مي‌پذيرد؛ پذيرش ولايت در خانواده و تمرين آن مقدمه‌اي است که مي‌تواند سلول‌هاي پيکره جامعه مهدوي را در راستاي قبول ولايت امام (عج) آماده كند.

در نقطه اوج اين ولايت‌مداري، زوج مهدوي همچون اسوه‌هاي برتر زندگي قرآني و اسلامي خود، يعنی اميرالمؤمنين (ع) و حضرت زهرا (س) که در تمام مراحل زندگيشان در خدمت ولي الله الاعظم زمان خود (پيامبر اکرم (ص)) بودند، در خدمت ولي امر زمان خويش قرار مي‌گيرند.