دانشگاهی ساخته شود که برای خودمان باشد نه صادر شده از غرب و شرق!

گروه دین و اندیشه «خبرگزاری دانشجو»، معصومه نصرالله زاده؛ در اين نوشتار بررسی نگاه امام پیرامون رسالت‌های یک دانشجوی انقلابی مدنظر است؛ ایشان در صحبت‌های خود در جايگاه‌های مختلف مطرح کرده‌اند که پیروزی انقلاب اسلامی و رسیدن به یک حکومت اسلامی مردمی، برنامه کوتاه مدت مدنظر بوده و برنامه بلندمدت پیش رو بسیار مهمتر و اساسی‌تر می‌باشد.

برنامه کوتاه مدتی که امام در تئوری جامع خود مطرح می‌کنند:

1- بدست آوردن انقلاب اسلامی بزرگ

«آنی که این نهضت را پیش برد، آنی بود که می‌گفت من شهادت را فوز می‌دانم.» (1)

امام خمینی(ره) راجع به پیروزی انقلاب اسلامی همیشه به این نکته اشاره می‌کردند که مردم در طی سال های قبل از انقلاب دچار یک تحول روحی شدند که همین تحول بود که آنها را به جايي رساند که شهادت در راه انقلاب را سعادت و به عنوان فوز عظیم باور کردند و این امر باعث پایداری در راهشان گرديد که سرانجام نیز به ثمر نشست و حکومت اسلامی را تثبیت نمود.

2- صیانت از جمهوری اسلامی، نه یک کلمه بیشتر و نه یک کلمه كمتر

حضرت روح الله فرمودند: «همه گفتیم جمهوری اسلامی، باید همین معنا را حفظ کنیم» (2)

آنچه باعث می‌شود دستاورد انقلاب اسلامي حفظ شود، اتحاد و شناخت دشمن است. این بحث در فرمایشات امام خامنه‌ای (مدظله العالی) نیز با عنوان دشمن‌شناسی بسیار مطرح شده و در موارد مختلف جوانان را به دشمن‌شناسی توصیه می‌کند که اهمیت سرشار این مبحث را می‌رساند.

هرگاه شعاری یا صحبتی شنیده می‌شود که جمهوریت یا اسلامیت را دچار تشکیک می‌کند، جوان دانشجو است که باید بیدار باشد و نقشه‌ها را دریابد و درست و به هنگام عمل کند.

آنچه از دیدگاه امام (ره) به دشمن تودهنی می‌زند، اسلام است نه جمهوری، اگر کلمه‌ای به آن اضافه شد یا کلمه‌ای از آن افتاد؛ اگر شنیدید گفتند جمهوری یا جمهوری دموکراتیک به هوش باشید که اینها با اصل اسلام مشکل دارند.

تطبیق فرمایشات امام با وضعیت امروز و حرکت به سمت آن، وظیفه دانشجو است

حضرت امام (ره) می‌فرمایند: «دانشگاه مبدأ تحولات است و سرنوشت یک ملت از دانشگاه رقم می‌خورد» (3)

امام دانشجو را پیشرو در همه عرصه‌ها معرفی می‌کند كه باید در دانشگاه‌ها و مراکز علمی بسیار مراقب باشد، يعني دانشجو موظف به شناخت افراد یا گروه‌هایی است که می‌خواهند حکومت اسلامی نباشد و برایشان همین اسلامی بودن بسیار سخت است و حاضر به سازش با هر نوع حکومتی غیر از حکومت الهی هستند.

امام (ره) بسیار تأکید می‌کنند که برنامه کوتاه مدت باید بر این متمرکز باشد که مردم همواره دشمن انقلاب اسلامی را در ظواهر مختلف شناسایی کنند. این افراد مسائل مختلفی چون آزادی را بیان می‌کنند تا اسلامی بودن را خدشه‌دار کنند و به مرور شعارها را منحرف کنند که امام نیز هشدار می‌دهند: «هرچه بدبختی می‌کشیم از همین‌هایی است که فریاد آزادی می‌زنند.» (4)

این افراد آگاه و دارای بینش هستند که باید بتوانند تشخیص بدهند که در ورای صحبت‌ها و تفکراتی که این اشخاص اشاعه می‌دهند چه می‌گذرد. حتی در این مسیر شاید افرادی با ظاهر اسلامی نیز دعوی اسلام داشته باشند و این وظیفه دانشجو و روحانی را دوچندان می‌کند که بتوانند بطن اندیشه‌ها را دریابند و فریب نخورند.

دشمنان انقلاب بسیار دقیق می‌دانند که آنچه باعث می‌شود جوانان از جان خود بگذرند جمهوریت نیست،‌ لذا اهداف دشمن را باید شناخت و حتی باید زودتر از اینکه دشمن در راستای اهداف خود قدم بردارد، عرصه را تشخیص داد و با آن برخورد کرد.

برنامه بلندمدتی که اهمّ است

امام تأکید می‌کنند که : «مردمی می‌توانند مملکت و کشور خود را نجات دهند که معنویت داشته باشند.» (5)

باید دانست که آنچه مردم را کنار امام نگه داشت و باعث ایجاد طوفان انقلاب اسلامی در آن زمان شد؛ معنویت بود. رمز ایستادن در برابر استکبار و پایداری امت بر آرمان‌ها هم همین معنویت و روح توجه به خدا در بین مردم است.

این مهم امروز در انقلاب‌های سراسر کشورهای اسلامی و نیز در دل اروپا و امریکا نشان از گرایش به سوی خدا و باورهای اسلامی و دینی است. آنچه تداوم و ماندگاری انقلاب و پیشرفت روزافزون آن برای رسیدن به آرمانها را ضمانت می‌کند؛ نیز وجود انسان‌های امین صالح است.

متأسفانه گاهی در آمارها و یا میان مردم، تبلیغات سوء و امور نامناسبی دیده می‌شود که غفلت از این نکته ظریف ممکن است آینده انقلاب را با مشکلات بزرگی مواجه کند. این در حالیست که امروز جامعه اسلامی ایران الگوی کشورهای اسلامی برای رسیدن به استقلال و نظام دینی محسوب می‌شود، حتي در موارد بسیاری دوری از معنویت و مادی‌گرایی در بین امت حزب‌الله دیده می‌شود که اگر بدان توجه نشود، باید منتظر لطمات جدی آن در آینده بود.

1- نقش مهم خانواده، نظام آموزشی و رسانه‌ها در معنویت افراد جامعه به خصوص جوانان

امام در بیانی می‌فرمایند: «شریف‌ترین شغل در عالم، بزرگ کردن یک بچه است و تحویل دادن یک انسان به جامعه.» (6)

خانواده نقش بسیار مهمی در تربیت مذهبی و الهی و یا انحراف از راه حق و مسیر خداوند دارند. هم در مسئله خانواده و اشتغال زنان به مسائلی غیر از تربیت فرزند به عنوان نیروهای آینده نظام، هم در بحث عمقی نبودن کتب درسی در ادوار تحصیل و هم در برنامه‌های غیرمذهبی و سکولار رسانه‌ها بحث‌های مختلفی وجود دارد، اما آنچه امروز به عنوان مسئله درجه یک دانشگاه‌ها مطرح است، اسلامی شدن دانشگاه‌هاست.

دانشگاه است که سرنوشت یک کشور را رقم می‌زند در حالیکه دانشگاه امروز و دروسی که امروز در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود با اهداف بلند انقلاب و امام مغایرت‌های فراوانی دارد. نخبگان اسلامی شدن دانشگاه را از وجوه مختلف بررسی کرده اند، اما مواردی که امام به آنها اشاره کرده بسیار عمیق‌تر است.

2- اسلامی شدن دانشگاه، مسیری برای تعمیق معنویت در بین نیروهای آینده نظام

امام تأکید می کنند: «در دانشگاه دروس مختلف خوانده شود، آنچه برای ما اهمیت دارد این است که دانشجو برای خدا درس بخواند، دانشگاهی ساخته شود که برای خودمان باشد نه صادر شده از غرب و شرق!» (7) این در شرایطی است که اسلامی شدن دانشگاه تأثیر مستقیم در بالا رفتن میزان معنویت و یا انحراف دانشجویان دارد.

یکی دیگر از مسائلی که در اسلامی شدن دانشگاه مهم است و به آن پرداخته نشده نکته‌ای است که امام از آن به داشتن روحیه الهی در این مسیر اشاره می کند، به این معنا که شاید یکی از دلایلی که تاکنون برنامه‌ها در این قضیه به سرانجامی که دلخواه طراحان و مجریان این کار است نرسیده همین نبود اخلاص و انگیزه خدایی در این امر بسیار مهم است.

3- امر به معروف و نهی از منکر؛ مغفول در فضای دانشگاه

امام همیشه تذکر داده‌اند که همه نسبت به همه مسئول هستند و در این مسئله هیچ کس به اندازه دانشجو مورد خطاب نیست که در مواردی چون اسلامی کردن فضای دانشگاه تلاش کند.

مسئله مهم امر به معروف و نهی منکر که همیشه در حاشیه قرار دارد و هیچ کس نسبت به افراد پیرامون خود احساس مسئولیت نمی‌کند. کم رنگ شدن این وظیفه بسیار مهم باعث شده که در فضای علمی دانشگاه که باید سرشار از باورهای الهی باشد، گاهی مواردی دیده می‌شود که برای یک نظام اسلامی با آن سابقه و این آرمان‌های بلندمرتبه و خدایی، فاجعه است.

امام امت هشدار می‌دهند: «ما از حصر اقتصادی نمی‌ترسیم، ما از دخالت نظامی نمی‌ترسیم، ما از وابستگی فرهنگی می‌ترسیم، از دانشگاه استعماری می‌ترسیم.» (8)

4- مطالبه‌گری، حق دانشجوی مسلمان ایرانی

همچنین در مواردی چون اسلامی شدن دروس و انتخاب اساتید ارزشی و معتقد باید از مراجع ذی‌ربط مطالبه کند تا هرچه زودتر این اتفاق بیفتد. مطالبه‌گری از مسئولیت‌های بزرگی است که دانشجو دارد که امام خامنه‌ای (مدظله العالی) همواه بدان اشاره دارند.

همه این موارد برای رسیدن به فضای معنوی در جامعه تعریف می‌شود؛ چراکه هرچه می‌خواهد اتفاق بیفتد از دانشگاه سرچشمه می‌گیرد. اصلاح یک جامعه از دانشگاه شروع می‌شود همانطور که بدبختی جامعه نيز از همین جا شروع می‌شود. اهمیت این مرکز مهم بر کسی پوشیده نیست.

امام در جایی چنین بیان می‌کنند: «اگر شماها مهذب شدید؛ قشر دانشگاهی مهذب شد، قشر علما مهذب شد، مملکت مهذب می‌شود.» (9)

منبع:

1- صحيفه امام (ره)، ج 7.‌ ص 458 ؛‌سخنراني امام (ره) در دوم خرداد1358 در بین دانشجویان دانشکده ادبیات و فرهنگیان اهواز
2- صحيفه امام (ره)، ج 7. ص 455
3- صحيفه امام (ره)، ج 7. ص 412
4- صحيفه امام (ره)، ج 7. ص 460
5- صحيفه امام (ره)، ج 7. ص 463
6- صحيفه امام (ره)، ج 7. ص 464
7- صحيفه امام (ره)، ج 12. ص 250
8- صحيفه امام (ره)، ج12. ص 252
9- صحيفه امام (ره)، ج 7. ص 260