گره كور فوتبال و سياست ناگسستني است

گروه ورزشي «خبرگزاري دانشجو»؛ رشد چشمگير فوتبال در جهان، اين ورزش را به يك ابزار تبديل كرده كه توانايي دخول در تمام حوزه هاي زندگي بشر را دارد و مسئولان سياسي كشورها را وادار نموده است تا توجهي خاص به جايگاه اين ورزش داشته باشند.

تاثيرات فوتبال بر اقتصاد، گردشگري، فرهنگ  و حتي سياست و روابط بين الملل كشورها بر كسي پوشيده نيست و همين امر سبب شده است تا فوتبال تنها ماكتي از يك ورزش باشد.

امروز فوتبال تا حدي در زندگي افراد جوامع نفوذ كرده است كه مي تواند عرق ملي افراد را تحريك كند؛ به طوري كه همين امر سبب شده است تا مسئولان سياسي براي برد و باخت تيم هاي ملي خود در مسابقات بين المللي اهميت زيادي قائل باشند و گاهي مسئله شكست يك تيم يا پيروزي آن بالاترين مقام سياسي يك كشور را وارد عمل مي كند.

براي مثال وقتي تيم ملي كشوري برنده مي شود، مسئولان كشور پيام هاي تبريك خود را به ورزشكاران مي رسانند، با شادي مردم همراه مي شوند و گاهي نيز با حضور در استاديوم از نزديك، مسابقات فوتبال را نگاه مي كنند؛ از طرفي گاهي شكست تيم باعث مي شود مسئولان سياسي كشور وارد قضيه شوند و به فكر چاره باشند تا فكري براي تيم خود كنند و حتي در اخراج و استخدام سرمربي هم دخالت نمايند.

فوتبال به قدري با سياست گره خورده است كه مسئولان سياسي گاهي از آن به عنوان ابزاري براي كاهش تنش هاي سياسي و اجتماعي بهره مي برند.

تماشاگران در جریان تماشای فوتبال همواره در معرض القاي ارزش های سیاسی قرار می گیرند؛ در واقع هنگام برگزاری مسابقات ملی، حس میهن پرستی افراد به اوج خود می رسد و بسياري از افراد جامعه با هر نوع گرایش سیاسی، مذهبی و وابستگی های دیگر را در یک نقطه مشترک به نام تیم ملی به هم پيوند مي دهد كه همين امر عاملي است براي وفاق بخش کثیری از جامعه.
 

وفاق ملی در حقیقت نقطه ای است که در آن افراد به احساس واحد و همدلی می رسند، بنابراين ورزش و بخصوص فوتبال به واسطه کشش و رغبتی که ایجاد می کند، در ایجاد وفاق ملی در جامعه موثر است.

در كشور برزيل كه تبعيض هاي اقتصادي گسترده اي در آن وجود دارد، دولتمردان به واسطه فوتبال توانسته اند تنش هاي اجتماعي را بارها كنترل كنند؛ سابقه برزيل و آرژانتين در زمينه كنترل تنش ها با ايجاد غرور ملي، از طريق برد در بازي فوتبال به دهه 70 و 80 برمي گردد كه بدهي هاي آنها به جهان خارج ارقامي نجومي را تشكيل مي داد.

فوتبال علاوه بر تاثيري كه در سياست داخلي كشورها دارد، نقش مهمي در روابط بين الملل ايفا مي كند و در واقع وسيله اي است براي حل يا افزايش اختلافات بين المللي.

بعضي از كشورها به فوتبال به عنوان بهانه اي براي از بين بردن كدورت هاي طولاني و زمينه باز كردن مراودات نگاه مي كنند؛ براي مثال كره شمالي و كره جنوبي پس از سال ها كشمكش، برگزاري مسابقات را وسيله اي براي آغاز روابط خود معرفي كردند. 

در بعضي از مواقع نيز فوتبال به ميداني تبديل مي شود براي حل اختلافات سياسي ميان كشورها كه در بسياري از موارد اين اختلافات به جمع هواداران دو تيم نيز كشيده شده و پيروزي در اين ديدار به يك برتري سياسي تبديل مي شود.

گاهي اين ديدارها چنان از سوي رسانه ها مورد توجه قرار مي گيرد كه هواداران در طول مسابقه شعارهاي سياسي عليه تيم مقابل سرمي‌دهند؛ به طوري كه كار به دخالت نيروهاي امنيتي كشيده مي شود.

بسياري از كشورهاي در حال توسعه، بويژه كشورهايي كه زماني تحت استعمار بوده يا از ناحيه يك قدرت بزرگ ضربات جبران ناپذيري خورده اند - برد مقابل كشورهاي سلطه را نوعي پيروزي سياسي قلمداد مي كنند.

معمولا اين ديدارها به دليل تنش بالايي كه بين هواداران دو تيم ايجاد مي كنند، به يك ميدان زد و خورد تبديل مي شوند و حتي در برخي از مواقع درگيري ها به دفاتر سياسي نيز كشيده مي شود؛ چنان كه چند سال پيش هنگام برگزاري مسابقه تيم هاي فوتبال آمريكا با مكزيك، سفارت آمريكا در مكزيك براي جلوگيري از هر تنشي تعطيل شد.

در برخي موارد بعضي از مسئولان كشورها، به واسطه فوتبال مي كوشند تا كشور خود را بهتر به جهان بشناسانند؛ براي مثال ولاديمير پوتين، نخست وزير وقت روسيه پيش از بازی تیم هاي فوتبال زنیت سن پترزبورگ مقابل رئال مادرید گفته بود كه كرملين حاضر است برای موفقیت نماینده کشورش هر هزینه ای را تأمین کند؛ چرا كه فوتبال مي تواند كشور او را بهتر به جهان بشناساند.

همچنين كشور برزيل بيش از آن كه از نظر صنعت، توليدات و صادرات خود در دنيا شناخته شده باشد، از طريق تيم ملي فوتبال خود جهاني شده است.

لازم به ذكر است، هر گاه يك كشور جهان سوم يا در حال توسعه در يك بازي فوتبال برابر يك تيم صاحب نام اروپايي برنده مي شود، از اين پيروزي به عنوان يك موفقيت جهاني ياد مي كند و از آن به صورت «پر كردن فاصله ها» در همه عرصه ها تعبير مي شود.

موفقيت هاي چشمگير تيم ملي فوتبال تركيه طي سال هاي اخير باعث شده تا اين كشور استانداردهاي خود را نزديك به اروپا عنوان كند و بار ديگر مسئله پيوستن به اتحاديه اروپا را پيگيري نمايد.

به هر حال با وجود اينكه طبق اساسنامه هاي فيفا، فوتبال نبايد سياسي باشد، اما اين رشته ورزشي چنان به سياست گره خورده كه باز شدني نيست و سبب شده است تا از اين ورزش به عنوان يك ورزش سياسي ياد شود.