علم‌الهدي: خود انضباطی و عقل‌گرایی مبنای تعلیم و تربیت اسلامی است

به گزارش خبرنگار دین و اندیشه «خبرگزاری دانشجو»، در ادامه همایش اسلام و سکولاریسم كه امروز در دانشكده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران برگزار شد، جمیله علم‌الهدی عضو هیئت علمی و رئیس پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی سخنرانی خود را تحت عنوان رویکردهای اسلامی و سکولار به تعلیم و تربیت ارائه کرد.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی گفت: تربیت سکولار به معنی تربیت غیرمذهبی معنادار است ولی نگاه کسانی که مدافع تربیت سکولار بوده‌اند این بود که یک تربیت غیر ایدئولوژیک وارد کنند.

وي با بيان اينكه سکولار به معنی غیر ایدئولوژیک کاملاً بی معناست،‌ گفت: در گذشته انتظاری که از علم وجود داشت این بود که بتواند تصویر واقعیت را ارائه دهد، اما امروزه اجماع فیلسوفان بر این است که ما علم عینی و تصویر کامل از واقعیت بدون در نظر گرفتن ارزش‌ها نداریم.

علم‌الهدی با بيان اينكه تربیت سکولار وقتی معنی دارد که ما پوزيتيویسم را قبول کنیم،‌ گفت: طرفداران تربیت سکولار هم در ذیل پوزيتيویسم از آن دفاع می‌کنند اما به دلیل همه ایرادهای که به پوزیتیسم وارد است و اينكه تحقق كامل آن امکان پذیر نیست می‌توان گفت تربیت سکولار هم ممکن نیست.

وی افزود: وقتی می‌خواهیم تغییری بدهیم فاصله وضع موجود تا وضع مطلوب را در نظر داریم، بنابراین هنجاری و ارزشی عمل می‌کنیم.

رئیس پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی افزود: تربیت سکولار به معنی تربیت غیر مذهبی ممکن است اما به معنای غیر ایدئولوژیک ممکن نیست، لذا در ایران تربیت سکولار به معنی تربیت غیر اسلامی مطرح می‌شود.

وي اظهار داشت: مرز اصلی تعلیم و تربیت اسلامی و غیر اسلامی خردورزی است تربیت سکولار هم مدعی خردورزی است. در تربیت اسلامی ما عقل‌گرایی و اولویت عقل را بر همه چیز دنبال می‌کنیم به خصوص در قرآن آیات زیادی وجود دارد که خداوند می‌فرماید: آیات را فرستادم برای اینکه شما تعقل کنید.

شریعت توسط عقلانیت قابل استفاده عمومی می‌شود

 

علم الهدي با بيان اينكه شریعت هم توسط عقلانیت قابل استفاده عمومی می‌شود، گفت: رابطه شریعت و عقلانیت رابطه عرضی نیست ولی چیزی که در آیات و روایات وجود دارد تأکید و تعقل است. تفاوت این تعقل با تعقل سکولار این است که تربیت سکولار بر عقل گرایی کانتی استوار است که رسالت عقل را کشف واقعیت می‌داند نقش عقل توصیف از واقعیت، پیش بینی رویدادها و بر اساس آن ارائه تجویزهای است در حالی که عقل اسلامی علاوه بر کشف واقعیت و کسب اطلاعات و داده‌پردازی به ارزیابی اطلاعات و تفسیرهای ما از واقعیت می‌پردازد.

 

وي گفت: عقل نقش ارزیابی و نقادی دارد و فقط به یافتن صحت داده‌ها نمی‌پردازد، بلکه روش‌های دستیابی به واقعیت را نیز مورد ملاحظه قرار می‌دهد؛ در واقع «حاسبوا ان تحاسبو» است و بايد باورها و اعتقادات خود را مورد ارزیابی قرار دهیم و روش‌های شکل گیری این باورهای درون خود را نیز محاسبه کنیم.

وي افزود: عقل گرایی اسلامی ما را وادار می‌کند دوباره خود را ارزیابی کنیم و باوراهی خود را به چالش کشیده و صحت و سوق آنان را دوباره بررسی کنیم. نقش عقل شناخت محدودیت‌های خود عقل است استفاده از شریعت هم چیزی است که خود عقل باید کشف کند. قرآن همه را به تدبر و تعقل در قرآن دعوت می‌کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی در خاتمه اظهار داشت: خود انضباطی، عقل‌گرایی و توسعه آزادی‌های عقلانی کانون اصلی تربیت و تعلیم اسلامی است که ما از هر گونه ولنگاری و لاابالی گری نجات می‌دهد.