مهدوي‌زادگان: دنیوی شدن فقط در انسان و جامعه انسانی رخ می‌دهد و این عالم قدسی مي‌ماند

به گزارش خبرنگار علمي «خبرگزاري دانشجو»، دکتر داود مهدوی زادگان، عضو هیئت علمی پژوهشگاه صدرا در همایش «اسلام و سکولاریسم» كه ديروز در دانشكده حقوق دانشگاه تهران برگزار شد به ایراد سخنرانی با موضوع «اسلام و منزلگاه سکولاریسم» پرداخت.

مهدوی زادگان گفت: سکولاریسم ناظر به مکتب است در حالی که سکولاریزاسیون ناظر به فرآیند است و بحث از شدن است. سکولاریسم یک ایدئولوژی در کنار ایدئولوژی های دیگر نیست، سکولاریسم یک رویکرد است که از آن ایدئولوژی‌های سکولار ایجاد می‌شود.

وي در ادامه گفت: سکولاریسم به معنای دنیایی گرایی، دنیوی شدن است، و اعتقاد به اصالت این جهان دارد و مهمترین ویژگی آن همین دنیا گرایی است که ما شاهدش هستیم و عقلانیت هم در آن نهفته است؛ یعنی این دنیاگرایی با نوعی عقلانیت در ظهور و بروز است و این به معنی اکتفا کردن به این جهان و محدود کردن آمال‌ها به این جهان است.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه صدرا گفت: دنیاگرایی که همراه با عقلانیت این جهانی است بدین معناست که فقط از این جهان استفاده کنیم. اکتفا کردن به این جهان که از این جهت امر جدیدی است یعنی در گوشه ای از این کره خاکی در چهار دهه اخیر گروهی از انسان ها تصمیم گرفتند که خردورز باشند این گروه عقلانیتشان را صرفا به این جهان محدود کردند.

وی گفت: بحث اصلی روی مسئله سکولاریزاسیون یا دنیوی شدن است اینکه ما امروزه با فرآیندی به نام دنیوی شدن مواجه هستيم و این پرسش قابل طرح است که اساسا موطن فرآیند سکولار شدن کجاست؟ وقتی گفته می‌شود امری، سکولار می‌شود یعنی چه چیزی سکولار می‌شود؟ به یک معنا فرودگاه سکولار شدن در کجاست؟ بنابراین باید سراغ تعریفی رفت که از دنیوی شدن شده است بر اساس این معنا می‌توان تشخیص داد که فرودگاه سکولاریزاسین در کجاست.

مهدوی زادگان گفت: به نظر من این فرودگاه چیزی نیست جز خود انسان این تنها انسان است که سکولار می‌شود.

وی گفت: شاینر که یکی از محققین غربی معانی مختلف سکولاریزاسیون را جمع آوری کرده است که می‌توان تمام این معانی را در شش تعریف خلاصه کرد که در این جا به چهار معنی آن اشاره می‌کنم. برخی سکولاریزاسیون را به معنای افول دین گرفته‌اند و این بدین معناست که رفتار جوامع و انسان‌ها غیر دینی است، این تعریف معنای اول سکولاریزاسین است. معنی دوم هم نوایی با این دنیا است یعنی به سبک زندگی افراد غیر دینی باشند و به خود آن‌ها نزدیک شوند و اصطلاحا هم نوا شوند. سومین تعریف سکولاریزاسیون رهایی جامعه از قید دین است یعنی جامعه سعی می‌کند خود را بر اساس دین تعریف نکند. تعریف چهارم تقدس زدایی است.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه صدرا گفت: با توجه به این تعاریف همه تعاریف دلالت بر این دارد که دنیوی شدن تنها در انسان و جامعه انسانی است که اتفاق می‌افتد و فقط انسان است که سکولار می‌شود و این عالم قدسی خواهد ماند و هر چقدر که انسان تلاش کند نمی‌تواند عالم خارج را سکولار کند با این که ممکن است در ذهنش عالم را سکولار کند؛ چراکه تمام موجودات چه در عالم انسانی سکولار و چه غیر سکولار تسبیح‌گوی خداوند هستند آنجا که می‌فرماید اگر قرآن را بر کوهی نازل کنیم «لرایته خاشعا متصدعا من خشیه الله» و یا «یسبح لله ما فی السماوات و الارض» به علاوه نکته مهم دیگر این که انسان سکولار به موازات اینکه سکولار می‌شود تنها می‌شود و به موازات این سکولار شدن خود را از جهان و عالم خارجی جدا می‌کند و این جاست که مفهوم انسان تنها و بیگانه شکل می‌گیرد.