مسيح؛ پيامبري كه با ظهور خود اقتدار را به بني‌اسرائيل بازمي‌گرداند

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، مريم سپهري؛ دیرزمانی است که آغازین روزهای زمستان در جوامع مسیحی با جشن میلاد مسیح یا کریسمس همراه است. مسیحیان همه ساله بسته به اینکه در کدام نحله و شاخه مذهبی مسیحیت باشند، هر کدام از 24 دسامبر تا 6 ژانویه را ایام 12 روزه کریسمس و میلاد مسیح دانسته و آن را گرامی می دارند.

 

نوشتار حاضر با بررسی متون دینی سه دین الهی، تلاشی است برای دستیابی به چند و چون تولد مسیح و پاسخ به پرسش هایی که در این رابطه ايجاد مي شود. پس از بررسي روايات مختلف پيرامون ميلاد مسيح در منابع مسيحي، به بيان چگونگي اين موضوع در منابع دين يهود و اسلام مي پردازيم.
 

باید توجه داشت که دین یهود، از دین مسیح قديمي تر است و منطقاً منابع این دین که رسمی ترین آنها عهد عتیق می باشد، نمی تواند واقعه تولد مسیح را در خود جای دهد. آنچه در عهد عتیق در باب عیسی مسیح می یابیم، به طور کلی پیامبر (یا پادشاهی) است که روزی خواهد آمد و دوباره اقتدار و ثروت و رفاه داوودی را به بنی اسرائیل باز مي گرداند.

از این رو پیامبران پیشین بنی اسرائیل اگر از عیسی صحبت کرده اند، بیشتر در حالت بشارت و نوید بوده است؛ چنانکه در کتاب زکریا تحت عنوان «وعده ظهور پادشاه اسرائیل» چنین آمده است: «ای قوم من، شادی کنید و از خوشحالی فریاد برآورید، چون پادشاهتان نزد شما می آید؛ او نجات دهنده ای پیروزمند است و با فروتنی، سوار بر کره الاغی می آید... پادشاه شما در میان تمام قوم ها صلح برقرار خواهد کرد. قلمرو حکومت او از دریا تا دریا و از رود فرات تا دورترین نقطه زمین خواهد بود... .»

کتاب زکریای نبی و پیشگویی های فراوان در باب مسیح موعود

اساساً کتاب زکریای نبی در میان دیگر کتب عهد عتیق به خاطر پیشگویی های فراوانش در باب مسیح موعود، شهرت خاصی دارد. بخشی از پیشگویی های زکریا پس از 500 سال با ظهور عیسی محقق شد و مسیحیان و برخی از یهودیان معتقدند بخش دیگر این پیشگویی ها نیز در زمان ظهور ثانوی مسیح انجام خواهد گرفت.

بشارت ظهور مسیح را به طور جسته و گریخته می توان در کتاب های دیگر عهد عتیق نیز مشاهده کرد. از جمله در کتاب «میکاه» که در 722 قبل از میلاد نگاشته شده است، در فصل پنجم وعده ظهور رهبری از بیت لحم را می بینیم که می گوید:
 

«خداوند می فرماید: ای بیت لحم افراته، هرچند که در یهودا روستای کوچکی بیش نیستی با وجود این از تو کسی برای من ظهور خواهد کرد که از ازل بوده است و او قوم من اسرائیل را رهبری خواهد نمود. خدا قوم خود را به دست دشمن تسلیم خواهد کرد تا زمانی که زن حامله فرزند خود را به دنیا آورد... .»

اما مهمترین پیامبری که در عهد عتیق، ظهور مسیح را پیشگویی کرده است و عهد جدید نیز بسیار به روایت های او اشاره می کند و نقل قول هایی از کتاب او را به عنوان سندی برای برابر خواندن عیسی ناصری با مسیح عهد عتیق استفاده می کند، اشعیای نبی است. او که حدود هفتصد سال قبل از مسیح می زیسته است در کتاب خود در فصل هفتم تحت عنوان عمانوییل، اظهار می دارد:

«... خداوند خودش علامتی به شما خواهد داد. آن علامت این است که باکره ای حامله شده، پسری به دنیا خواهد آورد و نامش را عمانوییل خواهد گذاشت... .»

این کتاب در فصل نهم خود در باب صفات مسیح چنین می نویسد: « ... فرزندی برای ما به دنیا آمده، پسری به ما بخشیده شده، او بر ما سلطنت خواهد کرد. نام او عجیب، مشیر و خدای قدیر، پدر جاودانی و سرور سلامتی خواهد بود. او بر تخت پادشاهی داوود خواهد نشست و بر سرزمین او تا ابد سلطنت خواهد کرد... .»

اشعیا در طول 66 فصل کتاب خود، بارها به مسیح و زاده شدن و آمدن او اشاره می کند و در خلال این اشارت ها است که می توان اندوه او را برای از بین رفتن شوکت داوودی بنی اسرائیل و شوق او را برای بازگشت دوران طلایی آن پادشاه باشکوه دریافت.

دو نکته ای که در اشارت های او برای بحث ما حائز اهمیت است یکی اشاره به باکره بودن مادر او و دیگر اشاره به شجره داوودی داشتن وی است. همان نکاتی که در اناجیل نیز بسیار به آنها اشاره شده است. با این حال زکریا عنوان نمی کند که مادر او از شجره داوودی است یا... و در این زمینه کاملاً سکوت کرده است. همچنین اشاره وی به زاده شدن این فرزند در بیت لحم می تواند دلیلی باشد بر این که اناجیل هر کدام به نحوی مریم را در دوران بارداری به این شهر کشانده اند تا حتماً پیشگویی اشعیا محقق شود.

در پایانی ترین کتاب عهد عتیق یعنی کتاب «ملاکی»، نیز آخرین آیات فصل چهارم که خود آخرین فصل کتاب است، عنوان شده است: «و پیش از فرا رسیدن روز بزرگ و هولناک داوری خداوند، من رسولی شبیه ایلیای نبی برای شما می فرستم. او دل های پدران و فرزندان را دوباره به هم نزدیک خواهد کرد و این باعث خواهد شد که من سرزمین شما را ویران نکنم.»

عهد عتیق و انتظار تولد پیامبري از آل داوود که از مادری باکره زاده خواهد شد

 

تا بدین جا دانستیم که تمام آنچه می توان در مورد مسیح از عهد عتیق به دست آورد، انتظار پیامبر - پادشاهی است که از مادری باکره در بیت لحم زاده خواهد شد و نسب وی به داوود خواهد رسید. او باعث آمرزیده شدن گناهان بنی اسرائیل و دوستی دوباره خدا با این قوم خواهد شد. هم اوست که بر تخت داوود تکیه خواهد زد و در سایه سلطنت وی است که بنی اسرائیل در اورشلیم دوباره روزگار طلایی خویش را بازخواهد یافت.

این موارد بیش از آنکه بیانگر شخصیتی واقعی باشد، بیانگر اندوه ناشی از روزگار تلخی و بردگی یهودیان است و نشانگر نیاز آنان به امید و آرزوی روزهای خوب و به همین دلیل نمی توان عهد عتیق کتاب مقدس را در بحث از اسطوره یا واقعیت بودن عیسی مسیح چندان وارد نمود.

هرچند اشاره به این نکته خالی از لطف نخواهد بود که برخی از صفات و اعمال این مسیح موعود با اندیشه های ظهور امام زمان در میان شیعیان برابری دارد؛ از جمله این که وی جنگ و خونریزی را پایان می بخشد و صلح را در جهان ابقا می کند «او عدل و انصاف واقعی را به اجرا درخواهد آورد. دلسرد و نومید نخواهد شد و عدالت را بر زمین استوار خواهد ساخت. مردم سرزمین های دوردست منتظرند تعالیم او را بشنود.» (اشعیا/ فصل 42: آیات 3 و 4)

هم از این روست که نمی توان کتاب عهد عتیق را به یکباره فاقد اهمیت دانست و باید اقرار کرد که در برخی از مطالب آن، آنجا که بتوان کمی غبار خودپرستی قومی اسرائیل را کنار زد، نفحاتی از کلام حق را می توان یافت.

 

ادامه دارد...