صفين ادامه دارد تا زماني كه شيعيان به تاريخ نگاه اعتقادي دارند

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، زينب صارم؛ در قسمت پیشین ارزش معرفت شناسانه تاریخ، در قرآن و نگاه اهل بیت بررسی شد. در میان وقایع تاریخ سیاسی اسلام به حکومت علی بن ابی طالب (ع) اشاره شد که از چندین وجه قابلیت بررسی داشت، از جمله آن که حکومت علی (ع) حکومت الله بود و هر نوع جنگ و اعلام مخالفت با آن حضرت دشمنی با خداوند محسوب می شد و از سوی دیگر برای نخستین بار تاریخ شاهد فتنه های درون گروهی میان مسلمانان شد که در جنگ صفین منجر به شکل گیری سلطنت بنی امیه شد.

بررسی وقایع و اتفاقات جنگ صفین نه تنها روشن کننده حقایق تاریخی بسیاری است، بلکه بیان کننده این حقیقت تلخ است که حکومت الهی پیامبر خدا چرا به سلطنت بنی امیه انجامید؟ 

رابطه تاریخ و نگاه اعتقادی

نوع نگاه به جریانات تاریخی تاثیری غیر قابل انکار بر قضاوت و نوع نتیجه گیری دارد و از همه این ها گذشته مطالعات و بررسی ها در تاریخ سیاسی اسلام تنها جنبه عبرت پذیری ندارد، بلکه از آن می توان به یک نگاه اعتقادی تعبیر کرد.

نگاه اعتقادی به موضع گیری های سیاسی اهل بیت قدمتی تاریخی در میان شیعیان دارد. در طول تاریخ با استفاده از این راهکار باعث منفعت های بسیاری برای حفظ تفکر و میراث شیعه شده است؛ به عنوان نمونه می توان به غصب فدک  و یا قیام عاشورا اشاره کرد. نگاه اعتقادی به عاشورا و امام حسین (ع) نه تنها باعث حفظ مکتب تشیع شده بلکه به معنای آن تبدیل شده است.

جنگ صفین نیز مانند قیام عاشورا دارای جنبه های تاریخی با ارزشی است که سبب عبرت گیری برای مسلمانان است، اما از این نکته نباید غافل شد که وقایع سیاسی صدر اسلام تنها جنبه تاریخ نگاری ندارند بلکه معنای اعتقادی عمیقی را در بر می گيرند. حکایتی صادق از کتاب بحار الانوار ج 13 برای درک ضرورت و لزوم نگاه اعتقادی  به وقایع تاریخی کمک خواهد کرد.

صفین ادامه دارد

 

محی الدین اربلی حکایت می کند که: «روزى در خدمت پدرم بودم. ديدم مردى نزد او نشسته و جاى زخم بزرگى در سرش نمايان بود پدرم پرسيد: اين زخم چه بوده؟ گفت: اين زخم را در جنگ صفين برداشتم به او گفتند تو كجا و جنگ صفين كجا؟

گفت: وقتى به مصر سفر مي كردم و مردى از اهل «غزّه» هم با من همراه شد در بين راه در باره جنگ‏ صفين‏ به گفت و گو پرداختيم همسفر من گفت: اگر من در جنگ‏ صفين‏ بودم شمشير خود را از خون على و ياران او سيراب مي كردم! من هم گفتم اگر من نيز در جنگ‏ صفين‏ بودم شمشير خود را از خون معاويه و پيروان او سيرآب مي كردم، اينك من و تو از ياران على عليه السّلام و معاويه ملعون هستيم بيا با هم جنگ كنيم.

با هم درآويختيم و زد و خورد مفصلى كرديم متوجه شدم بر اثر زخمى كه برداشته‏ام از هوش رفته ام و در آن اثنا شخصى مرا با گوشه نيزه‏اش بيدار كرد، چون چشم گشودم از اسب فرود آمد و دست روى زخم سرم كشيد و في الوقت بهبودى يافت.

آنگاه گفت: همين جا بمان و بعد اندكى ناپديد شد و سپس در حالى كه سر بريده همسفرم را كه با من به نزاع پرداخته بود، در دست داشت با چهارپايان او برگشت و گفت: اين سر دشمن توست، تو به يارى ما برخاستى ما هم تو را يارى كرديم‏. چنان كه خداوند هر كس كه او را يارى كند، نصرت ميدهد.

پرسيدم شما كيستيد؟ گفت: من صاحب الامر هستم. سپس فرمود: بعد از این هر كس پرسيد: اين زخم چه بوده؟ بگو: ضربتى است كه در صفين برداشته‏ام!»

شناخت معاویه های دوران

نگاه اعتقادی به وقایع تاریخی را نباید با تشدید اختلافات در میان مسلمانان به اشتباه گرفت. معنای حقیقی که وقایع تاریخی از نگاه اعتقادی به شیعیان می دهد این است که معاویه های زمان را بشناسند و در افکار و اعمال خود دقت نظر کنند تا در حزب معاویه نباشند و این نگاه و امر محقق نخواهد شد مگر با شناخت دقیق افکار معاویه ها و نیرنگ های آنان در راه مشروع نشان دادن اهداف پلیدشان.
 

ادامه دارد...