مهدي نژاد: با وجود موفقيت چشمگير و بي‌نظير در توليد علم نبايد با اين آمار دچار غفلت شويم

به گزارش خبرنگار علمي «خبرگزاري دانشجو»، دكتر محمد مهدي نژاد نوري صبح امروز در نشست خبري «جهاد علمي و جهاد اقتصادي» با محوريت بررسي جايگاه علمي ايران تا پايان سال 2011 در وزارت علوم گفت: از سال 2009  تا كنون كشورهاي دنيا از نظر توليد علم بر اساس تحليل پايگاه‌هاي استنادي معتبر ISI  و پایگاه اسکوپوس(scopus) رشد منفي داشتند و فقط كشور چين در وضعيت ثابتي بوده؛ اين در حالي است كه كشور ما با رشد مثبت نسبت به سال‌هاي 2009 و 2010 تا پايان 2011 با دو پله صعود به رتبه 20 دست يافته است.
 

معاون پژوهشي و فناوري وزير علوم بيان داشت: با توجه به جمعيت هر كشور، ايران رتبه نخست ميزان رشد توليد علم در دنيا را دارد و از اين نظر سرانه توليد علم ايران پنج برابر چين است.

وي ادامه داد: بر اساس آمار پايگاه ISI، ايران در سال 2010 ميلادي با توليد 18 هزار و 286 مقاله، در 1.05درصد از كل توليد علم جهان سهم داشته و داراي رتبه 22 بوده، ولي در سال  2011 با نمايه 21 هزار و 38 مقاله، 1.44 درصد توليد علم داشته و با دو پله صعود به مقام 20 دنيا رسيده است؛ بر اين اساس، كشور تركيه در سال 2010 با 26 هزار و 78 مقاله در رتبه 18 بوده و در سال 2011 نيز با 23 هزار و 116 مقاله در همان رتبه 18 باقي مانده است.

مهدي نژاد نوري با اشاره به اينكه در پايان سال 2011، 30 كشور اول دنيا در توليد علم، بجز كشور چين، با كاهش توليد علم مواجه بودند، گفت: كشور آمريكا در سال 2009، 470 هزار و 444 مقاله در ISI نمايه كرده كه اين تعداد در سال 2010 به 463 هزار 734 رسيده و در سال 2011 با كاهش روبرو شده و 442 هزار و 378 مقاله ارائه داده است كه همين وضعيت براي كشورهاي ژاپن، انگليس، فرانسه، كانادا، ايتاليا و بقيه كشورها كه در مقام 30 كشور اول توليد علم جهان قرار دارند نيز به وجود آمده است.

معاون پژوهشي و فناوري وزير علوم گفت: البته وضعيت ايران در آمار پايگاه اسکوپوس از ISI بهتر است؛ به طوري كه تا پايان سال 2011، ايران در پايگاه اسکوپوس 31 هزار و 204 مقاله داشته و با 1.46 درصد سهم توليد علم دنيا، به مقام 17 دست يافته كه از تركيه نيز جلوتر است.

 

وي افزود: ايران در سال 2009 در پايگاه اسکوپوس 22 هزار و 736 مقاله ارائه داده بوده و سهم 1.09 درصدي در توليد علم داشت و در سال 2010 نيز با 27 هزار و 780 مقاله و سهم توليد علم 1.27 درصدي در مقام نوزدهم بود.

 
مهدي نژاد نوري گفت: كشور تركيه در سال 2011 با نمايه 476 هزار 19 مقاله در پايگاه اسکوپوس، مقام 19 را دارد.
 

معاون پژوهشي و فناوري وزير علوم گفت: ايران در سال 2011 كشورهاي لهستان و بلژيك را هم پشت سر گذاشته و حتي كشورهاي دانمارك، اتريش، رژيم اشغالگر قدس، يونان، پرتغال، نروژ، فنلاند و جمهوري چك بعد از ايران قرار دارند.

 

وي تصريح كرد: پايگاه ISI، ايران را در رشته‌هاي مهندسي و ميكروبيولوژي به عنوان كشوري كه در اين دو رشته بيشترين استنادها را تا پايان 2011 داشته، معرفي كرده است كه ويتنام و پاكستان نيز از چنين خصيصه‌اي برخوردار هستند.

مهدي نژاد نوري افزود: همچنين پايگاه ISI در ماه ژوئيه سال 2011، ايران را در بين ستاره‌هاي در حال ظهور در حوزه محيط زيست و اكولوژي، كشوري پراستناد معرفي كرد؛ يعني استنادهايي كه انتشارات علمي ايران در رشته محيط زيست و اكولوژي دريافت كرده، از حد آستانه بيشتر است.
 
معاون پژوهشي و فناوري وزير علوم گفت: در رشته بيولوژي مولكولي و ژنتيك نيز موضوع استناد به انتشارات علمي ايران در ماه مي سال 2011 قابل توجه است؛ به طوري كه ايران همسان با 20 كشور پراستناد جهان، جزو كشورهايي مطرح شد كه از آن به عنوان ستاره‌هاي در حال ظهور ياد مي كنند.
 

 

وي گفت: البته يكي از دلايل كاهش توليد علم كشورهاي پيشرفته در دنيا، بحران اقتصادي كشورها و تنوع پايگاه‌هاي استنادي است.
 

وي گفت: در سال 2011 كشور ما به مقام 20 توليد علم دنيا دست يافته كه اين رتبه مناسبي است و حتي از نظر ميزان رشد توليد علم نيز بر اساس جمعيت كشورها، ايران در رده اول است، ولي همه هدف ما توليد علم نيست؛ زيرا ما مي‌خواهيم نتيجه علم را در عمل ببينيم نه از توليدات علمي براي رفاه اجتماعي، اقتصادي، سياسي و ارتقاي فناوري كشور استفاده كنيم.

 

معاون پژوهشي و فناوري وزير علوم گفت: نقشه جامع علمي كشور نيز يك بعدي نيست و به عواملي مانند سرمايه‌هاي انساني در حوزه علم و فناوري، كارگروهي در حوزه علم و فناوري، توسعه فناوري و نوآوري، اخلاق و ايمان و مشاركت بين المللي در كنار توليد علم اشاره كرده است.

 

وي با بيان اينكه توليد علم يكي از نشانه‌هاي پيشرفت علمي است، ولي همه چيز نيست، افزود: در دنيا به توليد علم اهميت زيادي داده مي‌شود؛ البته چون نظام مشخصي براي ساير عوامل وجود ندارد، بر روي توليد علم تاكيد بسياري مي‌شود.

 

مهدي نژاد نوري گفت: براساس يافته‌هاي تحليلگران پايگاه‌هاي معتبر دنيا، ما در بحث توليد علم موفقيت چشمگير و بي‌نظيري داشته‌ايم، ولي نبايد با اين آمار دچار غفلت شويم و اصل قضيه كه استفاده از علم است را فراموش كنيم.

 

معاون پژوهشي و فناوري وزير علوم افزود: ما بايد ببينيم درآمد كشورمان چقدر ناشي از اين توليدات است و چقدر از توليدات علمي براي رفع مشكلات كشور استفاده كرده‌ايم.

 

جامعه علمي بايد وارد حوزه سايبري شود
 

وي با اشاره به تهديدات سايبري رئيس جمهور كشور آمريكا گفت: ورود جامعه علمي كشور به حوزه سايبري يك ضرورت است و ما بايد طرح‌هاي كلاني را در اين خصوص داشته باشيم.

 

مهدي نژاد نوري گفت: البته 13 طرح بزرگ كه مطالعات زيرساختي آنها انجام شده، با مشاركت افراد متخصص در حوزه‌هاي مختلف در حال انجام است و 34 طرح نيز كانديدا شده‌اند كه 20 طرح از آنها به عنوان طرح كلان ملي انتخاب، و مورد حمايت دولت قرار مي‌گيرند كه سعي مي‌كنيم از بين اين طرح‌ها، طرح‌هاي حوزه سايبري را نيز انتخاب كنيم.

 

معاون پژوهشي و فناوري وزير علوم گفت: ازدياد برداشت از مخازن نفت و گاز و استفاده از آب‌هاي شور نيز بايد در طرح‌هاي كلان كشور مورد توجه قرار گيرد.
 
وي افزود: گزارش بررسي اين طرح‌ها در جلسه 27 دي ماه شوراي عتف ارائه شده و پس از تصويب نهايي، در سطح كلان از اين طرح‌ حمايت جدي مي شود.

 

مهدي نژاد نوري گفت: همچنين براي اين طرح‌ها، رديف اختصاصي عمراني تعيين، و از منابعي كه در اختيار معاونت علمي رياست جمهوري و وزارت علوم است نيز براي پيشبرد آنها استفاده مي‌شود.

معاون پژوهشي و فناوري وزير علوم افزود: همچنين اعتبارات 0.5 تا 3 درصد دستگاه‌هاي اجرايي براي اين طرح‌ها هزينه شده و حتي صندوق نوآوري و شكوفايي نيز با ارائه وام‌هاي ترجيحي از آنها حمايت مي‌كند.

 

آغاز طرح دكتراي پژوهش محور از بهمن امسال
 
وي با اشاره به اهميت طرح‌هاي كاربردي در كشور گفت: بنا بر قانون برنامه پنجم، در حال افزايش ظرفيت‌هاي دوره كارشناسي ارشد و دكترا هستيم؛ به طوري كه در حال حاضر 320 هزار دانشجو در اين مقاطع داريم كه توليد مقاله از هر كدام از اين دانشجويان آمار توليدات علمي ايران را نيز افزايش مي‌دهد؛ همان طور كه ISI اعلام كرده، ايران با اين شيب حركت بزودي در بين 10 كشور اول دنيا در توليد علم قرار مي‌گيرد.

 

مهدي نژاد نوري گفت: يكي از رويكردهاي جديد وزارت علوم نيز آغاز دوره‌هاي دكتراي پژوهش محور است، يعني هر دانشجوي دكترا بايد از ابتداي ورود بر روي پروژه مشخصي كار كند كه اين دوره‌ها از بهمن امسال در پژوهشگاه‌ها آغاز مي شود و از سال آينده دانشگاه‌ها هم دكتراي پژوهش محور پذيرش مي‌كنند.

 

معاون پژوهشي و فناوري وزير علوم گفت: دانشجويان اين مقطع بايد بر روي يك موضوع خاص، كار پژوهشي كنند و البته هشت واحد درسي نيز بگذرانند؛ البته درس‌شان هم منطبق بر موضوع پژوهش است.

 

وي تاكيد كرد: در حوزه علوم انساني نيز بايد طرح‌ها و پژوهش‌ها از ابتدا مشخص باشد.