گم شدن فريضه امر به معروف و نهی از منكر در صدا و سیما

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، زينب صارم؛ امر به معروف و نهی از منکر به عنوان یک فریضه دینی که هدف اساسی آن اصلاح و هدایت اجتماع است، احتیاج به بازوانی دارد که آن را در رسیدن به این اهداف یاری کند.

یکی از مهم ترین و اصلی ترین بازوان امر به معروف ونهی از منکر در جامعه، نهاد خانه و خانواده است که بیشترین تاثیر را بر فرزندان و کودکان دارد؛ چرا که کودکان مانند صفحه پاک و نانوشته ای هستند که خانواده به سهولت می تواند در شکل دهی شخصیت اسلامی آنان تلاش کند.

به غیر از خانواده، نهادها و بنیادهای دیگری نیز در سطح اجتماع وجود دارند که به علت تاثیرگذاری نسبی خود می توان از آنان به عنوان یکی دیگر از بازوان موثر اجرای امر به معروف و نهی از منکر در جامعه یاد کرد.

بعد از خانواده، رسانه ها تاثیرگذارترین عامل در شکل گیری افکار و منش مردم یک جامعه هستند و هر چه جامعه به سمت مدرنیته پیش می رود و از شکل سنتی خود فاصله می گیرد نقش رسانه ها پررنگ تر می شود. در ایران صدا و سیما در مقايسه با سایر رسانه ها از محبوبیت بیشتری برخوردار است و به تبع همین اقبال عمومی از تاثیرگذاری بیشتری دارد.

اما ذکر این نکته ضروری است که هرچه دایره این تاثیرگذاری وسیع تر باشد، اثرات مخرب یا سازنده بیشتری بر روی افکار عموم خواهد داشت به همین جهت از رسانه ها نه تنها به عنوان عاملی برای اقامه و رواج امر به معروف و نهی از منکر می توان نام برد، بلکه از آنان به عنوان نهادی که خود معروف و منکر را مشخص می کند نیز می شود یاد کرد؛ بدین معنا که برنامه های تلویزیونی به مردم القا می کنند که چه چیزی امری ممدوح و پسندیده است و چه مسئله ای زشت و ناپسند.

 
از اين رو در سیاست گذاری برنامه های تلویزیونی و ساخت آن باید نهایت توجه و دقت را داشت که در آن جای معروف و منکر عوض نشود، البته با حسرت و افسوس می توان خاطرنشان کرد که این اتفاق به دفعات و مکررا در سینما و تلویزیون ایران رخ داده و می دهد که یکی از موارد فاحش آن مسئله حجاب در سریال های تلویزیونی است.

با توجه به این که حجاب نشانه زن مسلمان است و پوشش چادر از طرف ائمه و مراجع دینی امری سفارش شده و ممدوح است، اما متاسفانه شاهد پخش سریال هایی هستیم که نقش زن بی سواد، فقیر و از طبقه اجتماعی پایین با چادر تعریف می شود و از سوی دیگر زنی که در طبقه اجتماعی بالای جامعه قرار دارد از حجاب بسیار نامناسبی برخوردار است.

این جریان در سینما و تلویزیون ایران تا آن جا به کرات تکرار شده که چادر برای نشان دادن یک وضعیت اجتماعی بسیار نامناسب و کلفت وارانه استفاده می شود و این همان تغییر جایگاه منکر با معروف است و به حق اگر دشمن درصدد تخریب چهره حجاب و چادر بود به اندازه خود ما موفق نمی شد. تاثیر این گونه سریال های تلویزیونی بر روی افکار جوانان و نوجوانان ما بسیار بیشتر از سایر برنامه های دیگر تلویزیونی است.

در صورتی که می توان گفت یک سخنرانی مذهبی یا میزگرد که در صدا وسیما به نمایش گذاشته می شود، مخاطب عام ندارد و به شکل ادامه دار و موثر پخش نمی شود. تاثیرگذاری یک داستان و یا سریال که مخاطبان بیشتری را در بر می گیرد و به زندگی واقعی افراد نزدیک تر است تاثیرات مخرب و سازنده بیشتری دارد.  

پیامبر اسلام درباره به وجود آمدن چنین معضلی در دوره آخر الزمان هشدار داده و فرموده اند: «چگونه خواهيد بود هنگامى كه زنان شما تبهكار و جوانان شما بدكاره شوند و امر به معروف و نهى از منكر نشود؟ گفتند: اى رسول خدا! چنين خواهد شد؟ فرمودند: آرى و بدتر از اين وقتى است كه امر به منكر كنيد و نهى از معروف. گفتند: اى رسول خدا! آيا چنين خواهد شد؟ فرمودند: آرى و بدتر از اين وقتى است كه كار پسنديده را ناپسند و كار ناپسند را پسنديده ببينيد.»

کم رنگ شدن باورها یا جابه جایی ارزش های افراد جامعه پدیده ای نیست که در طول یک شب اتفاق بیفتد، بلکه ناپدید شدن ارزش های اسلامی در جامعه امری است که در یک پروسه زمانی طولانی مدت در جریان است.

به عنوان نمونه نوع پوششی که برای خانم ها در بنرهای شهری ترسیم می شود، بدین صورت است که همیشه مقداری از موی این زن ها آشکار است شاید دقت در این مسائل جزئی اندکی مسخره به نظر بیاید، اما از تاثیر این تبلیغات و مجلات نمی توان گذشت؛ چرا که بیان عمومی و وسیع این مدل ها نرم نرمک به کم رنگ شدن ارزش های اسلامی می انجامد و سپس به تغییر کلی آن ها منجر شده و از قبح آن می کاهد.

مسائل و مشکلات جوانان علل بزرگتری چون معظلات اشتغال، ازدواج و ... است، اما از تاثیرات ناخودآگاه جزئیات ریز فرهنگی نمی توان چشم پوشی کرد. در معضلات فرهنگی و تربیتی بيش از آن كه به دنبال رد پاي دشمن باشیم به عملکرد نهاد های مسئول و موثر دقت کنیم.

 

ادامه دارد ...