وقتي شراب‌خواران بر جایگاه رسول‌الله(ص) تکیه می‌زنند...

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، پروانه شكري؛ همه ادیان و مذاهب اسلامی بر مسائل زيادى اجتماع دارند كه در آنها هیچ اختلاف و تفرقى وجود ندارند؛ از جمله به شهادت «لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ‏» و «محمد رسول اللَّه»، نمازهاى پنجگانه، زكات واجب، روزه ماه رمضان، حج خانه خدا و چيزهاى بسيارى از اطاعت خداوند؛ همچنين بر حرام بودن شراب‏، زنا، سرقت، قطع رحم، دروغ، خيانت و امور زيادى از معصيت خداوند اتفاق دارند.

حد شرعی که دین برای برخی از معاصی تعریف کرده است، گویای آن است که این اعمال از گناهان کبیره هستند و در دین بسیار قبیح شمرده می شوند.

با بررسی سیر اجتماعی جامعه صدر اسلام می توان متوجه شد برخی از ارزش ها و ضد ارزش ها در طی گذشت زمان تغییر یافتند؛ علت این امر را می توان در سیاست‌گذاری ها و منش حکومت‌مداران بررسی کرد. این تغییر ارزش ها تا بدانجا پیش می رود که یزید به عنوان فردی شراب‌خوار بر مسند رسول‌الله تکیه می زند.

شراب خواری یزید تنها حاکی از فسق و فجور وی نیست؛ چراکه در زمان علی ابن ابی طالب (ع) نیز موارد متعددی از شراب خواری در تاریخ ذکر شده است که به دست آن حضرت حد بر آنان جاری گشت؛ اما نکته قابل تاملی که در این واقعیت تلخ نهفته است، جایگاه خاص یزید در حکومت اسلامی است که به عنوان حاکم مسلمین و کسی که بر جایگاه رسول‌الله تکیه زده، علنا دست به میگساری می زند.

مطمئنا دگرگونی ارزش های اسلامی در جایگاهی که یزید بر آن تکیه زده است، احتیاج به زمینه‌سازی قبلی دارد. دگرگونی ارزش های دین رسول‌الله در مرتفع ترین و حساس ترین نقطه یعنی مرکز خلافت، اتفاقی نیست که در یک شب رخ داده باشد.

بی‌شک دگرگونی ارزش ها و این جسارتی که یزید به عنوان حاکم مسلمین انجام داده است، ریشه ای تاریخي دارد و برای کشف و تبیین آن باید به دوران گذشته رجوع کرد.

در دوران حکومت عثمان، خلیفه سوم، موارد شرم‌آوری مشاهده می شود که بی‌شباهت به جسارت شراب‌خواری یزید در جایگاه حاکم مسلمین نیست.    
 

یکی از مهم ترین جریانات و شواهد تاریخی که نشان‌دهنده سیر دگرگونی ارزش های اسلامی در جامعه بعد از رسول الله است، جریان ولید ابن عقبه مي باشد. وی که فردی زناكار و شراب‏خوار بود از طرف عثمان به امارت کوفه منصوب می شود. شراب‌خواری وی تا آنجا باعث رسوایی شد كه در مسجد جامع شهر، به عنوان امام جماعت براى نماز صبح ايستاد و نماز صبح را چهار ركعت خواند! سپس رو به مردم كرد و گفت: آيا بيشتر بخوانم؟!و پس از آن در محراب مسجد قى كرد و در نماز با صداى بلند اين ترانه را خواند: «علق القلب الربابا- بعد ما شابت و شابا»؛ يعنى قلب علاقه به رباب پيدا كرده بعد از آنكه هر دو پير شدند!

بعد از این فاجعه، بزرگان عرب به نزد عثمان رفتند و به شراب‌خواری ولید شهادت دادند و به خلیفه سوم خاطرنشان کردند که «ما تو را نهى كرديم كه وليد را بر كارى از امور مسلمين بگمارى، ولى قبولى نكردى. بر عليه او به شراب‌خوارى و مستى شهادت داده شده، او را بر كنار كن.»

بعد از این فضاحتی که برای جامعه مسلمین به دست عثمان و فرماندارانش رقم خورد، امير المؤمنين علی (ع) خطاب به عثمان فرمود: «او را عزل كن و حد بر او جارى كن؛ آنگاه كه شاهدان رو در روى او شهادت دادند.»

عثمان، سعيد بن عاص را به حكومت كوفه برگزيد و به او دستور داد تا وليد را بفرستد. وقتى سعيد بن عاص وارد كوفه شد، منبر و دارالامارة را شست و از نجاست پاک کرد و وليد را فرستاد. وقتى عليه وليد رو در رويش شهادت داده شد و عثمان خواست بر او حد جارى كند، لباس نرم و تازه‏اى بر او پوشانيد و در اتاقى قرار داد.

هر بار كه عثمان كسى را براى زدن وليد مى‏فرستاد، وليد مى‏گفت: «تو را قسم مى‏دهم كه با من قطع رحم نكنى و عثمان را بر خود غضبناك نكنى»! او هم خوددارى مى‏كرد. وقتى امير المؤمنين (ع) اين منظره را ديد شلاق را گرفت و داخل شد... وليد از دست حضرت به اين سو و آن سو فرار مى‏كرد. حضرت او را محكم گرفت و بر زمين زد و حد را بر او جارى ساخت.

نکته قابل تامل در عهد خلافت عثمان آن است که وی معمولا افرادی را برای امارت بر می گزید که نه تنها هیچ منفعتی برای مسلمین نداشتند، بلکه جامعه را به سمت تباهی هدایت می کردند که از امثال آنان می توان به معاویه و ولید اشاره کرد.

انجام ندادن حدود الهی و تعطیل کردن احکام دین به سبب خویشاوندی، نتیجه ای جز دگرگونی ارزش ها در جامعه ندارد. زمانی که ولید خویشاوندی خویش با عثمان را بهانه می کند، هیچ یک از امرای عرب جرات حدزدن بر وی را پیدا نمی کنند جز علی (ع).

جریان ولید و عثمان را می توان نمونه ای از تعطیل شدن احکام الهی یکی پس از دیگری دانست که علتی جز برتری دادن اقوام بر آیات خدا ندارد. در چنین جامعه ای که احکام الهی به بهانه خویشاوندی و قوم و قبیله پایمال می شود، هیچ تعجبی ندارد که معاویه برای پسر نالایق خویش که به شراب‌خواری و سگ‌بازی مشهور است به زور بیعت بستاند.

 

ادامه دارد...