بحران هويت امروز جامعه ما به 200 سال قبل بر مي‌گردد

به گزارش خبرنگار دانشگاه «خبرگزاري دانشجو» محمدصادق كوشكي، پژوهشگر و محقق بعداز ظهر امروز در همايش «نظام جمهوري اسلامي و چالش هاي پيش رو» كه به همت مديريت هم‌‌انديشي استادان نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشكده بهداشت دانشگاه تهران برگزار شد، بحران هويت كشور را مشكل 200 ساله دانست و گفت: بحران هويت امروز جامعه ما متعلق به 30 سال قبل نيست بلكه به 200 سال قبل بر مي‌گردد و هر چقدر به امروز و فردا نزديك مي‌شويم، اين مشكل بيشتر خود را نشان مي‌دهد.

وي تشتت و تفرقه را يكي از نشانه هاي بحران هويت در جامعه دانست و عنوان كرد: يكي از نشانه هاي جامعه مشكل‌دار و داراي بحران هويت، وجود تشتت و تفرقه است كه با تكثر متفاوت است؛ زيرا تكثر در حوزه سلايق و ديدگاه‌ها است.

اين استاد دانشگاه ادامه داد:‌ آنچه ناشي از بحران هويت است اينكه هركس براي خود افقي تعريف كرده و جايگاه خاصی در جهان قائل است.

كوشكي با بيان اينكه يكي از مشخصات بحران هويت تفرقه در حوزه سياسي است، يادآور شد: در جامعه ما تفرقه در حوزه سياسي بشدت وجود دارد؛ به‌ طوري كه سياست‌مداران ما بر سر هيچ موضوعي نمي توانند به توافق برسند؛ در صورتي كه در كشورهاي ديگر وحدت، اجماع نظر و توافق به جاي خود است و سياسيون مي‌دانند كجا سلايق خود را اعمال كرده و به سلايق يكديگر احترام بگذارند.

وي تأكيد كرد: ‌درجامعه ما هر قدر پيش مي‌رويم، اين شكاف بين نسل‌ها بيشتر مي‌شود به طوري كه ممكن است پيوندهاي آرماني كه نسل دوم و سوم با نسل اول داشته است، نسل چهارم نداشته باشد و هر آنچه براي نسل اول آرمان و ارزش محسوب مي‌شده براي نسل چهارم به طور كلي يك چالش باشد.

اين محقق و پژوهشگر دانشگاهي در ادامه تفاوت در هنجارهاي اجتماعي را يكي ديگر از اعلام بحران هويت دانست و گفت: در حوزه هنجارهاي اجتماعي آنچه به عنوان ارزش مطرح است، در بين افراد مختلف آنقدر متفاوت است كه گاهي تصور مي‌شود هر كدام از اين افراد از يك سياره آمده اند؛ در حالي كه مسئله اينجاست كه هر كدام از آنان از يك نسل خاص يعني نسل اول يا دوم يا سوم هستند.

 

كوشكي با بيان اينكه يك فرد نسل چهارمي تعريفي از هويت دارد كه با تعريف يك نسل اولي و دومي تفاوت دارد، گفت: شكاف گفتمان بين نسل‌هاي مختلف يكي از شاخصه‌هاي بحران‌ هويت است؛ زيرا تفاوت‌هاي بنيادي در تعريف مفاهيم مختلف وجود دارند.

وي تصريح كرد: در جامعه ما از نظر نسل‌هاي مختلف و حتي از نظر سياسيون وجود يكي به معناي حذف ديگري است.

این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه ما در خصوص ساده‌ترین موضوعات کشورمان نمی‌توانیم به اجماع رسیده و تصمیم‌گیری کنیم، گفت: بسیاری از مسائل مهم که ربطی به هیچ دولتی ندارد روی زمین مانده و نتیجه آن هم رفتار دیکتاتورانه است؛ به طوری که هر کس سعی می‌کند راهکار و سلیقه خود را در قالب بخش‌نامه اجرایی کند و هر چقدر که توان داشته باشد و زورش برسد برای اجرای آن بخش‌نامه تلاش می‌کند.

کوشکی افزود: اگر هویت مشترک داشته باشیم نیاز به تحکم یک‌نفره نیست.

وی با هشدار نسبت به شکاف گفتمانی ادامه داد: اگر شکاف‌های موجود که در حال زیاد شدن هستند، درمان نشود خطر از هم پاشیدگی وجود دارد.

این محقق و پژوهشگر دانشگاهی یکی دیگر از شاخصه های بی هویتی را بی کیفیتی دانست و عنوان کرد: جامعه‌ای که هویت داشته باشد، پاسخ‌های یکسان به سوالات بنیادین دارد و جامعه ای که قدر و قیمت و توانمندی خود را بداند جز کیفیت از آن صادر نمی‌شود.

کوشکی تصریح کرد: جامعه ای که هویت داشته باشد، نگران هویت خود است و سعی می‌کند هر آنچه از آن صادر می‌شود در حوزه‌های مختلف هنری، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و ... باکیفیت باشد؛ اما جامعه‌ای که هویت نداشته باشد، نگران کیفیت خود نیست و به بی‌نظمی و غیر استانداردی توجه نمی‌کند؛ به تعبیر دیگر وقتی آبرویی نیست ترس از ریختن آن وجود ندارد.

وی در ادامه با بیان اینکه در 250 سال قبل، جامعه ایران جواب‌های یکسانی برای سوالات بنیادین داشت و چون یکسان بود جامعه ای استاندارد و قابل فهم محسوب می‌شد، گفت: هر چقدر از این فضا فاصله می‌گیریم به دلیل آنکه جواب‌های مشترک به سوال‌های مشترک کم می‌شود، تشتت و بی نظمی و بی هویتی افزایش پیدا می‌کند.

این محقق و پژوهشگر دانشگاهی گفت: در نتیجه این مسئله، هنجارهای مشترک هم از بین می‌رود؛ همچون این است که سنت‌ها را می‌تراشیم و کنار می‌ریزیم اما به جای آن هیچ چیز دیگری قرار نمی‌دهیم.

کوشکی عنوان کرد: این جامعه‌ای که قبلا از ترکیب مجموعه اجزایی به هم پیوسته بود حالا به یک مخلوطی تبدیل شده که به جبر فیزیکی کنار هم هستند و هیچ عامل مشترکی بین آنان وجود ندارد حتی مذهب.

وی خاطرنشان کرد: درک یک جوان نسل اول از مذهب با درک یک جوان نسل چهارم از مذهب متفاوت است به طوری که به نظر می‌رسد هر کدام یک مذهب خاصی دارند.

این عضو هیئت علمی دانشگاه گفت: بی‌هویتی و بی استانداردی و درد و امراض سرمنشأ مشکلات آینده‌ای است که در عرصه سیاست فرهنگ، اجتماع و اقتصاد با آن روبه‌رو هستیم.

کوشکی با بیان اینکه بحران هویت پیامدهای مختلفی از خود تصاعد می‌کند، افزود: از جمله این پیامدها بحران کارآمدی است که در اثر آن نظام جمهوری اسلامی ایران به بحران ناکارآمدی بیشتر مواجه می‌شود و نمی‌تواند به مطالبات جامعه پاسخ دهد و اگر این بحران معالجه نشود به عدم مقبولیت تبدیل شده و در نهایت عدم مقبولیت به عدم مشروعیت تبدیل می‌شود.

وی با اشاره به اینکه حل بحران هویت دست یک مقام سیاسی، یک فرد خاص و یا یک مسئول نیست، گفت: باید به دست همه این بحران حل شود.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: یکی از پیامدهای بحران ناکارآمدی که امروز با آن درگیر هستیم، آمایش جمعیت و پراکندگی نامتناسب آن است که در اثر آن بحران مسکن، اشتغال، آلودگی هوا، کمبود آب و... را منجر می‌شود.

در ادامه این نشست کوشکی در پاسخ به یکی از اساتید حاضر در این جلسه مبنی بر اینکه راه چاره بحران هویت چیست و چه کار کنیم که روال قانونمندی که قبلا وجود داشت دوباره به وجود بیایید، پاسخ داد: اگر به این نتیجه برسیم که چنین معضلی وجود دارد، قدم اول و مهم‌ترین قدم در بحث معالجه که همان تشخیص است را برداشته‌ایم آن وقت می‌توانیم راه چاره را پیدا کنیم.

وی گفت: ما در حال حاضر در مقام این هستیم که تشخیص دهیم آیا مشکل جامعه بحران هویت است یا نه و اگر بر سر آن به اجماع رسیدیم، آن وقت به سراغ جواب‌های مشترک که بتوانیم به هویت مشترک برسیم، برویم.

این محقق و پژوهشگر دانشگاهی افزود: انقلاب اسلامی تلاشی بود برای پاسخ به هویت مشترک که هنوز هم موفق نشده است.

کوشکی در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه پیش بینی درباره سه ماه، شش ماه و یک سال دیگر را چه طور می‌دانید، عنوان کرد: پیش بینی تنها در چیزهای ساده اتفاق می‌افتد اما برای مسائلی همچون آب، آلودگی و آمایش جمعیت هیچ پیش بینی نداریم؛ هرکس می‌گوید هر رئیس جمهوری که آمد خودش مشکل را حل کند.

وی تصریح کرد: تنها در یک عرصه و آن هم در عرصه دفاعی که دارای یک عقلانیت متمرکز است، توانسته‌ایم به اجماع برسیم به طوری که از سال 69 امروز ما را پیش بینی کرده و کلید نیازهای دفاعی امروز را 20 سال پیش زدند.

این استاد دانشگاه در پاسخ به اینکه آیا تعریف مشترک فلسفی از انسان و هویت انسان وجود دارد و فلاسفه به تعریف مشترک رسیده‌اند یا نه گفت: نه، ما هنوز فیلسوف ایرانی-اسلامی معاصر نداریم؛ فلسفه جدید در جامعه ما وجود ندارد؛ فلسفه‌ای مثل فلسفه ملاصدرا هم امروز مبنا نیست و ما فلسفه مشترک که سوالات بنیادین را پاسخ دهد نداریم.

کوشکی در پایان با بیان اینکه حل بحران هویت با تصمیم عجولانه امکان‌پذیر نیست، گفت: در کشور ترکیه برای حل بحران هویت تصمیم عجولانه گرفته شد به طوری که تصور کردند مشکل حل شده است اما دعوای که 70 سال با زور حکومت مخفی بود، امروز آرام آرام آشکار می‌شود و بخشی از مردم ترکیه هویت غربی را نمی‌پذیرند.