اخلاص؛ زیباترین تجلی ایمان و علم در انسان انقلابی

گروه دین و اندیشه «خبرگزاری دانشجو» - معصومه نصرالله زاده؛ آنچه همیشه در میان مکاتب و نهله‌های فکری جهان مسئله‌ساز بوده است، موضوع فردی و اجتماعی بودن و تناقض‌های موجود در ایجاد تعامل بین این دو است. گروه‌هایی چون مکاتب غربی به وجه فردی و شخصی افراد بها دادند و همه چیز را با اصالت داشتن نیازها و خواسته‌های افراد بررسی و تعیین کردند؛ در مقابل گروه‌های سوسیالیستی و مارکسیستی بودند که همه چیز را فدای جامعه می‌دانند و به آزادی و اصالت داشتن اشخاص اهمیت نمی‌دادند؛ در این میان اسلام یک طرحی بدیع از تلفیق و هماهنگی نیازها و حقوق فردی و همچنین وظایف همه در برابر جامعه و سایر افراد را ارائه می‌دهد.

اگر کسی به دور از تعصبات قومی و مذهبی که متأسفانه امروز دنیا بر اساس اینها با همه برخورد می‌کند، با آموزه‌های اسلام و نظریات جامع آن برخورد کند، در می‌یابد بهترین راه سعادت و کمال انسانی فقط در اسلام قابل مشاهده و اجرا است و بقیه مکاتب چون در طول تاریخ به دلایل مختلف و تحت شرایط زمانی متفاوتی، اشکال مختلف به خود گرفته و خالی از یک بنیان فکری شامل و مانع هستند، قابل اعتماد نیستند.

در تفکر اسلام، نباید از مسائل پیرامون فردیت چشم‌پوشی کرد که تبعات آن در نهایت به جامعه انسانی می‌رسد و نه باید از کلیت جامعه و آنچه در ارتباط با عموم مردم است صرفنظر کرد.

معجزه انقلاب اسلامی؛ به میدان آمدن نظریه جامع اسلام

سال ها این قضیه دچار مهجوریت و بی‌توجهی انسان های سلطه‌خواه که برای کمال انسان‌ها اهمیت خاصی قایل نبودند، قرار داشت، البته دلایل خاص خود را در طی تاریخ دارد که چرا اسلام تبدیل به یک نظریه اجرایی در همه زمینه‌ها نشده بود و در حالت انزوا قرار داشت. به میدان آمدن این نظریه جامع در ایران را می‌توان معجزه انقلاب اسلامی معرفی کرد که در وا نفسای به زمین خوردن طبقات فکری و فلسفی بشر توانست ملت ایران را نجات دهد.
 

اسلام انقلابی نه تنها تحولی در نظریات بشری امریکا و اروپا ایجاد کرد، حتی در برابر اسلامی که در کشورهای دیروز و امروز جهان اسلام جاری است، ایستاد و از حالت انفعال و بی‌اختیاری در برابر استکبار و قدرت‌های جهان بیرون آورد که امروز شاهد نشانه‌های تأثیر گذاری آن در سایر ملل اسلامی هستیم که دریافته‌اند آنچه آنها را از سلطه و ظلم خارج می‌کند، اسلام انقلابی تعریف شده امام خمینی(ره) و سایر بزرگانی که در تاریخ تشیع به تبلیغ آن پرداختند، می‌باشد.

فاکتورهای فردی و اجتماعی در نظریه جامع و شامل اسلام ناب محمدی(ص)

در نظریه اسلام ناب به فرد به عنوان یک عضو تشکیل دهنده جامعه اهمیت والایی داده شده است. اهمیت فرد در اسلام به معنای فردگرایی نیست، بلکه برای ساخته شدن افراد به منظور رسیدن به کمال انسانی و همچنین تأثیر گذاری یک انسان کمال یافته در سعادت جامعه محسوب می‌شود. با توجه به ابعاد مختلفی که خداوند در وجود انسان قرار داده مسلما تنها کسی که می‌تواند برنامه‌ای برای کمال انسان، رفاه و آسایش او تدارک ببیند خداوند است، لذا اسلام این تمهید را اندیشیده و برنامه جامعی را ارائه است.

از مهمترین این فاکتورها ایمان آوردن و ایجاد یک معنویت دائمی و مستمر در خود می باشد. اسلام همه بهره‌های مادی و دنیوی را در حدود شریعت خود جایز می‌شمارد، اما آنها را وسیله‌ای برای رسیدن به درجات معنوی و قرب الهی می‌داند. اسلام اصالت را به آخرت می‌دهد، اما از دنیا غافل نیست؛ چرا که انسان ها آخرت خود را در این دنیا رقم می‌زنند. اسلام مطرح می‌کند که هم رفاه مادى و امنيت اجتماعى و روحى تأمين ‌شود، و هم صفاى معنوى تعبد و خلوص و توجه به خدا حتی یک لحظه از نظر انسان دور نشود.

 

 

در بعد اجتماعی اگر معنویت از زندگی انسان جدا شود و دین و دنیا از هم دور بیفتند، دیگر زندگی انسان با حیوان تفاوتی ندارد و اساس نظریه اسلام مبتنی بر همین تفاوت بنیادی است که خدا میان انسان و حیوان در نظر گرفته است. با این تفکر، اسلام از رهبانیت صرف بیرون می‌آید و دین وارد همه عرصه‌های زندگی اعم از سياست، اقتصاد، حكومت، حقوق، اخلاق و روابط اجتماعی انسان می‌شود تا هدف از دین حاصل شود و اگر غیر از این اتفاق بیفتد؛ به همان اسلام بی‌خاصیتی تبدیل می‌شود که دنیای استکبار در کشورهای اسلامی بوجود آورده است. اسلامی که زیر بار زور و ظلم می‌رود، استقلال ندارد و به رعایت احکام فردی دین خلاصه شده است و صحنه جامعه از آن تهی شده است.

 

در کنار معنویت نباید از حضور علم و عقلانیت در جامعه متصف به اسلام غافل شد؛ چرا که خداوند خود اعلام کرده که به انسان عقل و تفکر داده که با آن بیندیشد و پیشرفت کند و به آنچه او را در مسیر الهی طراحی شده اش، یاری می‌دهد دست پیدا کند و عقل و توانایی تفکر همان وجه تفاوت انسان و حیوان است.

 

یکی از اهداف تشکیل نظام اسلامی همین دسترسی به علوم مختلف در کنار دین و یاد خدا می‌باشد که ابتکارش فقط در نظام اسلامی ارائه شده است. چنین علمی هرگز مخرب نخواهد بود و آثارش به شرحی که امروز در کشورهای پیشرفته صنعتی دیده می‌شود، منجر نخواهد شد؛ زیرا اتصال آن به منبع لایزال الهی آن را از خطرات نفسانی محافظت می‌کند.

ولایت فقیه؛ محور پیوند دهنده فردیت انسان انقلابی با جامعه

 

مهمترین وجه تفاوت نظام اسلامی با سایر نظامات دنیا و حتی جهان اسلام مسئله به چالش کشیده شدن سلطه و سلطنت بر مردم در نظام اسلامی است. وقتی در اسلام ناب هیچ کس حق سلطه و رهبری بر مردم را ندارد مگر خدا و هرکس که خداوند این حق را به او داده باشد، دیگر بساط انسان های سلطه جو و منفعت طلب برچیده می‌شود و انسان ها توسط کسی مدیریت می‌شوند که صلاحیت لازم را برای اجرای احکام خدا داشته و توان رساندن مردم را به کمال واقعی دارد.

ولایت فقیه با قدرتی که نه از طریق سلطه بلکه با تسخیر قلوب و ولایت معنوی دارا می‌باشد، میان فرد بودن انسان ها با حضور و نقششان در جامعه و جهان را به گونه‌ای پیوند می‌دهد که در واقعیت چیزی بی‌نظیر و مثال زدنی است.

 

فرد انقلابی در اسلام با فرد در تفکرات دیگر تفاوت ماهیتی دارد؛ چراکه اساسا اموری برایش تعریف شده که در هیچ مکتبی قابل تعریف و اجرا نیست. یکی از این تعاریف مسئله شهادت و شهادت طلبی در وجود یک فرد مسلمان انقلابی است؛ انسان انقلابی چون به فکر آخرت خود است و برای رسیدن به تقرب الهی تلاش می‌کند، همه مسیرهای منتهی به خداوند را به آسانی طی می‌کند در حالیکه بسیاری از این مسیرها برای کسی که انقلابی نیست بسیار مشکل است.

 

مرگ در نظر یک انقلابی پایان نیست و زمانی که مرگ را بر ذلت زندگی ترجیح می‌دهد، صحنه زیبایی از مرگ را به تصویر می‌کشد که در هیچ نظریه ای از نظریات موجود در جهان قابل تعریف نیست. جالب است که نه تنها برای فرد شهادت طلب این مرگ کمال و اوج گرفتن او به سوی معبودش محسوب می شود، بلکه تأثیری که این فرد با شهادت خود در جامعه می‌گذارد، صحنه را به کلی به نفع اسلام ناب عوض می‌کند.

 

انسان انقلابی با تحول روحی که با اسلام ناب در خود ایجاد کرده، به شدت وظیفه محور است. انسان انقلابی چون فقط خدا را یاور و شاهد کارهایش می‌بیند و ایفای نقش در جامعه و جهان را تکلیفی برای خود قرار می‌دهد، مسائل مختلفی در نظرش رنگ می بازد؛ یکی از این مسائل که مبتلابه جامعه امروز است، کار برای منافع شخصی و انگیزه‌های مادی دنیوی است که نهایتا نوعی پوچی و بیهودگی را برای آنها به ارمغان می‌آورد، اما انقلابی همه چیز را برای خدا می‌داند و اخلاص با همه کارهایش پیوند دارد و حتی جزئی جدا ناپذیر از وجودش محسوب می‌شود.

انسان انقلابی با عبودیتی که به درگاه خداوند دارد هرگز درگیر آرزوهای کوچک و حقیر نمی‌شود و خودخواهی و منیت در وجودش رخنه نمی‌کند. اخلاص یکی از زیباترین چیزهایی است که فقط در یک انسان انقلابی تجلی پیدا می کند.

 

انسانی که باور انقلابی دارد از هیچ کس طلبکار نیست؛ چرا که همواره خود را در انجام وظیفه دارای خطا و کوتاهی می‌بیند و سعی دارد که بتواند این را اصلاح کند، بنابراین در نگاه خودش پیکان انتقاد را به سوی خودش می‌گیرد تا بتواند تکلیف خود را به خوبی اجرا کند؛ هرچند که در عرصه اجتماع از انتقادهای سازنده مسئولان غفلت نمی‌کند.

 

 

فرد با تفکر اسلام انقلابی، همه تلاش خود را کرده تا معنویت و علم مدنظر اسلام ناب را در خود به گونه‌ای ایجاد نماید که بعد از دست یافتن به مرحله درونی، در جامعه نقش بیرونی خود را ایفا کرده و پازل فردی و اجتماعی برنامه اسلام را تکمیل نماید. این فرد با تکامل روحی خود در عین حال که به فکر آخرت و عاقبت خود است، از وظیفه خود در برابر جامعه و جهان پیرامون خود غافل نیست. سرنوشت انسان ها را جزئی از سرنوشت خود می‌داند و نه تنها نسبت به هیچ اتفاقی بی‌تفاوت نیست، بلکه خود را حاضر و مؤثر در حوادث جهان تلقی می کند.

بزرگترین تفاوت فردیت در تفکر انقلابی همین دغدغه دیگران در نظر فرد انقلابی در برابر خودمحوری و خودخواهی افراد در نظام های غربی است. انسان انقلابی دل مشغولی خودش باعث غفلتش نمی‌شود و با روحیه ایثارگرانه و عزمی راسخ با هر مانعی اعم از موانع درونی چون آسان انگاری، عافیت طلبی، خودخواهی، وجاهت و پست و مقام، و یا موانع بیرونی مثل اقتصادی، علمی، فرهنگی و ... که او را از اهداف جهانی و انسانی‌اش دور کند، مبارزه می‌کند.

 

ادامه دارد...