کد خبر:۱۶۹۷۹۵
ماهوارهها
ساخت ماهواره در ایران
ساخت ماهواره در ایران به دو نوع صورت میپذیرد:
1- با مشارکت کشور دیگری و 2- کاملا ساخت داخل
ماهوارههای مشترک
ماهوارههای زهره، مصباح 1 و سینا 1 از این نوع ماهواره ها هستند که با مشارکت برخی کشورها همچون روسیه و ایتالیا ساخته شده اند. ماهواره سینا چند سال پیش توسط روسیه به فضا فرستاده شد، ولی خبری درباره پرتاب سایر ماهواره ها نیست و دارای سرنوشت مبهمی هستند. البته تاکنون هم داده قابل استنادی از ماهواره سینا که توسط روسیه به هوا پرتاب شد، به دست ما نرسیده است. خود این موضوع، جرقه تلاش برای پرتاب ماهوارهی ساخت داخل به فضا شد.
ماهوارههای ساخت داخل
در زمینه ماهوارههایی که به صورت مستقل در داخل کشور طراحی و تولید و به فضا پرتاب شده اند، میتوان از سه ماهواره امید، رصد 1 و نوید نام برد.
همچنین ماهوارههایی داریم که ساخته شده اند و آماده پرتاب هستند.
ماهواره فجر، مصباح 2، ماهواره ظفر دانشگاههای علم و صنعت، امیرکبیر و شریف از این نوع ماهواره ها هستند.
معرفی ماهوارهها
1- ماهواره امید
این ماهواره نخستین ماهوارهای است که به طور کامل توسط متخصصان داخلی طراحی و ساخته شده است.
ساخت ماهواره امید از اسفند 84 شروع شد و نهایتا 15 بهمن 87 در سی امین سالگرد انقلاب اسلامی به فضا پرتاب شد و به این ترتیب ایران تبدیل به نهمین کشوری شد که موفق به پرتاب ماهواره به صورت مستقل شده است.
ماموريت ماهواره اميد در نوع ماهوارههای مخابراتی، به عنوان نخستين گام عملي کشور در عرصه بومي سازي فناوري فضايي مطرح است.
این ماهواره با همکاری تعدادی از وزارتخانهها، بخش خصوصی و برخی از دانشگاههای کشور طراحی و ساخته شد.
این دستاورد، علاوه بر دستاوردهایی همچون بوميسازي فناوري فضايي، به عنوان قطب مهم و مولد دانش و فناوري در ساير صنايع و اقتدار ملي از منظر دستيابي و تسلط به فضا، باعث ورود اساتيد دانشگاه و دانشجويان رشتههاي مختلف مهندسي به عرصههاي عملي فضايي نیز شد.
خود این موضوع، شروع مناسبی برای ساخت و طراحی مستقل ماهوارههای دانشگاهی در سالهای آتی شد.
2- ماهواره رصد 1
ماهواره رصد که با وزن 15.3 کیلوگرم توسط متخصصان دانشگاه صنعتی مالک اشتر طراحی و ساخته شده است، بعد از ظهر چهارشنبه، 25 خرداد در ارتفاع 260 کیلومتری از سطح زمین در مدار قرار گرفت و از لحظه پرتاب تا ساعت 11، بیست و نهم خرداد، 59 بار دور زمین چرخید.
ماهواره رصد، نخستین ماهواره تصویربرداری ایران است که تمامی مراحل طراحی، ساخت، تجمیع، تست و آماده سازی برای پرتاب آن در داخل کشور انجام شده است.
مأموریت ماهواره رصد برقراری ارتباط با ایستگاههای زمینی، دریافت فرامین، تصویربرداری از زمین و ارسال تصاویر به ایستگاههای زمینی بوده است.
این ماهواره در کلاس ریز ماهوارهها قرار داشته و وزن آن حدود پانزده کیلوگرم است.
این ماهواره مشخصات یک ماهواره سنجشی بزرگ عملیاتی کاربردی را دارد که اجزای اصلی آن عبارتند از:
زیرسیستم، مدیریت توان الکتریکی، وجود صفحات خورشیدی و تامین کننده توان، سامانه کنترل وضعیت ترکیبی غیرفعال، مدیریت داده و فرامین، گیرنده و فرستنده اطلاعات، کنترل دما
تصویربرداری و ارسال تصاویر به پایگاههای گیرنده در ایستگاه های زمینی توپولوژی و ساختار ایستگاه های زمینی ماهواره رصد نیز به گونهای طراحی و پیادهسازی شده است که بیشترین دسترسی به ماهواره را جهت دریافت اطلاعات و ارسال فرامین کنترل فراهم كرده است.
اغلب زیر سیستمهای اصلی یک ماهواره بزرگ در این ماهواره وجود دارد که از جمله می توان به زیرسیستمهای مدیریت توان، پانلهای خورشیدی، کنترل وضعیت، محموله اپتیکی، GPS، مدیریت داده و فرامین روی بورد، گیرنده و فرستنده داده های روی بورد، فرستنده رنجینگ و کنترل دما اشاره کرد.
بومی سازی دانش و فن آوری طراحی و آزمایش ماهواره، بومی سازی فنآوری سنجش از دور و تصویربرداری از زمین بوسیله ماهواره، توسعه فنآوریهای جدید، شامل تولید توان در محیط مداری، تعیین و کنترل وضعیت ترکیبی فعال و غیرفعال، ساخت پانلها و حسگرهای خورشیدی و ساخت بوم گرادیان جاذبه که همگی برای نخستین بار در کشور انجام میشود، از دستاوردهای طراحی و اجرای این پروژه مهم ملی است.
ایران کشوری است که توانسته در دومین تلاش خود برای پرتاپ ماهواره به مدار زمین، به تمامی اهداف مورد نظر خود دست یابد که چنین موفقیتی برای کشورهایی که در این زمینه تلاش می کنند، به ندرت دیده شده است.
3- ماهواره فجر
ماهواره فجر اولين ماهواره بومي جمهوري اسلامي ايران است كه ماموريت مانور مداري دارد.
وزن اين ماهواره 50 كيلوگرم و داراي ويژگيهاي بارزي است.
تفاوت عمده ماهواره فجر با ماهواره اميد، در اين است كه در ماهواره فجر برای تامین انرژی، از سلولهاي خورشيدی استفاده شده است.
چنانچه انرژی ماهواره رو به اتمام برود، توان غلبه بر جاذبه زمین را از دست داده و با نزدیک شدن به زمین و ورود به جو، به دلیل فشار و دمای بالا در هنگام ورود به جو زمین، از بین میرود.
بدین ترتیب، استفاده از سلولهای خورشیدی برای تامین انرژی، عمر ماهواره فجر را به يكسال و نيم رسانده است. اين ماهواره داراي سامانه موقعیتیابی جهانی است.
این سامانه، موقعيت ماهواره را هر لحظه در فضا مشخص ميكند و اين موقعيتيابي ميتواند كاربريهاي مختلفي از جمله علمي و عملياتي داشته باشد.
از دیگر ويژگيهاي اين ماهواره، میتوان مانور مداري و همچنين قابليت تصويربرداري دانست.
اين ماهواره از زيرسامانه پيشرانش گاز سرد براي انتقال مداري استفاده مي كند.
علاوه بر زير سامانه پيشرانش گاز سرد، ماهواره فجر از رانشگر پالس پلاسمايي كه يك رانشگر الكتريكي با ضربه ويژه بسيار بالا است، به عنوان محموله فرعي بهرهگيري ميكند.
اين رانشگر جديد، باعث دوران ماهواره حول مركز جرم خواهد شد. همچنين به منظور اهداف نقشه برداري، اين ماهواره از يك محموله دوربين نيز استفاده ميكند كه اين ماهوراه را بعنوان اولين ماهواره بومي سنجشي كشور در فضا ثبت خواهد كرد.
این ماهواره در آینده نزدیک به فضا پرتاب خواهد شد.
4- ماهواره طلوع
ماهواره طلوع توسط متخصصان صاایران طراحی و ساخته شده است.
ماموريت ماموريت اصلي اين ماهواره، تصويربرداري تك طيفي با تفكيكپذيري 50 متر، ذخيره و ارسال دادههاي تصويری، به ايستگاههاي زميني دريافت کننده خواهد بود كه به اين منظور با ايستگاههاي زميني تلهمتري، ردگيري و فرمان و نيز مركز كنترل پرواز قابليت تبادل دادههاي پايش و كنترل ماهواره را دارد.
با توجه به ويژگيهاي تصاوير ماهواره طلوع ميتوان كاربردهايي چون نقشهبرداري زمين در مقياس بزرگ، مطالعه و بررسي حوضچههاي آبي و دريا، مشاهده و ارزيابي تخريب منابع انساني، بررسي علوم كشاورزي، جنگلي، مشاهده پوشش ابرها، پراكندگي انساني و ارزيابي بلاياي طبيعي نظير زلزله، سيل و آتشسوزي را براي آن ذكر كرد.
مدار ماهواره طلوع از نوع ارتفاع پايين و ارتفاع مدار آن بيش از 500 كيلومتر است و 2 سال عمر مفيد براي آن پيشبيني ميشود.
انرژي ماهواره طلوع توسط آرايههاي خورشيدي از روي بدنه و باتريهاي ثانويه تامين خواهد شد.
جرم اين ماهواره 100 كيلوگرم و ابعاد اين سازه 6 ضلعي به عرض 86 و ارتفاع 100 سانتيمتر است.
به گفته مدیر صاایران این ماهواره حرفه ای و توانمند است و در صورت پرتاب جهش خوبی در عرصه فضایی برای کشور صورت خواهد پذیرفت.
5- ماهواره مصباح 2
ماهواره مصباح 2 به همت متخصصان پژوهشگاه تحقيقات فضايي ساخته شده كه يک ماهواره مخابراتي مدار پائين است.
این ماهواره براي کاربردهاي ارتباطي نظیر ارسال، دريافت و ذخيره پيام مورد استفاده قرار ميگيرد.
اين ماهواره به صورت محدود در حوزه مخابراتي ماموريتهاي خود را اجرايي مي کند.
ضبط، پردازش و ارسال مجدد دادهها و نيز ايجاد يك شبكه ارتباطي ماهوارهاي براي ارتباط با كاربران در مناطق دورافتاده ايران با ديگر نواحي جغرافيايي دنيا، از جمله كاربردهاي ماهواره ملي مصباح 2 است.
ماهواره ملي مصباح 2 از نوع ماهوارههاي مخابراتي است كه در باند UHF كار ميكند.
ماموريت اين ماهواره شامل ذخيره و بازيابي اطلاعات، جمعآوري و پخش دادهها روي مناطق وسيع و پراكنده، خواندن از راه دور و ناوبري است.
ماهواره مصباح 2 با جرم 70 كيلوگرم داراي مداري از نوع خورشيدآهنگ و ارتفاع 700 به اضافه 15 كيلومتر بوده و طول عمر آن 3 سال پيشبيني ميشود.
هدف از توسعه طرح مصباح 2 كسب دانش فني طراحي، تحليل، ساخت و آزمايش ماهواره به صورت بومي، دستيابي به فضا از طريق طراحي و پرتاب يك ماهواره نزديك زمين براي جمعآوري، ضبط، پردازش و ارسال مجدد دادهها و نيز ايجاد يك شبكه ارتباطي ماهوارهاي براي ارتباط با كاربران در مناطق دورافتاده ايران با ديگر نواحي جغرافيايي دنيا است.
ماهوارههای دانشگاهی
سازمان فضايي ايران سه دانشگاه صنعتي اميركبير، صنعتي شريف و علم و صنعت ايران را به ساخت ماهواره مامور كرده است.
ماهواره نوید علم و صنعت
آخرین ماهواره ساخت داخل که بناست به فضا پرتاب بشود، ماهواره نوید علم و صنعت است.
این ماهواره توسط ترکیبی از 60 دانشجوی مقاطع دکترا و ارشد و اساتید دانشگاه علم و صنعت، در مدت 4 سال و در مرکز تحقیقات فضایی این دانشگاه طراحی و ساخته شده است.
در اين پروژه، بخش فضايی شامل يک ماهواره کوچک است که بايد قادر به برآوردن ماموريت ماهواره باشد و بخش زمينی شامل ايستگاه زمينی است که وظيفه دريافت اطلاعات تله متری از ماهواره و صدور دستورات لازم به ماهواره را برعهده دارد.
بعلاوه دريافت تصاوير حاصل از محموله تصويربرداری ماهواره جهت تحقق اهداف ماموريت آن برعهده اين بخش میباشد.
بخش پرتاب نيز وظيفه قرار دادن ماهواره در مدار را عهدهدار است. اين ماهواره کوچک که در ساخت آن از استاندارد جهانی ECSS تبعيت شده است، با 50 کيلوگرم وزن و طول عمر 2 ماهه مداری، ماموريت عکسبرداری در ارتفاع هزار کيلومتری از سطح زمين را به عهده دارد.
ماهواره بعدی دانشگاه علم و صنعت، ماهواره ظفر است که مراحل ساخت آن رو به اتمام است. 4.6.2 ماهواره «AUTSat» دانشگاه امیرکبیر فعالیت بر روی پروژه ماهوارهای دانشگاه امیرکبیر که تحت عنوان «AUTSat» مطرح است.
از حدود سه سال پیش با سفارش سازمان فضایی آغاز شد.
یک تیم گسترده ای در حدود 50 تا 80 نفر متشکل از اساتید و دانشجویان تحصیلات تکمیلی در رشته های برق، مکانیک، کامپیوتر، هوافضا، صنایع و نساجی بر روی پروژه ماهواره کار میکنند و ماموریتی که برای این پروژه تعریف شده است، انجام مطالعاتی در زمینه حوادث طبیعی مانند سیل و زلزله است.
اين ماهواره كه طول عمر آن سه تا پنج سال است، 80 كيلوگرم وزن دارد و ابعاد آن 55 در 60 در 50 سانتيمتر ساخته شده است.
پروژه ماهواره دانشگاه صنعتي اميركبير يك پروژه بين رشته اي است و از زمان آغاز پروژه در سال 76 تا كنون پايان نامه هاي كارشناسي ارشد بر اساس آن تعريف شده است.
ماهواره دانشگاه شریف
ماهواره دانشگاه صنعتي شريف، آخرين ماهواره از سري ماهواره هاي دانشجويي طراحي و ساخته شده در كشور خواهد بود كه به فضا پرتاب ميشود.
این ماهواره زماني به فضا پرتاب خواهد شد كه امكان پرتاب ماهواره به مدار زمين آهنگ (36 هزار كيلومتر) در كشور فراهم شود.
از گذشته، گلوگاهي در پرتاب ماهواره در كشور وجود داشته و به دليل اين كه نميتوانيم ماهوارهها را به ارتفاعات بالاتر مانند 36 هزار كيلومتر پرتاب كنيم، ماهوارهها عمر كوتاهي دارند.
بنابراين بهترين ماهواره بايد زماني پرتاب شود كه قدرت پرتاب كشور افزايش يابد تا ماهواره مدت زيادي را در فضا مانده و كارايي لازم را داشته باشد.
اولين ماهواره ايراني كه به فضا پرتاب شد، حدود دو ماه در فضا بود و دومين ماهواره كشور كه ماهواره تصويربرداري نيز هست، ارتفاع بالاتري داشته؛ از اين رو عمر بيشتري هم دارد.
در نهايت اگر قدرت پرتاب كشور به حدود 36 هزار كيلومتر برسد، ميتوان از ماهوارهها به طور دائمي استفاده كرد كه سعي شده است ماهواره دانشگاه صنعتي شريف را در آن زمان پرتاب شود.
مراحل ساخت این ماهواره به اتمام رسیده است، اما هنوز رونمایی نشده است.
ماهواره نويد
ساخته دست دانشجويان دانشگاه علم و صنعت است كه شروع پروژه آن حدود هشت سال كليد خورد؛ قابليت ويژه اين ماهواره عكسبرداري به صورت سياه و سفيد، بخصوص از ايران است.
يكي از راههاي تأمين انرژي ماهواره نويد به ابعاد 50×50 مترمكعب و به وزن حدود 50 كيلوگرم، استفاده از پانلهاي خورشيدي است.
با توجه به اينكه اولين ماهواره در 14 بهمن 87 با نام ماهواره ملي «اميد» به فضا پرتاب شد، شاهد رشد و حتي يك جهش در عرصه هوا و فضا بودهايم.
با توجه به اهدافي مبني بر اينكه بايد تا سال 1400 موفق به فرستادن انسان به فضا باشيم، اميد ميرود در مدت زماني زودتر به اين موضوع دست پيدا كنيم؛ كما اينكه تا كنون دو كاوشگر حامل محمولههاي زيستي توسط پژوهشگاه هوا و فضا به فضا پرتاب شده است.
به گفته يكي از مسئولان سازمان فضايي ايران، اين ماهواره دانشجويي نسبت به ماهوارههاي قبلي دادههاي بهتري را دريافت كرده و خود اين موضوع حاكي از ثمربخش بودن اعتماد به دانشجو و پروژههاي دانشگاهي است.
لینک کپی شد
گزارش خطا