مركز هشدار مخاطرات دريايي؛ ضرورتي كه عملي شد

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ ايران كشوري است كه از شمال به دریای خزر و از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان محدود می‌شود كه همين مسئله اين كشور را به يك كشور متمايز تبديل كرده است.

 

ايران بسياري از ارتباطاتش با كشورهاي ديگر را از طريق دريا برقرار مي كند و بخش قابل توجهی از استخراج نفت و گاز و خطوط انتقال آن‌ها در مناطق ساحلی و دریایی تمرکز دارد. حدود یک‌چهارم جمعیت کشور در نواحی ساحلی زندگی می‌کنند، مسیر اصلی ترابری کالاها از دریاها می‌گذرد، بخش اعظم آبزیان مصرفی کشور از نواحی ساحلی و دریایی صید می‌شوند و در عین حال سواحل درياها تفرجگاه مردم است، بنابراين دريا در ايران از اهميت بسياري برخوردار است و وجود درياچه هاي داخلي در ايران نيز سبب شده تا توجه ايرانيان نسبت به مخاطرات دريايي بيشتر شود.

 

مخاطرات دریایی طیف گسترده‌ای از مخاطرات فیزیکی و زیستی را در برمی‌گیرد و شناخت آنها در كشوري كه دريا نقش بسيار مهمي در روابط و پيشرفت آن دارد، بسيار ضروري است؛ البته متخصصان بر اين عقيده اند كه پیش‌بینی و هشدار مخاطرات دریایی کم‌هزینه‌ترین روش در مواجهه با اين گونه مخاطرات است.

 

توجه به مخاطرات دريايي و تجربه رویدادهای مخرب طبیعی در محیط‌های دریایی در دنیا و دریاهای پیرامونی کشور ایجاب می‌کند که سامانه یکپارچه پیش‌بینی و هشدار مخاطرات دریایی در کشور توسعه یابد.

 

وضوح اهميت اين مسئله براي مسئولان كشور بيش از بقيه بود؛ به طوري كه موسسه ملی اقیانوس‌شناسی پس از بررسی‌های اولیه در خصوص مخاطرات دریایی در دریاهای پیرامونی کشور و اهمیت انسانی، اقتصادی و اجتماعی مخاطرات دریایی تصمیم گرفت پیش‌بینی و هشدار مخاطرات دریایی را به عنوان یکی از محورهای تحقیقاتی اصلی خود قرار دهد؛ مسئولان اين محور تحقیقاتی بررسي مخاطرات دريايي را در قالب برنامه راهبردی این موسسه در سال 1387 به وزارت علوم ارائه كردند كه در همان سال در هیئت امنای موسسه به تصویب رسید و ابلاغ شد.

 

با گسترش تحقیقات موسسه در خصوص مخاطرات دریایی اصلی در دریاهای پیرامونی کشور از جمله تغییر اقلیم دریایی، سونامی، جریان شکافنده، موج، حرکت لکه‌ نفتی و مخاطرات زیستی، ضرورت یکپارچه‌سازی مطالعات و طراحی سامانه هشدار مخاطرات دریایی بیشتر نمایان شد، از این رو موسسه ملی اقیانوس‌شناسی تشکیل «مرکز ملی پیش بینی و هشدار مخاطرات دریایی» را به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پیشنهاد كرد؛ تاسیس مركز ملی داده های اقیانوسی و دریایی اواخر سال گذشته در هیئت امنای موسسه ملی اقیانوس شناسی مطرح شد و در مراجع بالاتر به تصویب رسید ؛ امروز اين مركز به عنوان نهادی پژوهشی در ساختمان موسسه ملي اقيانوس شناسي راه اندازي شده تا با انسجام بخشیدن به برنامه‌های با کیفیت بالای خود در قلمرو پژوهش، آموزش و خدمات اجتماعی، به نیازهای ملی در زمینه مخاطرات دریایی پاسخگو باشد.

 

ماموریت این مرکز در حوزه‌ مطالعات دریایی و اقیانوسی مرتبط با پدیده‌های جدی و مخاطره آمیز برای پیش‌بینی و هشدار بموقع آنهاست. 

 

مطالعات بنیادی و کاربردی در قلمرو اقیانوس‌ها و دریاهای پیرامونی به‌ منظور درک پیش‌بینی و رفتار جدی و مخاطره‌آمیز آنها، پیش‌بینی و هشدار مخاطرات دریایی با رویکرد کاهش اثرات زیانبار انسانی، اقتصادی و زیست محیطی آنها، ارائه خدمات به جامعه و گسترش آموزش‌های عمومی و تخصصی و افزایش هم‌کنشی با نهادها و سازمان‌ها در عرصه‌ ملی و در صورت ضرورت در عرصه‌ بین‌المللی از اهداف راه اندازي اين مركز است و به‌ منظور دستیابی به اين اهداف براي اين مركز برنامه‌های مختلفی تدوین شده است.

 

اندازه‌گیری، مدل‌سازی و پهنه بندی خطر جریان شکافنده، مدل‌سازی سونامی در دریای عمان و دریای خزر و پهنه‌بندی خطر آب‌گرفتگی، اندازه‌گیری، پایش دورکاوی و مدل‌سازی مخاطرات زیستی، اندازه‌گیری، مدل‌سازی و پیش‌بینی حرکت لکه های آلودگی، اندازه‌گیری، مدل‌سازی و پیش‌بینی موج و خیزاب، ارائه آموزش عمومی و تخصصی و توسعه سامانه‌ اطلاع‌رسانی عمومی به‌ منظور افزایش توانمندی ملی در رویارویی با حوادث دریایی، راه‌اندازی سامانه یکپارچه پیش‌بینی و هشدار مخاطرات دریایی و بررسی امکان رویداد حوادث دیگر با توجه به تغییر شرایط محیطی دریایی و پیش‌بینی پذیری و هشدار آنها از برنامه هاي تعيين شده براي اين مركز است كه در آينده اجرايي مي شود.