فهیمی‌فر: هنر اسلامي معناساز بوده و هنر مدرن به انتقال دانش و احساس بسنده كرده است

به گزارش خبرنگار دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، دكتر علي اصغر فهیمی‌فر روز گذشته در دومين همايش فلسفه رسانه كه در پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي برگزار شد، به ارائه سخنرانی خود با عنوان مطالعات زیبایی‌شناختی سینما و تلویزیون پرداخت.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس گفت: یکی از ابعاد مطالعات رسانه‌ای بعد زیبایی شناختی است؛ در اين نوع مطالعات قرار است یک محتوا از طریق ظرفیت‌های زیبایی شناختی و امکانات هنری رسانه‌ها منتقل شود.

وي با اشاره به رسانه‌های مدرن مثل عکس، رادیو، سینما و تلویزیون افزود: این رسانه‌ها دارای ماهیت زیبایی شناختی هستند و به عنوان سازه‌های زیبایی شناختی تلقی می‌شوند.

فهیمی‌فر گفت: نسبت رسانه‌های مدرن و رسانه‌های تکنولوژیک با زیبایی شناسی یکسان نیست، مثلاً در فیلم، وجوه زیبایی شناختی به قدری قوی است که آن را به عنوان هنر تلقی می‌کنیم.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس خاطرنشان کرد: ما در مطالعات رسانه‌ای سعی داریم بین ماهیت رسانه‌ها و فرهنگ بومی ارتباط برقرار کنیم؛ منظور از فرهنگ بومی فرهنگ ایرانی و اسلامی است.

وی با اشاره به اینکه کانت دین را به حوزه فردی برد و آن را اخلاقی دید و گفت: ما اگر دین را به مثابه یک جهان بینی بدانیم، متوجه می‌شویم که دین با همه ساحات بشری ارتباط دارد.

فهیمی‌فر افزود: مطالعات ما در حوزه رسانه زمانی محقق می‌شود که در ماهیت و طبیعت این موارد تصرف شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس ماهیت زیبایی شناختی هنرها را نتیجه بسترهای تاریخی و اجتماعی و فلسفی دانست و خاطرنشان کرد: مبانی زیبایی شناختی رسانه‌های مدرن در قرون 17 تا 20 پدید آمد و تلقی‌ای از زیبایی شناختی ارائه شد که تلقی مادی بود.

وی افزود: در مدرنیته درک زیبایی از طریق حواس پنج‌گانه صورت گرفت، در حالی که درک زیبایی در اسلام شهودی است، اما ذهن سعی می‌کند آن را معقول و فلسفی کند.

فهیمی‌فر با اشاره به دیدگاه کانت گفت: به عقیده کانت زیبایی یک احساس بی واسطه به وسیله مفاهیم است؛ زیبایی فی حد ذاته وجود ندارد، بلکه این صفتی است که ذهن به ابژه می‌دهد، بنابراین زیبایی شناسی بشدت شخصی شد.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس با بیان اینکه تنزل زیبایی شناسی به عنوان هستی به ابژه تحویل شد، افزود: به اين ترتيب ادراک حسی در هنر ادراک صوری شی شد، یعنی زیبایی همان چیزی است که در طبیعت می‌بینیم.

وی با اشاره به اینکه زیبایی شناسی که مبنای شکل‌گیری هنر دینی بود زیبایی را در نظم طبیعی اشیا نمی‌بیند، تصریح کرد: زیبایی شناسی در نگاه دینی صرفاً حسی نیست، بلكه زیبایی نسبی را به زیبایی مطلق معطوف می‌کند، رابطه زیبایی شناسی را با کل هستی می‌بیند و از عنصر خیال بهره می‌برد؛ خیال عنصری است که فرد را از عالم طبیعت به عالم علی متصل می‌کند.

فهیمی‌فر با تاکید بر اینکه کانت بنیانگذار مدرنیسم در هنر بود، خاطرنشان کرد: در دوران مدرن، هنر از معنویت و اخلاق جدا شد؛ چون زیبایی خارج از ذهن وجود ندارد و تنها معیار اثر هنری، گوهر فرمی هنر است.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس افزود: هنر فرمالیستی و جنبش هنر برای هنر در این زمان به وجود می‌آید، در این جنبش محتوا مهم نیست و صورت و فرم اهمیت دارد.

وي با بیان ویژگی‌های هنر در عصر مدرن گفت: در فلسفه مدرن علم و هنر خودبنیاد شد و رابطه خود را با عالم مقدس گسست؛ وظیفه هنر در این عصر التذاذ سطحی شد و هنر از زندگی روزمره جدا گشت.

فهیمی‌فر در ادامه افزود: این در حالی است که هنر ایرانی کاربردی و هدف‌دار است و می‌گوید اثر هنری هر اندازه رابطه خود را با هندسه مقدس نزدیک کند، موفق‌تر خواهد بود.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس با بیان اینکه مبانی زیبایی شناسی هنر مدرن مبنای رسانه‌هایی مانند سینما و تلویزیون شد، گفت: در رابطه با زیبایی شناسی سینما باید گفت که در این دوران سینما به مثابه جادو و کارخانه رویاسازی مورد توجه قرار گرفت.

وي با اشاره به تفاوت هنر مدرن و هنر اسلامی تصریح کرد: کارکرد هنر مدرن در حد انتقال دانش و انتقال احساس مي باشد، در حالی که در اسلام هنر معناساز است نه مفهوم ساز؛ کارکرد معنا این است که باور و ایمان ایجاد می‌کند.

فهيمي فر در پايان گفت: در این context فلسفی و تاریخی، سینما و تلویزیون شکل گرفتند و تکامل یافتند.