روابط دوقطبی میان آمریکا و ترکیه

به گزارش خبرنگار حوزه بین‌الملل «خبرگزاری دانشجو» به نقل از پایگاه تحلیلی نشنال اینترست، اوایل سال 2001 زمانی که مقامات دولت بوش در حال طرح ریزی استراتژی جدید جهانی بودند، یک دیپلمات اسرائیلی در واشنگتن با یک مقام ارشد پنتاگون که گفته بود كه «نباید سیاست واشنگتن در خاورمیانه بسیار پیچیده باشد»، ملاقات کرد. از صحبت هاي اين مقام پنتاگوني اين دسته بندي برداشت مي شود كه از نظر وي یک طرف «خوبها» از جمله اسرائیل، ترکیه و هند خواهند بود و طرف دیگر «بدها» به رهبری عراق، ایران و سوریه قرار خواهند داشت.

 

در عين حال از این دیپلمات اسرائیلی خواسته شده بود که برای ابلاغ استراتژی جدید به آنکارا سفر کند.

 

این دیپلمات اسرائیلی به یاد می آورد که ترک ها کاملا شگفت زده شده بودند از اینکه آمریکایی ها انتظار داشتند آنها با هند یک اتحاد استراتژیک داشته باشند. یکی از مقامات ترکیه ضمن رد این دیدگاه که در آن ترکیه به عنوان بخشی از یک ائتلاف به رهبری ایالات متحده شناخته شود تا در مقابل کشورهایی که بعدها به عنوان «محور شرارت» شناخته شدند، فعالیت کند، گفت: «آیا آمریکایی ها نمی دانند که ما تا به حال همیشه روابط نزدیک دیپلماتیک و نظامی با رقیب سنتی هند یعنی پاکستان داشته ایم؟»

 

رویکرد اولیه ایالات متحده نسبت به ترکیه منعکس کننده نظریه دوگانگی جنگ سرد است، که در آن «بچه های خوب» به رهبری واشنگتن با امپراتوری شیطان مبارزه می کردند؛ از این دیدگاه، ترک ها، اسرائیلی ها و هندی ها در خاورمیانه برای بازی در«تیم آمریکا» در نظر گرفته شدند.

 

اتحاد بین آنکارا و دهلی نو محقق نشد، اما ترکیه پس از حملات تروریستی 11.9 و حاکمیت یک جنبش سیاسی اسلامی میانه رو به رهبری حزب عدالت و توسعه (AKP)، به عنوان مدلی از یک کشور مسلمان لیبرال و دموکراتیک معرفی شد که بر خلاف تهران، ارزش ها و منافع ایالات متحده را به رسمت شناخت.

 

پس از آن، تصمیم آمریکا برای سرنگونی صدام حسین پیش آمد و متعاقب آن، آنکارا به ایالات متحده اجازه نداد از خاک این کشور برای استقرار نیروهای آمریکایی برای حمله به عراق استفاده شود، سپس روابط بین ترکیه و اسرائیل به سردی گرایید و همان آمریکایی هایی که تنها کمی قبلتر از جهت گیری سیاست خارجی طرفدار غرب ترکیه شاد بودند، اکنون هشدار می دادند که ترکیه به رهبری رجب اردوغان، نخست وزیرشان به نیروهای ایران و سوریه پیوسته است.

 

آنها از این می ترسیدند یک محور ضد آمریکایی و ضد اسرائیلی شکل بگیرد که به عنوان بخشی از یک استراتژی بلند مدت در جهت برقراری مجدد امپراتوری عثمانی، به دنبال از بین بردن دولت یهودی اسرائیل باشند. حتی ریک پری، نامزد سابق جمهوری خواه ریاست جمهوری آمريكا نيز گفته بود که حکومت ترکیه توسط تروریست های اسلامی اداره می شود.

اما به تازگی، پس از تصمیم ترکیه برای پیوستن به پروژه دفاع موشکی ناتو و موضع گیری در برابر سیاست های رئيس جمهور سوریه، اختلال روابط دو قطبی میان دو طرف بهتر شده و به نظر می رسد نگرش ایالات متحده نسبت به آنکارا از حالت نگرانی و ناراحتی در چند سال گذشته، به حالت شادی و سرخوشی بازگشته است. یک بار دیگر آنکارا در «تیم آمریکا» قرار می گیرد و از دیدگاه آمریکا، نخست وزیر اردوغان از حالت «هوگو چاوز خاورمیانه بودن»، تبدیل به یکی از «آدمهای خوب» در این منطقه می شود.
 

اخیرا سونر کاپاگتی از موسسه سیاست های خاور نزدیک در واشنگتن، در روزنامه لس آنجلس تایمز نوشت: «آنکارا تصمیم گرفت دوباره به آغوش غرب باز گردد. وي عقيده دارد كه ترکیه تحت ریاست اردوغان در دهه اول پس از سال 2000، تصمیم گرفت از محور غرب دور باشد.

 

وي ادامه داد: ترکیه به امید تبدیل شدن به یک قدرت منطقه ای وارد یک دوره از روابط سرد با ایالات متحده شد و منافع خود را در خاورمیانه تعریف می کرد، اما در حال حاضر دایره سیاست خارجی ترکیه کامل شده است.»