دنیای عاری از سلاح اتمی، از حرف تا عمل

به گزارش خبرنگار حوزه بین‌الملل «خبرگزاری دانشجو» به نقل از پایگاه تحليلي نشنال اینترست، مهم ترین کشورهای مورد بحث در مذاکرات هسته ای کاملاً مشخص هستند: کره شمالی، ایران و  پاکستان؛ در حالی که اوباما طی سه سال گذشته، بر روی روسیه متمرکز شده و فکر می کند که بهترین راه برای مبارزه با سلاح‌های کشتار جمعی الگوبرداری است.

اوباما فکر می کند که با خلع سلاح کردن خود و روسیه، دیگر کشورها از آنها الگوبرداری کرده و سلاح های اتمی خود را به کنار مي گذارند و یا برنامه های خود برای ساخت سلاح اتمی را متوقف خواهند ساخت؛ اما به نظر نمی آید این طرح عملی باشد.
 

گفتنی است، ایده خلع سلاح اتمی توسط دو سیاستمدار دموکرات و دو سیاستمدار جمهوريخواه که هر چهار نفر آنها از کهنه سربازان جنگ سرد بودند، مطرح شده است و بر این مطلب تاکید دارد که دو قدرت برتر جهان، آمریکا و اسرائیل کلاهک های اتمی خود را کاهش دهند؛ مسئله ای که تا دهه 90 بسیار مطرح تر از اکنون بود.
 

طرح عدم گسترش سلاح های اتمی (NPT) که در سال 1970 مطرح شد، کشورهای دارنده سلاح اتمی را متعهد می کند تا فعالیت های خود را گسترش ندهند و از کشورهایی که سلاح اتمی ندارند نیز می خواهد تا ساخت تسلیحات اتمی را دنبال نکنند.
 

در حالی که  برخی از کشورها از جمله چین، روسیه، انگلیس، فرانسه و آمریکا از معاهده مذکور سرپیچی کردند، این عمل بهانه ای به دست کشورهای دیگر داد تا آنها نیز با نادیده گرفتن معاهده به فعالیت های هسته ای خود شدت بخشند.
 

در سال 2009 رئیس جمهور آمریکا در اولین سخنرانی خود در مورد سلاح های اتمی در پراگ از آغاز حرکت به سوی جهانی «عاری از سلاح اتمی» خبر داد؛ در پی آن اوباما قراردادی را با روسیه امضا کرد که به وسیله آن حجم سرمایه گذاری ها در زمینه تسلیحات اتمی کاهش پیدا می کرد.
 

اما این معاهده و اقداماتی نظیر آنها هیچ تاثیری بر روند اصلی تهدیدات اتمی در جهان نداشت و تروریست های پاکستان موشک های دوربرد خود را آزمایش كردند و کره شمالی نیز آزمایشات هسته ای خود را با همان شدت قبل دنبال می کرد.
 

از طرف دیگر، خود مفهوم «جهان عاری از سلاح اتمی» نیز چندان قابل قبول نبوده و با مخاطراتی نیز همراه است؛ اگر روسیه و یا آمریکا چندین کلاهک هسته ای بیشتر داشته باشند، چندان تفاوتی ایجاد نخواهد کرد زیرا که هر دو کشورها صدها کلاهک در زرادخانه های خود انبار کرده اند و اگر یکی از این دو کشور تمام سلاح های اتمی خود را نابود کند و کشور دیگر 10 کلاهک اتمی در جایی پنهان کرده باشد، این خود یک تهدید به حساب می آید.

در صورتی که هم آمریکا و هم روسیه به سمت انهدام کامل سلاح های اتمی خود پیش روند، نمی توان مطمئن بود که کشور دیگری با یک سلاح اتمی جدید وارد میدان نشود و تمام معادلات را بر هم نزند و به باج‌گیری از کشورهای دیگر نپردازد.
 

در حقیقت «جهان عاری از سلاح اتمی» طرحی است که اوباما برای متقاعد کردن کشورهای دیگر برای متوقف کردن برنامه های هسته ای خود، مطرح کرده است؛ اما نتوانسته کارآمد باشد.
 

از جهتی، متوقف شدن برنامه هسته ای یک کشور، به ندرت باعث خواهد شد که کشورهای دیگر برنامه های هسته‌ای‌شان را کنار بگذارند.
 

در نهایت، اینکه به نظر می رسد خود شخص اوباما نیز به ناکارآمدی طرح «جهان عاری از سلاح اتمی» واقف است و با اعمال تحریم های بین المللی و اتخاذ سیاست های یک جانبه سعی در اجبار یا متقاعد کردن دیگر کشورها به متوقف کردن برنامه های هسته ای دارد.