پژوهشگاه‌هاي دانشگاهي؛ حمايت براي رسيدن به اوج پژوهش يا تكرار طرح‌هاي شكست خورده؟

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ مهدي نژاد نوري، معاون پژوهشي وزير علوم چندي پيش با اشاره به تشكيل «پژوهشگاه هاي دانشگاهي» گفت: توسعه «پژوهشگاه‌هاي دانشگاهي» از سال گذشته در دستور كار وزارت علوم قرار گرفته است؛ ولي شرح وظايف اين پژوهشگاه ها و وجه تمايز آن با پژوهشكده هاي دانشجويي و پژوهشگاه هاي دانشگاهي مستقل چيست؟

 

در سال هاي گذشته چندين مكان براي پژوهش در دانشگاه ها راه اندازي شد كه اين طرح ها آنچنان كه پژوهش محوري در كشور مهم است، موفق نبودند؛ طرح پژوهشگاه هاي مستقل دانشگاهي كه در هر دانشگاه زير نظر اعضاي هيئت علمي دانشگاه ها اداره مي شد و پژوهشكده هاي دانشجويي كه از سوي سازمان بسيج دانشجويي شكل گرفت و قرار بود با حمايت هاي وزارت علوم توسط دانشجويان پژوهشگر هر دانشگاه اداره شود، هنوز تكميل نشده كه مسئولان وزارت علوم از طرحي با نام پژوهشگاه هاي دانشگاهي ياد مي كنند كه اين پژوهشگاه ها كاملا زير نظر دانشگاه هاست و توسط اعضاي هيئت علمي دانشگاه ها اداره مي شود، ولي قرار است با تكميل وظايف پژوهشكده دانشجويي و پژوهشگاه هاي مستقل دانشگاهي و ارائه وظايف جديد نويد بخش ارتقاي پژوهش محوري در دانشگاه ها باشد.

 

البته طرح پژوهشكده هاي دانشجويي به دليل عدم حمايت مالي از سوي وزارت علوم به بن بست خورد و طرح «پژوهشگاه هاي دانشگاهي» كه به دانشگاه هاي كشور ابلاغ شده نيز اگر مورد حمايت قرار نگيرد طرحي است كه قدم بر جاي پاي طرح هاي قبلي مي گذارد.

 

در سال 1387بنا به به دستور مقام معظم رهبری پژوهشکده های دانشجویی با هدف گسترش پژوهش محوری و تحقق جنبش نرم افزاری زير نظر سازمان بسيج دانشجويي راه اندازی شدند و عده ای از هسته های علمی دانشجویی فعال و خودجوش قدم در راه تحقیقات در این مراکز برداشتند كه ایجاد نشاط علمی در دانشگاه ها و تقویت بنیه علمی دانشجویان از فواید این مراکز تحقیقاتی است.

 

این مراکز اگر به گونه ای منظم مدیریت و سازماندهی شوند مي توانند اساسی ترین نقش را در تقویت قدرت کشور در عرصه علمی داشته و در تربیت دانشجویان به عنوان سکان داران آینده علمی و سیاسی کشور نيز بیشترین نقش را داشته باشند ولي از اين پژوهشكده ها آنطور كه بايد حمايت نمي شود و بر اساس نظر كارشناسان عدم حمایت مالی مناسب از پژوهشکده هاي دانشجویی اساسی ترین مشکل اين پژوهشکده ها است به طوريكه تمام تلاش هاي اعضاي دانشجوي اين پژوهشكده ها و پژوهش ها و تحقيقات موثر آن ها به دليل عدم حمايت مالي به مرحله كاربردي شدن نمي رسند و حتي در مجامع علمي برجسته هم نمي شوند.

 

و اينك كه بحث راه اندازي «پژوهشگاه هاي دانشجويي» مطرح است اين سوال در ذهن پيش مي آيد كه چرا هزينه هايي كه قرار است براي راه اندازي پژوهشگاه هاي جديد صرف شود براي حمايت از پژوهشكده هاي دانشجويي صرف نشد و آيا از پژوهشگاه هاي جديد به طور مناسب حمايت مي شود كه آن ها هم به سرنوشت پژوهشكده هاي دانشجويي دچار نشوند؟

 

دكتر محمد مهدي نژاد نوري، معاون پژوهشي وزير علوم كه چندي پيش از راه اندازي «پژوهشگاه هاي دانشجويي» در دانشگاه هاي معتبر كشور تا پايان امسال خبر داد، در اين مورد به خبرنگار علمي خبرگزاري دانشجو مي گويد: «پژوهشگاه هاي دانشگاهي» قرار است در دانشگاه ها تحت نظارت مستقيم دانشگاه و با كمك اعضاي هيئت علمي دانشگاه ها راه اندازي شود در حاليكه پژوهشگاه هاي قبلي عملكرد مستقلي داشتند و زير نظر دانشگاه ها اداره نمي شدند.

 

وي مي گويد: پژوهشكده هاي دانشجويي طرحي بود كه از سوي سازمان بسيج دانشجويي اجرا شد و در اين طرح عده اي از دانشجويان پژوهش هايي را انجام مي دادند و زير نظر دانشجويان و با حمايت سازمان بسيج دانشجويي شكل گرفت ولي پژوهشگاه هايي كه تا پايان امسال در دانشگاه هاي معتبر كشور راه اندازي مي شود زير نظر مستقيم دانشگاه هاست و توسط اعضاي هيئت علمي اداره مي شود تا بتواند ظرفيت پژوهشي دانشگاه ها را انسجام بخشد.

 

مهدي نژاد نوري مي افزايد: به اين پژوهشگاه ها اختيارات و كارهاي جديدي محول مي شود، به طوريكه پژوهشگاه هاي قبلي فقط كار پژوهشي انجام مي دادند در صورتيكه اين پژوهشگاه ها بايد در جذب نخبگان، بازنشستگان و اعضاي هيئت علمي براي كار پژوهش محور نيز فعال باشند.

 

معاون پژوهشي وزير علوم مي گويد: اين پژوهشگاه ها زمينه فعاليت تحقيقاتي دانشجويان در محيط دانشگاهي را فراهم مي كنند و با توسعه اين پژوهشگاه ها مي توان عمق فعاليت هاي پژوهشي و تحقيقاتي را در دانشگاه ها و در ميان دانشجويان افزايش داد.

 

وي مي افزايد: با توجه به اينكه اعضاي هيئت علمي علاوه بر موظفي آموزشي بايد موظفي پژوهشي خود را نيز انجام دهند مي توانند در اين پژوهشگاه ها كار پژوهشي موظفي خود را نيز تكميل كنند.

 

مهدي نژاد نوري مي گويد: بر اساس اعلام وزارت علوم، با توجه به شرايط هر دانشگاهي كه حداقل 3 پژوهشگاه مصوب داشته باشد مي تواند درخواست راه اندازي «پژوهشگاه هاي دانشگاهي» را به معاونت پژوهشي وزارت علوم ارسال كند تا از اين طريق مقدمات راه اندازي اين پژوهشگاه ها در دانشگاه ها ايجاد شود.

 

معاون پژوهشي وزير علوم مي گويد: درحال حاضر مجوز راه اندازي اين پژوهشگاه ها براي دانشگاه هاي تهران، تربيت مدرس، اميركبير، شريف، علم و صنعت، صنعتي اصفهان و شيراز صادر شده و پيش بيني مي شود پس از تشكيل پژوهشگاه ها در اين 7 دانشگاه، امسال تعداد پژوهشگاه هاي دانشگاهي به 15 پژوهشگاه افزايش يابد.

 

فتح اللهي، معاون پژوهشي دانشگاه تربيت مدرس نيز اين پژوهشگاه ها را محلي براي انسجام تمام پژوهش هاي شكل گرفته در هر دانشگاه عنوان مي كند و مي گويد: تمام طرح هاي پژوهشي اعضاي هيئت علمي و دانشجويان دانشگاه در اين پژوهشگاه جمع آوري مي شوند و اين مسئله مي تواند در سوابق علمي آن ها نيز موثر باشد.

 

وي مي گويد: ما به وزارت علوم براي راه اندازي «پژوهشگاه دانشگاهي» درخواست داديم كه مجوز آن صادر شده ولي هنوز به ما ابلاغ نشده است، پس از ابلاغ وزارت علوم «پژوهشگاه دانشگاهي» دانشگاه تربيت مدرس را راه اندازي مي كنيم.

 

فتح اللهي در رابطه با وجه تمايز اين پژوهشگاه ها با پژوهشگاه هاي قبلي مي افزايد: در دانشگاه تربيت مدرس پژوهشگاه وجود نداشته و تنها چند مركز و واحد پژوهشي در اين دانشگاه فعال بودند كه با راه اندازي «پژوهشگاه دانشگاهي»، تمام اين واحدها تحت نظر اين پژوهشگاه قرار مي گيرند.

 

معاون پژوهشي دانشگاه تربيت مدرس همچنين در مورد پژوهشكده هاي دانشجويي موجود در دانشگاه ها و حمايت دانشگاه از اين پژوهشكده ها مي گويد: پژوهشكده هاي دانشجويي تشكل هايي هستند كه زير نظر سازمان بسيج دانشجويي قرار دارند و دانشگاه تنها در حد تشكل هاي ديگر از آن ها حمايت مي كند.

 

«پژوهشگاه هاي دانشگاهي» شكل مي گيرند تا تحقيقات و پژوهش هاي موجود در دانشگاه ها را سامان دهند و پژوهشگران را گرد هم آورند تا در صورت حمايت وزارت علوم و رسيدن به موفقيت شرايط پژوهشي كشور بهبود يابد، اميد آنكه چنين هدفي به واقع محقق آيد.