مجوز حقوقي دغدغه اصلي پژوهشكده‌هاي دانشجويي است/ پژوهشكده‌هاي دانشجويي وجهه قانوني داشته باشند

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ پژوهشكده هاي دانشجويي كه از سال 77 به سفارش مقام معظم رهبري تحت نظارت سازمان بسيج دانشجويي شكل گرفته به دلايل گوناگوني نتوانسته به نتيجه مطلوب برسد و مسئولان اين پژوهشكده ها يكي از موانع اصلي پيشرفت خود را نداشتن مجوز حقوقي مي دانند.

 

پژوهشكده هاي دانشجويي كه براي برقراري ارتباط بين صنعت و دانشگاه راه اندازي شدند در حال حاضر به دليل نداشتن شخصيت حقوقي نمي توانند ارتباط موثري با صنعت برقرار كنند و مسئولان اين پژوهشكده ها اين شرايط را مانعي براي پيشرفت پژوهش كاربردي در اين پژوهشكده ها مي دانند.

 

البته اين پژوهشكده ها براي تحقق اهداف خود مشكلات بسياري دارند كه اين مشكلات مانند سدي بر سر راه پژوهشكده هاي دانشجويي قرار گرفته به طوريكه با وجود پتانسيل بالايي كه در اين پژوهشكده ها موجود است، نتيجه مطلوب حاصل نمي شود.

 

«خبرگزاري دانشجو» با دعوت از چند تن از مسئولان پژوهشكده هاي دانشجويي كشور مشكلات اين پژوهشكده ها را بررسي كرده است؛ در گزارش قبل، دانشجويي بودن صرف اين پژوهشكده ها را بررسي كرديم كه يكي از موانع پيش روي موفقيت پژوهشكده ها بود و در اين گزارش به نداشتن شخصيت حقوقي پژوهشكده ها كه از نظر مسئولان آن مهم ترين معضل آن هاست، مي پردازيم.

 

مسئولان پژوهشكده ها چند مشكل را به عنوان سد راه فعاليت هايشان مطرح كردند ولي نداشتن مجوز حقوقي مهم ترين معضل مطرح شده بود كه مسئولان پژوهشكده ها معتقد بودند براي رفع اين مشكل بايد سازمان بسيج دانشجويي چاره اي بينديشد.

 

 

محمدحسين بهبهاني، دانشجوي دكتراي مكانيك و مسئول پژوهشكده شهيد يزدان پرست دانشگاه علم و صنعت نداشتن وجهه قانوني را مهم ترين مشكل براي برقراري ارتباط پژوهشكده ها با صنعت دانست و گفت: اگر پژوهشكده هاي دانشجويي وجهه قانوني داشته باشند مي توانند راه حلي براي برطرف كردن بخشي از خلاء ارتباطي بين صنعت و دانشگاه باشند.

 

 

 

 

وي افزود: مراكز تحقيقاتي دانشجويي نوعي حلقه ارتباطي بين دانشگاه ها به عنوان يك پتانسيل علمي و صنعت با توجه به نيازهايي كه دارد، هستند كه عدم ارتباط بين صنعت و دانشگاه بايد به نحوي برطرف شود و پژوهشكده هاي دانشجويي مي توانند راه حلي براي برطرف كردن بخشي از اين معضل باشند ولي بايد به اين پژوهشكده ها وجهه قانوني داد.

 

بهبهاني گفت: چند سالي است كه سازمان بسيج دانشجويي باني اين قضيه شده تا اين كار را انجام بدهد كه حركت بسيار مثبتي است ولي بايد اين قضيه بررسي شود؛ زيرا پژوهشكده هايي كه صرفا دانشجويي هستند نمي توانند به هدف برسند چون عمر دانشجويي افراد محدود است و دانشجويان پس از مدتي از دانشگاه خارج مي شوند و مشكل ديگر اين است كه بدون مجوز حقوقي نيز اين پژوهشكده ها نمي توانند به موفقيت برسند.

 

مسئول پژوهشكده شهيد يزدان پرست دانشگاه علم و صنعت با اشاره به اينكه بهتر از پژوهشكده ها ابزاري براي استفاده از پتانسيل دانشجويي وجود ندارد، گفت: دانشجو مي تواند فضاي خالي پژوهش در دانشگاه ها را پر كند و اين پژوهشكده ها كه در قلب دانشگاه ها هستند، حرف هم را مي فهمند و توانمندي هم را مي شناسند و مي توانند بهتر فضا را فراهم كنند ولي بايد شرايط براي كار آن ها فراهم شود.

 

وي اظهار داشت: ضعف قانوني بين صنعت و دانشگاه وجود دارد و پژوهشكده هاي دانشجويي به دليل اينكه شخصيت حقوقي ندارند نمي توانند با صنعت وارد مذاكره شوند.

 

بهبهاني گفت: صنعت هيچ تضميني براي عقد قرارداد با پژوهشكده ها ندارد و به همين دليل با اين پژوهشكده ها وارد مذاكره نمي شود ولي بايد از طريق مجلس و وزارت علوم بتوانيم به اين پژوهشكده ها وجهه قانوني بدهيم تا پژوهشكده ها با سرعت بيشتري در راستاي محورها حركت كنند.

 

مسئول پژوهشكده شهيد يزدان پرست دانشگاه علم و صنعت گفت: ما بارها به دليل نداشتن وجهه قانوني با زيان مالي رو به رو شديم و اين خلاء حقوقي را از طريق اعضاي هيئت علمي دانشگاه پر كرديم.

 

وي گفت: البته ارتباط برقرار نكردن دانشگاه با صنعت دلايل ديگري هم دارد و آن هم اين است كه دانشگاه ها يك بودجه قانوني دارند و براي رفع نياز مادي خود نياز به صنعت ندارند در حاليكه دانشگاه ها بايد نياز را در خود حس كنند و صنعت هم بايد بداند براي رفع مشكلش به دانشگاه مراجعه كند.

 

بهبهاني افزود: واقعيتي كه در جامعه دانشجويي وجود دارد اين است كه شايد دانشجو فرصت زيادي براي پژوهش داشته باشد ولي اساتيد و فضاي دانشگاه نمي توانند اين ساختار را به دانشجو بدهند كه توانايي ها را دسته بندي و جهت دهي كند؛ فضاي دانشجويي پتانسيل خوبي است و اگر ما در بحث صنعت و بيرون از دانشگاه بتوانيم ارتباط بگيريم و كانال را بين پژوهشكده و صنعت باز كنيم خود به خود پژوهشكده به حلقه ارتباط دانشگاه و صنعت تبديل مي شود.

 

مسئول پژوهشكده شهيد يزدان پرست دانشگاه علم و صنعت گفت: هر مركزي اساسنامه اي دارد و ما نيز اهداف را در اساسنامه تنظيم كرديم ولي هنوز به بسياري از آن ها نرسيديم و دليلش هم اين نيست كه در مسير حركت نمي كنيم بلكه يك سري مسائل نظير نبود شخصيت حقوقي وجود دارد كه از توانمندي و حوزه اختيار ما خارج است و لازم است مراجع بالاتر دخالت كنند.

 

وي گفت: ما اساسنامه و اعتباري داريم و بر همين اساس با مراكز مختلف مذاكره مي كنيم ولي وقتي هنوز ساختار و شاكله واحدي نداريم، برنامه مدوني براي ارتباط با صنعت نيست، فقط به طور مقطعي كار مي كنيم و جرقه هايي زده مي شود، به دليل اينكه ساختاري وجود ندارد، سنگ جلوي پاي ما مي اندازند و نمي توانيم موفق باشيم.

 

بهبهاني با اشاره به برنامه سازمان بسيج دانشجويي براي راه اندازي مركزي كه وجهه حقوقي داشته باشد و به عنوان پشتوانه حقوقي پژوهشكده هاي دانشجويي قرار بگيرد، گفت: اعتبار دادن به پژوهشكده ها بسيار ايده آل است ولي براي اين كار راه حل هاي بهتري هم از ايجاد كردن سازمان درون سازمان وجود دارد.

 

مسئول پژوهشكده شهيد يزدان پرست دانشگاه علم و صنعت گفت: اگر ما مي خواهيم به جايي برسيم بايد منابع مالي تامين شود و سازمان بسيج ديد فرهنگي به كار در پژوهشكده ها بدهد.

 

وي لازمه استمرار كار در پژوهشكده ها را استقلال مالي اين پژوهشكده دانست و گفت: اگر پژوهشكده ها نتوانند پژوهشگران را از نظر مالي تامين كنند افراد به مرور زمان جدا مي شوند و باعث ضربه خوردن پژوهشكده مي شود.

 

بهبهاني افزود: حمايت هاي مقطعي مانند آمپول است كه تزريق مي شود و مبلغي به طور مقطعي وارد مجموعه مي شود ولي مجموعه ها بايد بتوانند خود را به صنايع بقبولانند تا از طريق عقد قرارداد به استقلال مالي برسند؛ زيرا اگر به استقلال مالي نرسند نمي توانند استمرار داشته باشند.

 

مسئول پژوهشكده شهيد يزدان پرست دانشگاه علم و صنعت افزود: پژوهشكده اي كه استقلال مالي نداشته باشد نمي تواند پروژه بگيرد و كار جدي انجام بدهد.

 

وي گفت: كسانيكه در پژوهشكده ها كار مي كنند مانند دانشجويان در دانشگاه ها نيستند كه بخواهند در پايگاه بسيج دانشگاه كاري انجام بدهند بلكه اين ها بايد حمايت شوند تا دغدغه مالي نداشته باشند و وقتشان را براي كار جدي در پژوهشكده بگذارند. 

 

 

احمد شمس، دانشجوي كارشناسي ارشد مهندسي مواد و مسئول پژوهشكده شهيد اعتباري اصفهان نيز نداشتن مجوز حقوقي را بزرگترين مشكل پژوهشكده هاي دانشجويي دانست و گفت: دغدغه اصلي ما مجوز حقوقي است و رفع اين مشكل نياز به تصميم گيري كلان دارد كه در اين زمينه سازمان بسيج دانشجويي بايد ورود پيدا كند.

 

 

 

 

وي افزود: ما در بحث ضمانت حقوقي مشكل داريم؛ زيرا اساسنامه سازمان بسيج دانشجويي در رابطه با اين پژوهشكده ها ثبت نشده و صنايع، پژوهشكده ها را از نظر حقوقي قبول ندارند و به اين شرط با ما قرارداد مي بندد كه كار به اتمام رسيده باشد در صورتيكه سازمان بسيج دانشجويي مي تواند ساز و كاري داشته باشد كه بر اساس آن به پژوهشكده هايي كه كارهاي قابل قبول انجام مي دهند مجور حقوقي بدهد تا در بعضي موارد مختار باشند. 

 

شمس افزود: حمايت اگر از طريق سازمان بسيج دانشجويي صورت بگيرد بسيار موثرتر است و پژوهشكده ها مسيرشان را سريع تر طي مي كنند.

 

مسئول پژوهشكده شهيد اعتباري اصفهان گفت: سازمان بسيج دانشجويي مي تواند براي رفع نيازهاي صنعتي نهادهاي مرتبط با خود نظير سپاه و وزارت دفاع از طريق پژوهشكده هاي دانشجويي مذاكره كند.

 

وي گفت: پژوهشكده هاي دانشجويي مي توانند با احراز شرايطي به پژوهشكده هاي مصوب وزارت علوم پيوسته و از بودجه وزارت علوم استفاده كنند ولي در اينصورت از دانشجويي بودن و تربيت پژوهشگر در اين پژوهشكده ها كاسته مي شود در صورتيكه بر اساس توصيه مقام معظم رهبري اولويت اين پژوهشكده ها تربيت پژوهشگر است نه انجام پروژه.

 

شمس گفت: در پژوهشكده دانشجويي سازمان بسيج دانشجويي، اصل كار كادر سازي است ولي اگر اين پژوهشكده ها مصوب وزارت علوم شوند بايد به انجام پروژه بپردازند.

 

مسئول پژوهشكده شهيد اعتباري اصفهان گفت: اگر بحث حمايت هاي حقوقي از اين پژوهشكده ها رفع شود، رشد چند برابر مي شد ولي با همه اين اوصاف در اين چند سال چندين برابر دستاوردهاي مفيد را در پژوهشكده ها ديديم.

 

وي در مورد برنامه سازمان بسيج دانشجويي براي راه اندازي مركزي كه شخصيت حقوقي داشته باشد و به عنوان پشتوانه حقوقي پژوهشكده هاي دانشجويي قرار بگيرد، گفت: در برخي موارد كار موازي صورت مي گيرد، اگر ما قرار است بحثي را پيگيري كنيم بهتر است موازي كاري نباشد و مركزي مشابه مراكز ديگر راه اندازي نشود.

 

شمس گفت: در پژوهشكده دانشجويي مخاطب اصلي بستر دانشجويي است، هدف در مقاطع مختلف هويت بخشيدن پژوهش دانشجويي است كه اين هويت بخشي در ساز و كار وزارت علوم ديده نشده است.

 

مسئول پژوهشكده شهيد اعتباري اصفهان گفت: در حال حاضر چند ساختار دانشجويي براي انجام پژوهش هاي علمي وجود دارد اين در حالي است كه پژوهشكده هاي دانشجويي با دست بسته بسيار موثر تر از ساختارهاي ديگر كار كرده اند.

 

وي گفت: در انجمن هاي علمي كه به عنوان بحث فوق برنامه مطرح مي شوند خروجي خاصي كه ناظر به نيازهاي صنعت باشد مطرح نيست و درآيين نامه انجمن هاي علمي نيز پتانسيلي كه بايد در زمينه پژوهش و دانشجويي وجود داشته باشد، مشاهده نمي شود.

 

شمس گفت: شايد اينكه تاكيد مي كنيم ساختاري به نام پژوهشكده دانشجويي با هدف خاص بايد باشد به اين دليل است كه ساختارهاي ديگر در وزارتخانه ها و سازمان هاي مرتبط پتانسيل پژوهش دانشجويي را پوشش نمي دهد و مقام معظم رهبري نيز فرمودند كه پژوهشگاه دانشجويي به منظور استفاده از پتانسيل دانشجويي است.

 

مسئول پژوهشكده شهيد اعتباري اصفهان اظهار داشت: چند تا هدف بايد در اين پژوهشكده ها مطرح شود كه اولين هدف شناسايي، جذب و پرورش نخبه هاي علمي است؛ زيرا در حال حاضر تربيت پژوهشگر مغفول مانده است و حتي تبيين نقشه جامع و اسناد بالادستي نيز كه نياز فضاي دانشگاهي است مغفول مانده و بايد به آن پرداخته شود، در سيستم آموزشي دانشگاه ها دانشجوي كارشناسي فقط آموزش محور است و خروجي كارش در بحث پژوهش كه بايد بعد ها در آموزش از آن مسير بگذرد يك بحث كار آموزشي و پروژه كارشناسي است كه با كيفيت پاييني انجام مي شود و در مقاطع كارشناسي ارشد و دكترا هم آسيب جدي اين است كه در پايان نامه هاي ارشد و دكترا ارتباط با صنعت مطرح نيست ولي ما در پژوهشكده ها به دنبال ارتباط موثر در صنعت و دانشگاه هستيم.

 

وي گفت: ما در پژوهشكده هاي دانشجويي با پتانسيلي كه در مجموع دانشجويان و بسيجيان وجود دارد اهداف را با هم تجميع كنيم؛ هم بحث تربيت پژوهشگر را داريم و هم رفع نيازهاي صنعتي كشور و در اهداف بعدي آنچه بايد دنبال شود فرهنگ سازي بحث پژوهش است.

 

 

كلاگر، دانشجوي مهندسي برق دانشگاه فني شريعتي و مسئول پژوهشكده دانشجويي شهيده فرهانيان با اشاره به برنامه هاي سازمان بسيج دانشجويي براي رفع مشكلات پژوهشكده هاي دانشجويي در برقراري ارتباط با صنعت، گفت: در مذاكراتي كه داشتيم سازمان بسيج دانشجويي در نظر دارد يك مركز كلي تعريف كند تا بر روي پژوهشكده ها متمركز شده و بر كار و قراردادهاي آن ها نظارت داشته باشد.

 

 

 

 

وي افزود: در صورت اجرايي شدن اين برنامه وضعيت پژوهشكده ها بسيار بهبود مي يابد؛ زيرا اين مركز كه شخصيت حقوقي دارد با صنعت قرارداد مي بندد، پروژه ها را از صنعت گرفته و اجراي به پژوهشكده ها واگذار مي كند.

 

كلاگر گفت: وقتي ما در پژوهشكده ها كار انجام مي دهيم مي گويند پروژه به درد صنعت خاصي مي خورد و به طور عمومي كاربرد ندارد ولي اگر مركزي ايجاد شود پژوهش ها هدفمند مي شود و پروژه هاي كاربردي كه براي اولين بار انجام مي شود نيز مورد حمايت قرار مي گيرند.

 

 

سعيد شادمهري، دانش آموخته مهندسي صنايع دانشگاه صنعتي شريف و عضو پژوهشكده شهيد رضايي با اشاره به مشكلات حقوقي سر راه پژوهشكده هاي دانشجويي، گفت: پژوهشكده شهيد رضايي به دليل پيچ و خم هاي حقوقي با احراز شرايط وزارت علوم به پژوهشكده هاي مصوب وزارت علوم تبديل شد و در حال حاضر يك نهاد مستقل است و درآمد خود را از محل قراردادهايي كه با صنعت مي بندد حاصل مي كند.

 

 

 

 

وي گفت: پژوهشكده هاي دانشجويي براي اينكه بتوانند دانشجويان را براي امر پژوهش جذب كنند بايد اعتبار بالايي داشته باشند تا راحت تر به چشم انداز خود برسند و به همين دليل پژوهشكده هاي وابسته كمتر به موفقيت مي رسند.

 

شادمهري گفت: ما در پژوهشكده شهيد رضايي راهكارهايي را نيز در نظر گرفتيم كه اعضاي پژوهشكده براي ادامه كار دلگرم شوند كه پيشنهاد به وزارت علوم براي راه اندازي دوره دكترا در اين پژوهشكده يكي از اين راهكارهاست.

 

عضو پژوهشكده شهيد رضايي گفت: ما در پژوهشكده شهيد رضايي سعي مي كنيم از طريق اعتباراتي كه از محل قرارداد با صنايع مي گيريم به عنوان بازوي معتبري براي نظام مطرح شويم.

 

وي گفت: براي اينكه پژوهشكده اي بتواند مورد حمايت وزارت علوم قرار بگيرد بايد چندين كار پژوهشي مناسب انجام دهد تا از طريق دانشگاه نيز حمايت شده و بتواند شرايط وزارت علوم را نيز انجام دهد؛ زيرا وزارت علوم نيز براي حمايت از پژوهشكده ها بايد فعاليت هاي انجام شده اي را از آن ها ببيند.

 

شادمهري بيان داشت: ما در حال حاضر به شرايط مناسبي رسيديم كه مي توانيم براي كار پژوهشي به پژوهشكده هاي ديگر نيز كمك كنيم ولي در مجموع سازمان بسيج دانشجويي بايد از پژوهشكده ها حمايت كند؛ زيرا ارتباط خوبي نيز با وزارت علوم دارد كه مي تواند از آن طريق پژوهشكده ها را مورد حمايت قرار دهد.