بخش خصوصي بايد وارد صنايع پيشرفته شود/ سهم صادرات از فناوري هايتك روند نزولي دارد/ فكري به حال تربيت نيروهاي مدير در صنايع هايتك شود

به گزارش خبرنگار علمي «خبرگزاري دانشجو»، «نشست صنايع پيشرفته و توليد ملي» كه از سلسله نشست‌هاي همايش «توليد ملي، حمايت از كار و سرمايه ايراني» است امروز در سالن اجتماعات فجر دانشگاه اميركبير برگزار شد.

 

صباغي، دبير نشست صنايع پيشرفته و توليد ملي گفت: براساس فرمايش رهبر معظم انقلاب امسال، سال توليد ملي بيان شده و مقام معظم رهبري تمام دست اندركاران حوزه اقتصادي و مردم را به رونق توليد داخلي و حمايت از كار كارگر ايراني دعوت كرده‌اند كه تحقق اين شعار با تقويت توليد ملي امكان پذير است.

وي گفت: در سال گذشته نيز مقام معظم رهبري بيان فرمودند بايد همواره يكي از گفتمان‌هاي پايه‌اي كشور، گفتمان پيشرفت علم و فناوري باشد و بر همين اساس اقدامات در زمينه توسعه دانش و فناوري در كشور گسترش يافت.

صباغي افزود: توسعه علم و فناوري سبب توليد ثروت، اقتدار اقتصادي، آبرومندي كشور و استغناي سياسي مي‌شود و مقام معظم رهبري نيز به همين دليل اهميت ويژه‌اي براي دانش و فناوري قائل هستند.

دبير نشست صنايع پيشرفته و توليد ملي عنوان كرد: در بعضي زمينه‌هاي صنايع پيشرفته، با اهميت‌هاي مسئولان وارد باشگاه‌هاي جهاني شده ايم و به اندازه‌اي در اين حوزه‌ها تسلط يافته ايم كه دانشجويان ما مي‌توانند در زمينه اين صنايع فعاليت داشته باشند كه اين شرايط سبب آبرومندي و استغناي سياسي ماست.

وي افزود: ممكن است درآمدهاي صنايع پيشرفته از صنعت نفت هم بيشتر باشد، بنابراين بالاترين مقام كشور نيز با توجه به اين امر، اهميت ويژه‌اي براي صنايع پيشرفته قائل هستند؛ به اين ترتيب نگاه ما نيز به توسعه كشور بايد از همين زاويه باشد.

به گفته صباغي حمايت از سرمايه فقط پول نيست، بلكه دانشمندان و محققان و دانش فني آنها نيز سرمايه ماست.

مقاله‌هاي تجاري‌سازي شده دانشمندان خودمان را وارد مي‌كنيم

دبير نشست صنايع پيشرفته و توليد ملي گفت: ما در توليد علم در جهان رتبه اول را داريم، ولي در تجاري سازي اين مقالات موفق نبوديم؛ به طوري كه نمايه‌هاي علمي دانشمندان ما در ISI از سوي كشورهاي خارجي به يك محصول دانش بنيان تبديل مي‌شود و ما همان محصول را وارد كشور مي‌كنيم، در حالي كه خودمان بايد علم خودمان را تجاري سازي كرده و به محصولات دانش بنيان تبديل كنيم.

وي گفت: در بحث توليد ملي و حمايت از كار و سرمايه ايراني ما بايد مكانيزم‌هاي سنتي خود را تغيير دهيم؛ زيرا هوشمندسازي توليد و هدفمندي آن مورد تاكيد است و در سازمان‌هاي توسعه‌اي نيز بايد به اين موضوعات توجه شود.

صباغي افزود: در قانون برنامه پنجم توسعه پيش بيني‌هاي موثري براي حمايت از مجموعه‌هاي دانش بنيان صورت گرفته، ولي به طور كلي بايد كانون‌هايي از صنعت در دانشگاه‌ها ايجاد شود و تقاضا محوري صورت بگيرد تا ما در اين بخش موفق باشيم.

دبير نشست صنايع پيشرفته و توليد ملي بيان داشت: امروز بعضي از دستاوردهاي تحقيقات فناورانه دانشگاه‌ها آماده تبديل به محصول است كه بايد مورد اهميت قرار بگيرد.

وي خاطرنشان كرد: حوزه صنايع پيشرفته لبه تكنولوژيست و در حال حاضر كشور به اين سمت سوق داده شده است.

 

صباغي با اشاره به ضرورت نقشه راه كسب و كار گفت: از مسئولان خواستاريم كارگروهي را براي تدوين و اجماع نقشه‌اي براي توسعه كسب و كار در كشور تشكيل دهد.

دبير نشست صنايع پيشرفته و توليد ملي ادامه داد: همچنين دستگاه‌هاي دولتي كه خريداران صنايع پيشرفته هستند نيز بايد تضمين خريد بدهند تا زمينه پيشرفت اين صنايع فراهم شود.

وي گفت: از وزارت صنايع نيز مي‌خواهيم ميزگردها و كارگروه‌هايي را به صورت تخصصي براي بررسي صنايع پيشرفته تشكيل دهد.

 

 

در ادامه اين نشست مهدي فتح الله، رئيس موسسه مطالعات بازرگاني نيز گفت: اگر مي‌خواهيم خودمان آينده روشني را براي خودمان بسازيم و ديگران براي ما آينده ساز نباشند، بايد بر روي محصولات دانش بنيان تمركز كنيم؛ زيرا تمركز بر روي اين محصولات براي ما مزيت رقابتي ايجاد مي‌كند و مي‌تواند با رويكرد توجه به محصولات دانش‌بنيان آينده‌اي روشن براي ما شكل بگيرد.

وي افزود: با روش‌هاي قرن بيستم نمي‌توانيم در قرن بيست و يك كسب و كار كنيم و مدل‌هاي سنتي ديگر جوابگوي نياز دنياي مدرن امروز نيست، بنابراين ما بايد رويكردها و ابزارهاي جديدي را به كار ببريم در غير اين صورت عقب مي‌مانيم.

فتح الله گفت: بدون درك عميق از تحولات جهاني دانش و فناوري نمي‌توانيم توسعه رقابت داشته باشيم، دانش و فناوري اين روزها منبع ثروت و مبنايي براي توسعه پايدار است.

رئيس موسسه مطالعات بازرگاني ادامه داد: رقابت يعني توانايي در ايجاد جريان ارزش بيشتر از رقبا؛ چرا كه بازار تنها براي عملكردهاي برتر از ديگران بهاي خوبي مي‌پردازد و ايجاد مزيت رقابتي در بازار با دانش و فناوري به دست مي‌آيد.

وي با اشاره به اينكه در سند چشم انداز نيز به موضوع دانش و فناوري توجه ويژه‌اي شده، گفت: براي ايجاد توسعه يافتگي و تحقق سند چشم انداز بايد دانش و فناوري را توسعه دهيم، بسياري از كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه نيز به اين موضوع توجه زيادي دارند.

 

فتح الله ادامه داد: در اسناد بالادستي و در برنامه پنجم توسعه نيز به مسئله دانش و فناوري بسيار توجه شده و اين مسئله از نگاه سياستگذاران كشور مغفول نمانده است.

رئيس موسسه مطالعات بازرگاني كشور گفت: راهبرد اصلي حمايت از توليد ملي، تجارت، رقابت و اقتصاد دانش‌محور است.

 

وي گفت: در كشور نظام جامعي براي مديريت جريان اطلاعات كسب و كار وجود ندارد و اعداد و آمار دقيقي در اين زمينه وجود ندارد.

فتح الله افزود: از نظر تركيب ارزش افزوده صنايع بر حسب سطح فناوري در سال 88 سهم صنايع هايتك در ايجاد ارزش افزوده 4 درصد بوده در بخش فناوري متوسط رو به پايين 56 درصد و در بخش فناوري متوسط رو به بالا 26 درصد بوده است.

 

 

فتح الله گفت: روند ارزش افزوده برحسب فناوري هايتك رو به رشد است به طوري كه نرخ رشد سالانه اين ارزش افزوده يازده درصد است و روند ارزش سرمايه‌گذاري هم نرخ رشد سالانه 10 درصد دارد.

 وي گفت: رتبه ايران در ارزش افزوده صنايع هايتك با سهم نزديك به 6 درصد در دنيا 57 است، تركيه و روماني و اسلواكي قبل از ايران هستند.

 

رئيس موسسه مطالعات بازرگاني كشو بيان داشت: با وجود اينكه بهره‌وري نيروي كار در حوزه فناوري هايتك روند افزايشي دارد ولي سهم صادرات از اين فناوري روند نزولي داشته است.

فتح الله افزود: سهم صادرات كشور از فناوري هايتك از 21 درصد در سال 87 به 13 درصد در سال 90 رسيده است، البته اين كاهش مي‌تواند به دليل تامين نياز داخل كشور نيز باشد.

وي گفت: كسب و كار دانش بنيان اگر بخواهد در عرصه توليد ملي حرفي براي گفتن داشته باشد بايد داراي ويژگي‌هاي نظير رقابت پذيري باشد.

رئيس موسسه مطالعات بازرگاني كشور گفت: تعداد مراكزي كه در حوزه هايتك تصميم‌گيري و برنامه‌ريزي مي‌كنند، بسيار زياد است و در اين حوزه حاكميت چندگانگي داريم.

فتح الله تصريح كرد: كُندي در اجراي صحيح قانون حمايت از شركت‌هاي دانش بنيان، عدم رشد متناسب زيرساخت‌هاي مالي و ضعف نظام بانكي در توسعه تامين مالي كسب و كارهاي دانش بنيان از چالش‌هاي موجود در زمينه صنايع پيشرفته است.

وي گفت: ناهماهنگي و عدم انسجام در سياست‌هاي مديريت انتقال فناوري، ارزش‌هاي فرهنگي ضعيف در ايجاد ارتباط بين فناوري و تغييرات آن در جامعه، فقدان نظام مديريت جريان آمار و اطلاعات كسب و كارهاي دانش بنيان، مخاطرات بالاي كسب و كارها و ضعف نظام‌هاي پشتيباني و حمايتي از ديگر چالش‌هاي موجود در زمينه صنايع پيشرفت است.

 

رئيس موسسه مطالعات بازرگاني كشور يادآور شد: براي سامان دهي كسب و كارهاي دانش بنيان به يك ثبات نياز داريم كه سياست‌هاي هدايتي و حمايتي متناسب با نيازمندي‌هاي كشور را ارائه دهد.

فتح الله گفت: ارائه ساز و كارهاي براي افزايش رقابت پژوهي و كارآفريني تجاري در دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشي نيز از جمله راهكارها براي پيشرفت صنايع هايتك است.

وي خاطرنشان كرد: البته ما هنوز نتوانستيم تمام اطلاعات كسب و كار را در يك برنامه ملي داشته باشيم، بنابراين بايد يك نقشه راه در اين خصوص ترسيم كنيم.

رئيس موسسه مطالعات بازرگاني كشور گفت: بسياري از بنگاه‌هاي ما هنوز مهارت‌هاي بازاريابي و فروش محصولات دانش بنيان را ندارند كه بايد با برگزاري دوره‌هاي آموزشي مديريت بازاريابي براي اين بنگاه‌ها شرايط مهارت آموزي را فراهم كنيم.

 

فتح الله افزود: ما بايد با پايدار سازي مزيت‌ها شكاف دانش و فناوري را كم كنيم تا با تمركز بر محصولات دانش بنيان به ارزش افزوده در صادرات برسيم.

 

معطرحسيني، عضو هيئت علمي دانشگاه اميركبير نيز در ادامه اين نشست گفت: كافي نبودن سيستم‌هاي پشتيبان و محدود بودن منابع از مهمترين علل عدم پيشرفت صنايع هايتك است.

وي افزود: در فعاليت‌هاي مرتبط با حوزه هايتك عملكردها بسيار بلندمدت است، درصورتي كه كشورهاي در حال توسعه مي‌خواهند سعي‌ كنند اين عملكرد را در كوتاه مدت به اتمام برسانند و اين شرايط نيز چالش ديگر اين كشورها در حوزه هايتك است.

عضو هيئت علمي دانشگاه اميركبير با اشاره به اينكه رابطه بين هدف‌گذاري و عملكرد كشورهاي پيشرفته متعادل است، گفت: كشورهاي در حال توسعه اهداف را بسيار قوي در نظر مي‌گيرند و به همين دليل به مشكل مي‌خورند.

معطر حسيني گفت: وقتي اهداف كلان در كشور مشخص شود بايد به حوزه‌هاي مختلف منعكس شود تا مجموعه‌اي از نهادها اهداف را دنبال كنند.

وي ادامه داد: شرايط محيطي نيز عملكرد حوزه هايتك را تحت تاثير قرار مي‌دهد؛ زيرا براساس آمارها ميزان تاثيرگذاري عوامل در شرايط محيطي متفاوت فرق مي‌كند و به طور اصولي هدف بايد عملكرد متناسب با خودش را بدهد و عملكرد نيز بايد به هدف متناسب با خود برسد، ولي در مقاطعي عملكرد نوسان دارد كه در همين راستا هدف هم نزول مي‌كند.

عضو هيئت علمي دانشگاه اميركبير با مقايسه صنايع كشورهاي در حال صنعتي شدن با صنايع كشورهاي توسعه يافته صنعتي گفت: كشورهاي كه شرايط محيطي صنعتي تا حد مشابهي داشتند تغييرات محيطي آنها و عملكرد آنها نيز مشابه است و كشورهاي پيشرفته داراي شرايط محيطي مناسبي هستند.

علي معصومي، رئيس مركز پژوهش و توسعه فناوري كشور نيز در ادامه تصريح كرد: بخش خصوصي بايد وارد صنايع پيشرفته شود و اين كار نيز از طريق روش‌هاي تشويقي نظير ارائه تسهيلات، محقق مي‌شود.

وي گفت: اگر رشدي كه در بخش خصوصي داريم به صنايع هايتك متصل شود، سهم چهار درصد ارزش افزوده بسيار افزايش مي‌يابد.

عضو هيئت علمي دانشگاه اميركبير افزود: رقابت ديدگاه‌هاي استراتژيك دارد و به نوعي توسعه صنايع پيشرفته مدلي از جنگ است؛ زيرا به بسترهاي بسيار زيادي نياز دارد.

معصومي گفت: كشورهاي در حال توسعه براي تامين اين بسترها نيازمند به كشورهاي پيشرفته مي‌شوند و كشورهاي پيشرفته از همين طريق مي‌توانند با پيشرفت صنايع هايتك در كشورهاي در حال توسعه مقابله كنند.

وي ادامه داد: سود و ارزش افزوده بسيار بالاي هايتك ويژگي اين صنايع است و سبب اقتدار علمي و سياسي مي‌شود و حتي گاهي 10 تا 100 برابر صنايع عادي ارزش افزوده دارد؟، به همين دليل كشورهاي توسعه يافته تمايل دارند كه اين صنايع را داشته باشند و صنايع پردردسر را در اختيار كشورهاي در حال توسعه قرار دهند.

عضو هيئت علمي دانشگاه اميركبير گفت: به طور مثال يك تن فولاد براي توليد نياز به زيرساخت‌هاي بسيار دارد ولي قيمت آن با يك گوشي موبايل برابر است.

معصومي ادامه داد:ما در دهه 80 علم را در سطح آزمايشگاه به كار گرفتيم و در ميانه آن به سمت توليد صنعتي رفتيم و اكنون به مرز صادرات رسيده‌ايم، ولي چالش‌هاي نيز داريم كه وجود اين چالش‌ها در كشور در حال توسعه كاملاً طبيعي است.

وي گفت: توسعه شهرك‌هاي صنايع پيشرفته از جمله برنامه‌هاي ما است و به همين دليل شهرك‌هاي صنعتي را در مجاورت دانشگاه‌ها راه‌اندازي مي‌كنيم.

عضو هيئت علمي دانشگاه اميركبير ادامه داد: بحث تضمين محصولات صنايع پيشرفته نيز طراحي شده كه اميدوارم به زودي اجرايي شود.

در ادامه يكي از شركت‌كنندگان تصريح كرد: در حال حاضر در كشور ما ساختن چيپس و پفك هم نسبت به فناوري هايتك ساده‌تر است و هم سودآوري بيشتري دارد، در حالي كه كاركردن در صنايع هايتك نياز به نيروي متخصص بسيار قوي دارد و ما در كشور اين نيرو را بسيار كم داريم.

صباغي، دبير همايش و عضو هيئت علمي دانشگاه امير كبير در پاسخ به اين صحبت اين شركت‌كننده گفت: از رئيس دانشكده مديريت، علم و فناوري دانشگاه اميركبير مي‌خواهيم فكري به حال تربيت نيروهاي مدير در صنايع هايتك داشته باشند.