شب نیمه شعبان براى بندگان در مقابل شب قدر براى پيغمبر

گروه دین و اندیشه «خبرگزاری دانشجو»؛ با مطالعه روایت های مربوط به شب نیمه شعبان، چنین دریافت می‌شود که ظرفیت عظیمی در این شب نهاده شده و دارای پتانسیل بالایی برای رشد و حرکت به سوی کمال است تا جاییکه افضل شب ها بعد نیمه شعبان معرفی شده است لذا مناسب است با نگاهی به اعمال این شب، برنامه ریزی ویژه ای برای آن صورت بگیرد.

حَقّ تعالى شب نیمه شعبان را قرار داده براى بندگان در مقابل شب قدر براى پيغمبر

از حضرت امام جعفر صادق (ع) روايت است كه از حضرت امام محمّد باقر (ع) در مورد فضلیت شب نيمه شعبان سوال شد، فرمودند: آن شب افضل شبها است بعد از ليلة القدر، در آن شب عطا مى‌فرمايد خداوند به بندگان فضل خود را و مى‌آمرزد ايشان را به مَنّ و كَرَم خويش؛ پس سعى و كوشش كنيد در تقرّب جستن به سوى خداى تعالى در آن شب.

پس به درستى كه آن شبى است كه خدا قسم ياد فرموده به ذات مقدّس خود كه دست خالى برنگرداند سائلى را از درگاه خود مادامى كه سؤال نكند معصيت را و آن شبى است كه قرار داده حَقّ تعالى آن را از براى ما به مقابل آنكه قرار داده، شب قدر را براى پيغمبر ما (ص)؛ پس كوشش كنيد در دُعا و ثنا بر خداى تعالى.

از جمله بركات اين شب مبارك آن است كه ولادت با سعادت حضرت سلطان عصر امام زمان ارواحُنا لَهُ الفداء در سحر اين شب در سال دويست و پنجاه و پنج در «سُرَّ مَنْ رَاى» واقع شده و باعث مزيد شرافت اين لَيْله مباركه شده است

آمرزش همه خلق بجز دو گروه

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند:
«إنَّ اللّهَ لَیَطَّلِعُ فی لَیلَةِ النِّصفِ مِن شَعبانَ، فَیَغفِرُ لِجَمیعِ خَلقِهِ إلّا لِمُشرِک أو مُشاحِنٍ»

خداوند در شب نیمه شعبان، اعمال بندگانش را ملاحظه مى‏کند و همه خلقش را مى‏آمرزد، جز شخص مشرک یا کینه‏توز .[1]

ذکر در سجده

کانَ رَسولُ اللّهِ صلى الله علیه و آله یَدعو وهُوَ ساجِدٌ لَیلَةَ النِّصفِ مِن شَعبانَ، یَقولُ: «أعوذُ بِعَفوِک مِن عِقابِک، و أعوذُ بِرِضاک مِن سَخَطِک، وأعوذُ بِک مِنک، جَلَّ وَجهُک»

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در شب نیمه شعبان، در سجده دعا مى‏کرد و مى‏گفت: «از کیفرِ تو، به عفو تو پناه مى‏برم و از ناخشنودى‏ات به خشنودى‏ات پناه مى‏برم و از تو، به خودت پناه مى‏برم، اى ذاتت پُرشکوه! [2]

شبی که دعا رد نمی‌شود

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند:
«خَمسُ لَیالٍ لا تُرَدُّ فیهِنَّ الدَّعوَةُ: أوَّلُ لَیلَةٍ مِن رَجَبٍ و لَیلَةُ النِّصفِ مِن شَعبانَ و لَیلَةُ الجُمُعَةِ و لَیلَةُ الفِطرِ و لَیلَةُ النَّحر»

پنج شب است که دعا در آنها رد نمى‏شود: نخستین شب از ماه رجب، شب نیمه شعبان، شب جمعه، شب عید فطر و شب عید قربان. [3]

آیا درخواست کننده‏اى هست تا به او عطا کنم؟

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند:
«إذا کانَ لَیلَةُ النِّصفِ مِن شَعبانَ فَقوموا لَیلَتَها، و صوموا یَومَها، فَإِنَّ اللّهَ تَعالى یَقولُ: ألا مِن مُستَغفِرٍ فَأَغفِرَ لَهُ؟ ألا مِن مُستَرزِقٍ فَأَرزُقَهُ؛ ألا مِن سائِلٍ فَاعطِیَهُ؟ ألا کذا؟ حَتّى یَطلُعَ الفَجرُ»

هر گاه شب نیمه شعبان رسید، آن شب را به عبادت بگذارنید و روزش را روزه بگیرید؛ زیرا خداوند متعال مى‏فرماید: «آیا آمرزش‏خواهى هست تا او را بیامرزم؟ آیا روزى ‏خواهى هست تا او را روزى دهم؟ آیا درخواست کننده‏اى هست تا به او عطا کنم؟ آیا چنین، آیا چنان؟»، تا آن گاه که سپیده بزند.[4]

اعمال شب نیمه شعبان:

زنده ماندن دلها با احيای شب نیمه‌شعبان

اول: غسل است كه باعث تخفيف گناهان مى شود.

دوم: احياءاين شب است به نماز و دعاء و استغفار چنانچه امام زين العابدين عليه السلام مى‌كردند و در روايت است هر كه احيا دارد اين شب را نميرد دل اودر روزى كه دلها بميرند.

زیارت امام حسین (ع)؛ افضل اعمال این شب

سوم : زيارت حضرت امام حسين (ع) است كه افضل اعمال اين شب و باعث آمرزش گناهانست و هر كه خواهد با او مصافحه كند روح صد و بيست و چهار هزار پيغمبر زيارت كند آن جناب را در اين شب و اَقَلِّ زيارت آن حضرت آن است كه به بامى برآيد و به جانب راست و چپ نظر كند؛ پس سر به جانب آسمان كند پس زيارت كند آن حضرت را به اين كلمات «اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يا اَبا عَبْدِاللّهِ اَلسَّلامُ عَلَيْكَ وَ رَحْمَةُاللّهِ وَ بَرَكاتُهُ»

هركس در هر كجا باشد در هر وقت كه آن حضرت را به اين كيفيّت زيارت كند اميد است كه ثواب حجّ وعُمره براى اونوشته شود وما زيارت مخصوصه اين شب را در باب زيارات در مفاتیح می‌توان ملاحظه نمود.

أحمد بن محمّد بن أبی نصر بَزَنطی نقل می کند: از امام رضا علیه السلام پرسیدم: در چه ماهى حسین علیه السلام را زیارت کنیم؟ فرمود:

«فِی النِّصفِ مِن رَجَبٍ وَالنِّصفِ مِن شَعبانَ» ؛ «در نیمه رجب و نیمه شعبان»[5]

در روایتی از امام صادق علیه السلام می‌خوانیم که فرمود: هنگامى که اوّل شعبان مى‏شود، منادى‏اى از زیر عرش، فریاد بر مى‏آورد:

«یا وَفدَ الحُسَینِ، لا تَخلوا لَیلَةَ النِّصفِ مِن شَعبانَ مِن زِیارَةِ الحُسَینِ علیه السلام، فَلَو تَعلَمونَ ما فیها لَطالَت عَلَیکمُ السَّنَةُ حَتّى یَجی‏ءَ النِّصف‏»

اى میهمانان حسین! شب نیمه شعبان، از زیارت حسین (ع) جا نمانید که اگر مى‏دانستید چه در آن است، سال بر شما طولانى مى‏نمود [و دیر مى‏گذشت‏] تا این که نیمه شعبان بیاید .[6]

چهارم : خواندن اين دعا كه شيخ و سيّد نقل كرده اند و به منزله زيارت امام زمان صلوات الله و سلامُه عَلَيْهِ است :

اَللّهُمَّ بِحَقِّ لَيْلَتِنا [هذِهِ] وَمَوْلُودِها

 

پنجم: نمازهای شب میلاد:

 

الف) چهار رکعت بین نماز مغرب و عشاء: هر رکعت سوره حمد و ده مرتبه سوره توحید و پس از تمام شدن نماز ده بار بگوید: «یا رب اغفرلنا» و ده بار بگوید: «یا رب ارحمنا» و ده بار بگوید: «سبحان الذی یحیی الموتی و یمیت الاحیاء و هو علی کل شی قدیر»

ب) دو رکعت نماز بعد از نماز عشاء: رکعت اول سوره حمد و سوره جحد (قل یا ایهاالکافرون) و رکعت دوم سوره حمد و سوره توحید و پس از اسلام 33 مرتبه سبحان الله، 33 مرتبه الحمدالله و 34 مرتبه الله اکبر و به سجده رفته 20بار «یارب یا الله» و هفت مرتبه «لاحول ولا قوه الابا بالله» ده بار «ماشاءالله» و ده بار «لاقوه الابالله» و آنگاه به پیامبر(ص) و اهل بیت (ع) او صلوات بفرست.

ششم تلاوت قرآن: حضرت علی (ع) می فرماید: «اگر می توانی در شب نیمه شعبان به دعا، نماز و تلاوت قرآن را زیاد انجام بده»

اعمال روز نيمه شعبان

عيد مولود شريف امام دوازدهم، حضرت حجّة بن الحسن صاحبُ (عج) است و مستحب است زيارت آن حضرت در هر زمان و مكان و در هر جا و دعابراى تعجيل ظهور آن حضرت در هنگام زيارت و بخصوص تأكيد شده به زيارت آن حضرت در سرداب سامراء و ظهور آن حضرت و فرمانروائيش مسلم است و او است كه زمين را پر از عدل و داد كند چنانچه پر شده باشد از ستم و بيدادگرى

 

1- روزه: حضرت علی (ع) به نقل از پیامبر (ص) می فرماید: «زمانی که نیمه شعبان فرا رسید، قیام به عبادات نمایید و روزش را روزه بگیرید»

2- زیارت امام حسین (ع): مانند شب نیمه شعبان وارد شده است.
 

پی نوشت ها :

1- المعجم الکبیر: 20/ 109
2- تاریخ دمشق: ج 36 ص 195
3- همان: ج 10 ص 408
4- الإقبال: ج 3 ص 323
5- کامل الزیارات: ص 339
6- الإقبال: ج 3 ص 339