گم‌شدن هدف و كهنگي آيين نامه از معضلات مسابقات علمي / تفاوت مسابقات علمي در ايران و خارج از كشور

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ ابعاد مختلف برگزاري مسابقات علمي در كشور و مشكلات سد راه كاربردي شدن اين مسابقات در صنعت كشور، صبح امروز با حضور محمدابراهيم بهرامي، رئيس اتاق پژوهش بسيج دانشجويي و سرپرست كارگروه مطالعات و برنامه ريزي بسيج واحد علوم تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي؛ پوريا رزاقي، دانشجوي سال آخر رشته مهندسي هوافضاي دانشگاه اميركبير و يكي از اعضاي تيم اعزامي به مسابقات ريزپرنده هاي آلمان و كسب كننده مقام دوم اين مسابقات؛ خمسه، دانشجوي رشته كامپيوتر دانشگاه شهيد بهشتي و زهرا اسفندياري، دانشجوي رشته برق دانشگاه شريعتي در اين خبرگزاري بررسي شد.

 

در اين جلسه هدف از برگزاري مسابقات علمي در كشور، تاثير اين مسابقات در حل چالش هاي صنعتي و نقش آن در پديده هايي نظير گسترش فناوري ها، ارتقاي بازار كار و حتي خروج نخبگان از كشور مورد بررسي قرار گرفت.

 

همچنين مسئله حمايت هاي دولتي از مسابقات علمي و مطالبات دانشجويي از دولت نيز در اين جلسه بررسي شد.
 

در اين جلسه شركت كنندگان در ابتدا به اين سوال پاسخ دادند كه هدف اوليه از برگزاري مسابقات علمي دانشگاه ها چيست؟

 

 

 

خمسه: علل برگزاري مسابقات را مي توان در 5 دسته تقسيم بندي كرد يكي از آن ها كشف استعدادهاي جامعه است، با برگزاري مسابقات كساني كه خودشان را در آن رشته خاص بهتر نشان دادند شناسايي مي شوند، مسابقات مختلف بايد برگزار شود تا استعدادهاي متفاوت نيز شناسايي شود كه در مسابقات علمي نيز استعدادها در حوزه هاي علمي و نظري شناخته مي شود.

 

مورد دوم تشويق در فضاي آموزشي است وقتي افراد مي بينند كه يكي از هم كلاسي هايشان در مسابقات علمي شركت كرده و مقام آورده، تشويق مي شوند تا در مسابقات شركت كنند و اين امر سبب نشاط فضاي آموزشي و افزايش انگيزه مي شود.

 

مورد سوم آموزش جامعه است، وقتي مسابقه اي برگزار مي شود بايد جامعه هدف را آموزش دهيم به اين صورت كه سوالاتي را مطرح كنيم كه افراد شركت كننده براي يافتن پاسخ اين سوالات مسائل ديگري را نيز كشف كنند.

 

اين مسئله در سطح كلان تر هم مطرح مي شود به اين صورت كه صنايع مي توانند مشكلات صنعتي خود را در قالب مسابقه مطرح كنند و از شركت كنندگان ايده بگيرند، وقتي مسئله توسط دانشجويان كشور حل شود احتمال خطا در صنعت پايين تر است.

 

مورد بعدي مسائل سياسي، اقتصادي و اجتماعي است به طور مثال مسابقات فوتبال جام جهاني با هدف اقتصادي برگزار مي‌شود و بحث‌هاي سياسي نيز در اين مسابقات مطرح است و مسابقات علمي نيز مي‌توانند در مورد اين مسائل موثر باشند اين در حالي است كه برگزاري اين مسابقات براي دانشگاه‌ها به عنوان تبليغ نيز به شمار مي‌رود.

 

در ايران هدف برگزاري مسابقات علمي گم شده است
 
در ايران هدف‌ها گم شده است و با چيزهايي كه بايد باشد متفاوت شده است، در مسابقات علمي افتخار دانشگاه اين است كه مسابقات علمي را برگزار كرده ولي اصلا هدفش اين نيست كه سطح علمي دانشجو در اين مسابقات ارتقا يابد به اين صورت اهداف بيشتر به صورت اجتماعي مطرح مي شود يعني فقط قصد دارند خود را مطرح كنند.

 

برخي مسابقات فقط برگزار مي شود ولي سطح علمي دانشجو بالاتر نمي رود، در اين گونه مسابقات تشويق ها صورت مي گيرد ولي حمايتي نيز صورت نمي گيرد البته سطح استعدادها هم اصلا مهم نيست و سطح هاي متفاوت استعدادها هيچ تفاوتي از نظر علمي ندارند و هر دو سطح در يك فضاي علمي رشد مي كنند در صورتيكه هر كس بايد بنا بر استعدادش در يك سطح متفاوت علمي رشد كند و اگر كسي با استعداد بالاتر با يك فرد با استعداد پايين تر در يك فضا باشند استعداد فرد هدر مي رود و به او ظلم مي شود كه بايد جلوي اين ظلم در سطح علمي گرفته شود.

 

اگر اهداف شركت در مسابقات علمي كشف استعدادها و ارتقاي استعدادها باشد اين وضعيت اصلاح مي شود.

 

مسئله آموزش نيز در كشور ايران مقداري گنگ است و هر كسي كار خودش را مي‌كند، همچنين برگزاري مسابقات علمي هم در كشور ما تا حدي بيهوده است؛ زيرا سطح‌گذاري آن تا حدودي ناميزان است، اين در حالي است كه وقتي استعداد برتر كشف شود از آن حمايت نمي‌شود.

 

مسابقات علمي بايد در سطوح پايين تر برگزار شود تا استعدادها كشف شده و در مسابقات آينده به سطوح بالاتر راه يابند، نه اينكه هر سال در همان مسابقات قبلي شركت كنند، در اين صورت هم انگيزه افراد بيشتر مي شود و هم مي توانيم مشكلات صنعتي را در قالب مسابقات علمي حل كنيم،به طور مثال مي توانيم مسابقاتي را برگزار كنيم با موضوع ساخت ربات هايي كه به انسان ها خدمات رساني مي كند.

 

مشكل اين مسابقات مسائل مهم‌تري است كه نه مطالبه‌اش از سمت مسئولان صورت مي گيرد و نه نهادهاي جداگانه آن را پيگيري مي‌كنند و اين مسئله به خاطر عدم سطح‌بندي صورت مي گيرد، بنابراين  كسي كه استعدادهايش كشف مي‌شود وقتي فضا را در خارج از كشور بهتر مي‌بيند به آنجا مي‌رود، البته علت فرار مغزها مقداري هم به مسائل سياسي بر مي‌گردد ولي بيشتر آن به اين دليل است كه سطح استعدادها ديده نمي‌شود.

 

فرد تا سطحي ارتقا مي يابد و مي بيند در داخل كشور كسي حمايتش نمي كند در صورتيكه از كشورهاي خارجي پيشنهادهاي بسياري دارد كه به آنجا جذب مي شود؛ زيرا فرد به دنبال رشد است و كشورهاي خارجي اين فضا را فراهم مي كنند در صورتيكه در كشور ما فضاي علمي يك فضاي پسرفتي است.

 

دانشجويي كه در ايران تربيت مي شود علم خوبي دارد ولي تا زماني كه به مرحله عمل نينجامد يك مثقال هم نمي ارزد و وقت خود را در اين راه تلف كرده است.

 

 

 

اسفندياري: اين مسابقات خوب است تا جايي كه به افراط كشيده نشود، ما براي پيشرفت كشور نياز داريم كه رباتيك داشته باشيم ولي نه اينكه هر دانشگاهي به طور جداگانه يك تيم رباتيك تشكيل دهد و هزينه هاي زيادي انجام دهد البته ممكن است برخي از آن ربات‌ها به نتيجه مفيد هم نرسد.

 

ما بايد بهترين تيم را به كشورهاي ديگر بفرستيم كه پيشرفت خودمان را به كشورهاي ديگر نشان دهيم ولي نبايد اين مسئله به افراط كشيده شود.

 

در برخي مسابقات علمي دانشگاه ها چند تيم از يك دانشگاه شركت مي كنند و ممكن است برخي از اين تيم ها مقام هم بياورند ولي برخي از  تيم‌هاي شركت كننده خودشان ربات‌ها را نساخته اند و گاهي نيز شركت كنندگان  از ربا‌ت‌هاي قبلي الگو مي‌گيرند بدون اينكه ايده جديدي داشته باشند، طرح‌ها و ايده‌هاي جديد فقط در مسابقات كلان اعمال مي‌شود.

 

از فروردين امسال 4 مسابقه فقط در تهران انجام شده، آيا اين مسابقات هدف و فايده اي دارد؟ مسابقات بايد كمتر شود ولي به صورت پيشرفته و سطح بالا انجام بگيرد و افراد شركت‌كننده بايد خودشان را به اين سطح بالا برسانند تا بتوانيم خود را به كشورهاي ديگر معرفي كنيم.

 

دانش‌آموزاني كه هنوز معلوم نيست قرار است چه رشته اي‌ ‌بخوانند ربات مي‌سازند و نمي‌توانند ايده دهند و فقط هزينه مي‌شوند، اين هزينه‌ها خوب نيست، به دانش آموزان يك الگوي ثابت مي دهند تا بر اساس آن ربات را بسازد ولي دانش آموزان نمي توانند خودشان ايده دهند و رفع نقص كنند البته به نظر بنده ورود دانش آموزان به مسابقات علمي نوعي افراط است، هدف مسابقات علمي در ابتداي امر ايده آل بوده ولي در سال هاي اخير به افراط كشيده شده است.  

 

 

 

بهرامي: اصولا هر كاري يك هدفي دارد ولي اينكه هدف‌گذاري چقدر مطلوب باشد مهم است. ارتباط با صنعت اساس كار مسابقات علمي است كه دانشگاه‌ را به صنعت پيوند مي‌دهد يعني ايده هاي دانشگاه را در صنعت مورد استفاده قرار دهند اما اينكه اين كار تا چقدر موفقيت‌آميز بوده بحث ديگري است.

 

دانشجو يكسري درس‌هاي آكادميك را مي‌خواند تا بعد از اتمام تحصيلات وارد صنعت ‌شود، دانشجويي كه در دنياي كتاب‌ها بوده نمي تواند بدون كار عملي وارد صنعت شود ولي مسابقات علمي خلاء آموزشي را پر مي‌كند.

 

در مسابقات علمي بحث افراط را نمي‌شود مطرح كرد چون ما بايد در فضاي آموزشي فضا را باز كنيم تا همه ورود كنند؛ زيرا ممكن است يك دانشجو بالقوه استعداد كارهاي پژوهشي را داشته باشد ولي استعداد لازم را ندارد؛ هرچه بحث پژوهش بازتر شود، عوايد آن براي كشور است.

 

اينكه بعد از 30 سال يك درصد از بودجه سازمان‌ها و وزارتخانه ها به پژوهش اختصاص داده شده حركت رو به جلو است؛ زيرا مغز متفكر هر سازمان، بخش پژوهش است و در بخش پژوهشي قوه خلاقيت سازمان‌ها مطرح مي‌شود.

 

 

در پاسخ اسفندياري گفت: بحث پژوهش با بحث مسابقات علمي متفاوت است، من نمي گويم كه مسابقات علمي وجود نداشته باشد ولي مي گويم در اين مسابقات افراط شده است.

 

 

بهرامي: من مي گويم بايد دامنه پژوهش وسيع باشد و در همه بخش‌ها نظير علوم انساني، فني مهندسي و غيره وارد پژوهش هاي گسترده شويم و حتي در مقطع كارشناسي هم بايد به مباحث ورود كنيم تا همه دانشجويان به بحث پژوهش ورود پيدا كنند.

 

در مسابقات علمي بحث فناوري هاي نوين مطرح مي شود كه هدف مي‌تواند ارتباط پيوسته، مداوم و هدفمند دانشگاه و صنعت باشد كه بايد بيشتر بررسي شود؛ زيرا در حال حاضر آيين‌نامه‌هاي ما دچار كهنگي شده‌اند كه بايد به روز شوند.

 

 

 

رزاقي: يكسري مسابقات در سطح دانش‌آموزي در دانشگاه برگزار مي‌كرديم به اسم مسابقات دانش‌آموزي – دانشجويي هوافضا كه باعث مي‌شد بچه‌هاي دانش‌آموز علاقه‌مند شوند ولي ما نتوانستيم اين برنامه را به نتيجه برسانيم.

 

پژوهشكده صنعت هوافضاي ايران در دانشگاه صنعتي شريف سه سال پيش مسابقات هواپيماي بدون سرنشين را راه اندازي كرد ولي پس از 3 سال با يك سبك غيربرنامه‌ريزي شده انجام شد و تيمي كه اول شد هيچ اندوخته‌اي نداشت ولي مسابقاتي كه در سطح جهاني برگزار شد مسابقاتي كاملا دوستانه است كه جايزه آنچناني نيز ندارد ولي جو آن دوستانه است و اعضاي تيم‌ها با يكديگر آشنا هستند، اين در حالي است كه تمام اساس مسابقات داخل كشور ما بر اساس جايزه است.

 

 

مسابقات دوستانه برگزار نمي‌شود و فقط براي برنده شدن رقابت مي‌كنند و كنار يكديگر يك تيم قوي را تشكيل نمي‌دهند و هرگز به اين صورت نيست كه با هم دوست باشند، هر دانشكده چند قطب دارد و نمي‌توانيم جو دوستانه برگزار كنيم.جو مسابقات علمي دانشجويي ما به اين صورت است.

 

حتي در مسابقات بين‌المللي كه ما بايد ايراني بودن‌مان را ثابت مي‌كرديم ولي دانشگاه‌هاي ما با يكديگر اختلاف دارند رقابت‌هاي ما به طور كلي رقابت‌هاي دوستانه نيست و نتوانستيم اين جو را سامان بدهيم، حتي در درون دانشگاه ها قطب هاي قبيله اي شكل مي گيرد و دانشجويان با هم متحد نيستند، ما همه چيز را براي خودمان نگه مي‌داريم و به همديگر ياد نمي‌دهيم.

 

 

ارتباط صنعت با دانشگاه در زمينه مسابقات صفر است ما با شركت هلي‌كوپترسازي ايران به عنوان اسپانسر قرارداد بستيم و قرار شد دانشي كه از اين مسابقات كسب كرديم را به صنعت هلي‌كوپترسازي ببريم ولي ما اين قراداد را خودمان بستيم نه دانشگاه.

 

كسي در دانشگاه نيست كه با صنعت ارتباط بگيرد و به عنوان سرپرست تيمي را به سمت ببرد كه دانش علمي كشور از آن استفاده كند.

 

بحث اينكه چه پيش‌زمينه‌اي براي شروع مسابقات وجود دارد به طوريكه اين تفكر را داريم كه وقتي يك مسابقه شروع مي‌شود در آن مسابقه برنده شويم.

 

مسابقات طوري نيست كه دانش خود را در يك زمينه ارتقا دهيم و به نسل‌هاي بعد منتقل كنيم ممكن است تيم آخر از دانشي استفاده كرده باشد كه تيم اول استفاده نكرده و ما بايد تمام تيم‌ها را گرد هم آورده و از دانش آنها بهره ببريم مديريت‌هاي ما در مسابقات آنچنان بالا نيست كه مدينه فاضله مسابقات بسازيم بعضي مواقع از طرف صنعت و دانشگاه حمايت مي‌شويم ولي نمي‌دانيم اين حمايت را چطور استفاده كنيم.
 
ادامه بحث هاي مرتبط با بررسي ابعاد مختلف مسابقات علمي دانشگاه هاي كشور در روزهاي آينده از همين منبع منتشر مي شود.