تشريح جزئيات نقشه جامع علمي كشور/اجراي نقشه بدون نظارت به بن‌بست مي‌خورد

به گزارش خبرنگار علمي «خبرگزاري دانشجو»، افتتاحيه دوره آموزشي دو روزه نقشه جامع علمي كشور صبح امروز در سازمان بسيج دانشجويي با حضور سعيد باوي، معاون علمي سازمان بسيج دانشجويي، منصور كبگانيان، قائم مقام ستاد راهبري نقشه جامع علمي كشور و فصيحي، رئيس ستاد ترويج نقشه جامع علمي برگزار شد و كبكانيان جزئيات نقشه جامع را به صورت كامل تشريح كرد.

در ابتداي اين مراسم باوي، معاون علمي سازمان بسيج دانشجويي با اشاره به اينكه براي ترويج نقشه جامع علمي كشور تدابير متفاوتي را مي‌توان طراحي كرد، گفت: يكي از راهبردي‌ترين اقدامات براي ترويج نقشه جامع علمي كشور تربيت مروجان نقشه است.

وي افزود: بايد مروجاني تربيت كرد كه با اين نقشه آشنا باشند و در موارد مختلف آن را هدايت كنند.

معاون علمي سازمان بسيج دانشجويي ادامه داد: مقدمات برگزاري دوره آموزشي آشنايي با مباني نقشه جامع علمي كشور با همكاري ستاد راهبري اين نقشه در شوراي عالي انقلاب فرهنگي، فراهم شد كه نخستين‌ گام براي شكل‌گيري يك حركت بزرگ در سازمان بسيج دانشجويي است.

 

باوي گفت: يكي از مهم‌ترين اهداف برگزاري اين دوره آموزشي تربيت مروجان است؛ بر اين اساس افرادي كه در اين دوره بهره بيشتري ببرند، در آينده به عنوان مروج نقشه جامع علمي كشور مطرح مي‌شوند.

در ادامه كبگانيان،‌ قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور با تشريح جزئيات اين نقشه گفت: اسناد طراحي شده در ساختارهاي علمي كشور نشان مي‌دهد كوچك‌ترين كار طراحي ساختارهاي علمي در كشور ما، در سال‌هاي گذشته به دست دانشگاهيان خارج از كشور بوده، ولي با تدوين نقشه جامع علمي كشور، طراحي ساختارهاي علمي براي نخستين‌ بار توسط افرادي از داخل كشور صورت گرفته است.

وي گفت: به طور عمده پروژه‌هاي كشور در دست دانشگاه‌هاي خارج از كشور بود و آنها بايد آينده و چشم‌انداز علمي ما را تعيين مي‌كردند تا كشور به عنوان يكي از اقمار كشورهاي غرب باقي بماند، ولي در حال حاضر نقشه جامع علمي به عنوان بزرگ‌ترين واقعه علمي كشور توسط ايرانيان تدوين شده است.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور افزود: بر اساس فرمايش مقام معظم رهبري ما اگر بخواهيم سند چشم‌انداز محقق شود و در منطقه به عنوان مرجع علمي مطرح شويم، مهم‌ترين كار، تهيه نقشه جامع علمي است.

كبگانيان ادامه داد: كارگروه‌هاي مختلف چهار سال كار تخصصي انجام دادند تا اين نقشه تدوين شود؛ مقام معظم رهبري نيز آن را به طور كامل پيگيري كرده و بر التزام نهادها براي اجراي اين نقشه تاكيد داشتند.
 

وي گفت: مقام معظم رهبري حتي پيش از زمان ابلاغ نقشه بر اجراي آن تأكيد مي كردند؛ زيرا اجراي نقشه جامع علمي كشور يك بحث فرادولتي است و با تغيير دولت‌ها نيز تغيير در آن ايجاد نمي‌شود.
 

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور افزود: بر اساس فرمايش مقام معظم رهبري برنامه توسعه پنج ساله نيز بايد زيرمجموعه نقشه جامع علمي باشد.

كبگانيان افزود: راه اجرايي شدن اين نقشه نيز بر اساس فرمايش مقام معظم رهبري در خود نقشه ديده شده است.

وي افزود: 10 محور اساسي ارزش بنيادين در نقشه تدوين شده كه از تمام سازمان‌ها و نهادها براي تدوين آن نظرسنجي صورت گرفته است.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: سندهاي اختصاصي رشته هاي مختلف نيز بر اساس همين نقشه تدوين مي‌شود.

كبگانيان با اشاره به اينكه ضعف و تهديدهاي علم و فناوري، آموزش و پژوهش‌ كشور در بخش‌هاي مختلف از كودكستان تا دانشگاه در 65 محور در اين نقشه بيان شده است، گفت: عدم تناسب رشته‌هاي آموزشي با مقتضيات بومي و نبود برنامه‌هاي جامع آمايش آموزش عالي در كشور، بخصوص در رشته‌هاي علوم انساني از مهم‌ترين ضعف‌هاي آموزش عالي كشور است؛ زيرا هنوز در رشته‌هاي علوم انساني متون غربي آموزش داده شود.

وي گفت: خروج بي‌رويه و نامتعارف برخي نخبگان و دانش‌آموختگان از كشور و اقتصاد منبع پايه بر اساس نفت و گاز نيز از ديگر ضعف‌هاي آموزش عالي است.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: ما اقتصادمان را براساس نفت و گاز تشكيل داديم و به پژوهش و به كار گيري دستاورهاي علمي احساس نياز نمي كنيم.

به گفته كبگانيان نبود متولي مشخص براي ساماندهي مالكيت فكري در حوزه علم و فناوري و نبود ارتباط صنعت و دانشگاه نيز در نقشه جامع علمي كشور از ضعف‌هاي آموزش عالي مطرح شده است.

وي افزود:‌ در اين نقشه قوت‌ها و فرصت‌هاي آموزش عالي كشور نيز مطرح شده و بر اساس آن بالا بودن تقاضاي اجتماعي براي آموزش عالي يك فرصت است؛ البته مدرك‌گرايي مي‌تواند نوعي آسيب هم باشد، ولي به طور كلي يك فرصت محسوب مي‌شود.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور ادامه داد: ‌استعدادها و قابليت‌هاي علمي دانش‌آموزان و دانشجويان نخبه ايراني، وجود نيروي انساني جوان تحصيلكرده در مقطع تحصيلات تكميلي، وجود دانشگاه‌ها و حوزه‌هاي علميه ممتاز و وجود يك نسل هيئت علمي جوان از 49 قوت و فرصتي است كه در نقشه ديده شده است.

كبگانيان گفت: علاوه بر اهداف كلان، اهداف بخشي نيز در 9 محور در نقشه در نظر گرفته شده كه بر اين اساس دستيابي به سطح مناسب دانش عمومي و حذف بي‌سوادي در جامعه، هدايت دانش‌آموزان‌ در جهت شناخت مسئوليت‌ها، دستيابي به نسبت مطلوب تعداد دانشجويان تحصيلات تكميلي و تثبيت جايگاه كشور در علم و فناوري، فناوري زيستي، فناوري اطلاعات، فناوري نانو و ميكرو، فناوري اعزام انسان به فضا و كسب دانش طراحي و ساخت نيروگاه‌هاي هسته‌اي از آن جمله هستند.

وي ادامه داد: در اين نقشه آمده است كه در صنعت نبايد دنباله‌رو باشيم، بلكه بايد براي تربيت نيروي جوان در پژوهش بودجه قرار دهيم.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: بر اساس وضع مطلوب، كشور بايد به جايي برسد كه نقشه جامعه علمي مطرح مي كند، ولي دو محدوديت وجود دارد يكي محدوديت زمان و ديگري بودجه.

كبگانيان اظهار داشت: ما حدود 300 سال از كشورهاي ديگر عقب هستيم؛ ما زماني قطب علم جهان بوديم و علم صادر مي كرديم و حتي قوانين كپلر در صنعت و هوا و فضا نيز مربوط به شاگردان خواجه نصير طوسي است، ولي در حال حاضر چند قرن عقب افتاده ايم و زمان كمي داريم.
 

وي گفت: در نقشه جامع اهداف در فناوري، علوم پايه، علوم كاربردي، علوم انساني، سلامت، هنر و غيره اولويت‌بندي شده‌اند؛ زيرا تمام منابع كشور براي پيشرفت اساسي در همه موارد كافي نيست.

13 راهبرد كلان در نقشه جامع علمي كشور در نظر گرفته شده است

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: اولين راهبرد كلان در نقشه جامع علمي كشور زيرساخت‌هاست؛ زيرا شاهد هستيم سال‌ها بين سازمان‌هاي مختلف مشكلاتي ايجاد مي شده كه ناشي از زيرساخت‌ها بوده، بنابراين بايد زيرساخت‌ها را اصلاح كنيم.

كبگانيان افزود: گفتمان علمي نيز براي حل مشكلات بين سازمان‌ها بسيار موثر است.

وي ادامه داد: ‌تدوين نقشه جامع فقط براي افزايش مقالات نيست، بلكه نقشه جامع، نقش علم در اقتصاد را نيز مطرح كرده و مديريت دانش هم در اين نقشه وجود دارد.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: تحول نظام آموزش، همكاري‌هاي بين‌المللي و سرمايه انساني نيز براي اجرايي كردن نقشه بسيار مهم است.

كبگانيان افزود: تقسيم كار ملي نيز در نظام علم و فناوري صورت گرفته؛ به اين صورت كه شوراي عالي انقلاب فرهنگي در سطح كلان مسئول اول اجراي نقشه جامع است و بايد نظارت بر اجرا و اشكالات را در حين عمل برطرف كند.

وي افزود: در بخش دوم، ستاد راهبري اجراي نقشه جامع علمي در تهيه، تصويب و ابلاغ سياست اجرايي موظف است؛ زيرا مهم‌ترين وظيفه اين بخش سياستگذاري اجرايي است كه بايد با نظارت برطرف شود.
 

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: در بخش سوم نيز تمام وزارتخانه‌ها و نهادها مسئول اجراي نقشه جامع علمي هستند؛ البته صدا و سيما نيز اعلام همكاري كرده است.

كبگانيان در ادامه به برخي موضوعات منتخب در دستور ستاد راهبري نقشه اشاره كرد و گفت: ساماندهي نظام سنجش و پذيرش دانشجويان، اصلاح شيوه حمايت دولت از آموزش عالي، تكميل تقسيم كار ملي بين دستگاه‌هاي حوزه علم و فناوري، حمايت از توليد ملي و تجاري سازي فناوري، تدوين اسناد ملي توسعه‌ فناوري هاي اولويت‌دار و اجرايي كردن بخش‌هاي مختلف نقشه توسط ستاد راهبري از موضوعات منتخب دستوري ستاد است.

وي گفت: با معاونت علمي رياست جمهوري هم‌فكري كرديم تا به وزارت علوم تبديل نشود؛ يعني به طور مداوم به توليد مقاله نپردازد؛ زيرا براي توليد مقاله وزارت علوم فعال است، ولي معاونت رياست جمهوري بايد به صنعت بپردازد؛ البته وزارت دفاع نيز با وجود تحريم‌ها به سراغ دانشگاه‌ها رفته و در حال حاضر خوب كار مي‌كند.
 

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: اولين بخش اجرايي ‌سازي نقشه جامع، اقدامات ملي در نقشه است؛ تدوين و تصويب سياست‌هاي اجرايي در ستاد و ابلاغ آنها، ارائه برنامه‌هاي اجرايي توسط دستگاه ها، تلفيق برنامه‌ها و ابلاغ آنها در محور اقدامات ملي قرار مي گيرند.

كبگانيان گفت: همچنين در محور بعدي به اولويت‌ها و اسناد ملي مربوط به نهايي سازي و تأييد اولويت ها در شوراي ستاد راهبري، تصويب آن در شوراي عالي انقلاب فرهنگي و ايجاد ساز و كار نظارت پرداخته شده است.

به گفته وي محور آخر نقشه نيز مرحله اجرا شاخص‌هاست؛ زيرا اگر شاخص‌هاي گام به گام نظارت نشود به بن بست مي رسيم.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: شاخص‌ها در حوزه علم و فناوري نياز به تكميل شدن دارند و بايد نظارت شوند.

كبگانيان در ادامه اين مراسم در پاسخ به سوال يكي از حضار مبني بر اينكه در نقشه جامع علمي كشور براي هر اولويت يك سند جداگانه تدوين مي‌شود؟ گفت: اولويت‌هاي سه دسته هستند؛ اولويت‌هاي دسته «الف» كه بيش از 50 مورد است و به صلاحديد ستاد راهبري براي‌ آنها سند تدوين مي‌شود، ولي اولويت‌هاي بعدي سند جداگانه ندارد.