گزارش کامل افتتاحیه بخش تحول علوم انسانی نمایشگاه قرآن

به گزراش خبرنگار علمی «خبرگزاری دانشجو»، بخش تحول علوم انسانی بیستمین نمایشگاه بین المللی قرآن کریم ديشب با پیام آیت الله جوادی آملی و سخنرانی آیت الله حائری شیرازی و حجت الاسلام رهدار شروع به کار کرد.

 

 

در ابتدای این مراسم عبدالله اسدی، دبیر بخش با اشاره به ضرورت تحول در علوم انسانی عنوان کرد: بخش تحول در علوم انسانی برای دومین سال است که در نمایشگاه بین المللی قرآن کریم فعالیت می کند.

دبیر بخش تحول علوم انسانی گفت: در سال گذشته سعی شده بود بیشتر از نهادهای دانشگاهی دعوت به عمل آید تا در نمایشگاه حضور پیدا کنند اما امسال پژوهشکده ها و موسسات فعال در زمینه علوم انسانی میزبان بازدید کنندگان بخش تحول در علوم انسانی می باشند.

وی در ادامه افزود: در نمایشگاه امسال ما به دنبال برگزاری 54 نشست تخصصی با موضوع تحول در علوم انسانی هستیم که در طول این نشست ها 40 چهره شاخص و فعال در زمینه تحول علوم انسانی حضور پیدا می کنند.

اسدی ایجاد هم افزایی و شبکه سازی بین موسسات و پژوهشکده ها را از دیگر اهداف بخش تحول در علوم انسانی عنوان کرد و بیان داشت: یکی از فواید ایجاد شبکه میان پژوهشکده ها جلوگیری از موازی کاری در زمینه تحول علوم است.

دبیر بخش تحول علوم انسانی در پایان یاد آور شد: موسساتي همچون بنياد بين‌الملي اسراء، فرهنگستان علوم اسلامي قم، موسسه امام خميني، موسسه دارالحديث، انديشكده يقين، جامعه المصطفي، موسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران، موسسه مطالعات راهبردي، مدرسه دانشجويي قرآن و عترت، مركز پژوهش‌هاي قرآن كريم المهدي، موسسه مطالعات راهبردي علوم معارف اسلامي و بنياد دكتر فرديد در برگزاري اينبخش شركت دارند.

 

در بخش بعدی این مراسم حضرت آیت الله جوادی آملی طی یک پیام تصویری، تحول علوم عموما و تحول علوم انسانی به طور خاص را از رهاوردهای انقلاب اسلامی عنوان کردند و افزودند: مهم‌ترين كاري كه انسان در تأسيس مدينه فاضله يا نظام عقل و عدل دارد، پرورش انسان‌هاي صالحِ صادق است و بهترين راه براي پرورش انسان صالح صادق همانمراكز حوزوي و دانشگاهي است.
 

 

وي شناخت انسان از يك سو، شناخت جهان از سوي ديگر و  معرفت پيوند انسان و جهاناست را اضلاع اين مثلث تحول در علوم انسانی دانستند و بیان کردند: علوم انساني باید طوری پايه‌گذاري شود كه با علوم تجربي و رياضي هماهنگ باشد و طوري علوم تجربي و رياضي پايه‌گذاري گردد كه با علوم انساني هم‌آوا باشد.

استاد فلسفه اسلامی حوزه در ادامه اظهار داشت: هر علمي يك سلسله مسائل فرعي دارد كه اين مسائل فرعي از مبانيمهم استخراج مي‌شود و آن مباني از منابع استنباط مي‌شود،  كسي كه بخواهد درباره ابعاد گوناگون انسان در بخش سياست، اقتصاد، اجتماع،فرهنگ، جامعه، خانواده و مانند آن بحث كند، بايد حقيقت انسان، كيفيت پيوند او با آفريدگار خود و با آغاز و انجام عالم را بشناسد؛ اگر كسي اين مجموعه را نشناخت انسان‌شناس خوبي نخواهدبود، پس معرفت صحيح انسان و تدوين مسائل انسان‌شناسي مرهون آشنايي به مبانياصيل اين معرفت است که آن مباني بايد از منابع اصيل استنباط شود.

 

آیت الله جوادی آملی علت مصرف شدن توانمندی های انسانی در جوامع غربی در جهت کشتار انسان ها عدم معرفت دقیق به انسان دانستند و تصریح کردند: در فرهنگ قرآن, خداي سبحان به انسان مأموريت داد كه زمين را آباد كند و فرمود: ﴿هُوَ أَنشَأَكُم مِنَ الْأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيَها﴾آن وقت با اين تفكر تمام هزينه‌هايي كه در جهانمصرف مي‌شود را بجا مصرف خواهد كرد.

این مرجع عالیقدر در بخش پایانی سخنان خود به معرفی علم صحیح پرداخت و عنوان کرد: علم نه شرقي است و نه غربي، بلکه علم از قلب انسان مي‌جوشد . خدايسبحان انسان را به گونه ای خلق كرد كه با او سخن مي‌گويد و معارف را به او القا مي‌كند بنابراین ما می توانيم انسان صالح سالك واصل به كوي حق باشیم و علومي تدوين كنيم كه ما را به آن مقصد سامي برساند.

 

در بخش سوم مراسم افتتاحیه آیت الله حائری شیرازی به جایگاه علوم انسانی در تمدن بشری اشاره کرد و افزود: اگر ما به دنبال ایجاد تحول در علوم انسانی باشیم باید قبل از هر چیز جایگاه علوم انسانی را بشناسیم.

عضو مجلس خبرگان رهبری در ادامه اضافه کرد: یکروز شیطان در قالب زیبا جلوه دادن قدرت و در قالب نظامی به نظام اسلامی حمله می کند و روز دیگر در قالب زنجیر های نامرئی اقتصادی که مانند آنچه در زمان ناصرالدین شاه شاهد آن بودیم به دنبال منحرف نمودن کشورهای اسلامی بود اما نکته ای که امروز ما باید به ان توجه کنیم این است که امروزه شیطان در قالب منحرف کردن علوم  قصد ایجاد انحراف در بین جوامع اسلامی را دارد.

وي دانشگاه را به عنوان مرتفع ترین ارتفاعات دانست و تشریح کرد: اگر ابلیس بتواند علوم را منحرف نماید خواهد توانست به راحتی و با میل و رغبت وارد خانه های ما شود و از این طریق جامعه را به فساد می کشاند.

آیت الله حائری شیرازی فرمودند: ایجاد تحول در علوم انسانی مستلزم فراتر رفتن از حوزه نظر و ورود به حوزه مصادیق است زیرا ضلالت و حق هر دو در حوزه نظر خود را برتر می دانند و اگر مصادیق را معرفی نکنیم کارهای صورت گرفته بی فایده خواهد بود.

عضو مجلس خبرگان رهبری انسان شناسی ناقص را به عنوان علت تغییر دائمی در علوم انسانی غربی معرفی کرد و یادآور شد: اگر بخواهیم علوم انسانی را متحول کنیم اول باید معرفت خود را نسبت به انسان افزایش داده تا شناخت دقیقی از انسان به دست آید و سپس به سایر شاخه های علوم انسانی همچون جامعه شناسی، اقتصاد و روان شناسی بپردازیم.

 

در بخش پایانی این مراسم رهدار به راه های اعطای علم اشاره کرد و افزود: تصور ما از علم این است که علم اکتسابی است در حالی که قرآن کریم علم را اعطایی معرفی نموده و هرجا که سخن از علم آمده واژگان « اعطا و جاء» به کار رفته است.

عضو پژوهشکده علوم سیاسی گفت: اعطایی بودن علم بدین معنا نیست که انسان در دریافت علم هیچ جایگاهی ندارد بلکه به طور کلی بخشی از علم توسط خود انسان و با مطالعه کسب می شود و بخش دیگر توسط خداوند به انسان اهدا می شود.

وی وظیفه انسان ها را در نحوه کسب علم اعطایی ایجاد بستر و زمینه ئریافت علم دانست و تاکید کرد: اعمالی که انسان ها انجام می دهند در میزان و نحوه کسب فیض لایزال الهی موثر بوده و انسان می تواند با برقراری ارتباط با خداوند از فیضان دمادم الهی بهره مند گردد.

رهدار گفت: یکی از تفاوت های کلامی اسلام و مسیحیت در این است که در الهیات مسیحی این مسئله مطرح می گردد که ایمان بیاورید تا بفهمید اما در الهیات اسلامی وضعیت به گونه ی دیگری است و علم مقدم بر ایمان است.

مسئول موسسه مطالعات و تحقیقات اسلامی فتوح اندیشه، محل هبوط علم را طبق آیات قرآن قلب انسان ها دانست و اضافه کرد: دریافت های قلبی از جنس دعا و نیایش هستند و اگر ما به دنبال دریافت علم هستیم باید از راه دعا و نیایش زمینه اعطای علم را در خود ایجاد نماییم.

وی در بخش دیگری از صحبت هایش به مسائل مطرح شده از سوی سیاسیون غربی مبنی بر جدا بودن دانش از ارزش اشاره کرد و  اظهار داشت: جدا بودن دانش از ارزش مسئله ای بود که توسط عالمان غربی مطرح نشد بلکه این سیاسیون بودند که به دنبال گسترش این نطر بودند زیرا هدف آنها به دنبال استحاله علمی و فرهنگی کشورهای دیگر بود.

رهدار تصریح کرد: طبق مبانی فلسفی خالق در مخلوق حضور وجودی دارد و اگر ما معتقد باشیم که علم مخلوق بشر است بنابراین بشر در آن حضور دارد و از آنجایی که نمی توان بشر به دو بخش تقسیم کرد بنابراین ارزش های بشری در علم بشری دخیل هستند.

عضو پژوهشکده علوم سیاسی، سنجش از راه نظام های رفتاری را به عنوان راه اصلی تشخیص ارزش های اصیل و واقعی دانست و یادآور شد: اگر ما بخواهیم یک نظام علمی را موردبررسی قرار دهیم باید قبل از هرچیز به نظام ارزشی تدوین کنندگان آن علم توجه کنیم.

وی در بخش پایانی صحبت های خود به راه های کسب علم از دیدگاه منابع اسلامی اشاره کرد و افزود: طبق آیات و روایات تقوا یکی از راه های کسب علم از جانب خداوند است و انسان با تقوا بیشترین استعداد در کسب علم را دارد.

رهدار شکر نعمات الهی را به عنوان عامل دیگری در کسب نعمت های الهی معرفی نمود و بیان داشت: این سنت الهی است که « ان شکرتم لازیدنهم»  لذا اگر  انسان در زمینه علم شکر گذار باشد نتیجه آن افزایش معرفت و آگاهی او خواهد بود.

اخلاص عامل دیگری بود که رهدار آن را از عوامل افزایش علم دانست و گفت: میان اخلاص و حکمت رابطه است و در روابات آمده است که اگر کسی چهل شبانه روز خود را برای خداوند خالص نماید دریچه های حکمت به روی باز خواهد شد.

وی اضافه کرد: مسئله دیگری که ما باید به آن توجه کنیم مسئله تغذیه است؛ اگر ما علم را به عنوان غذای روح میدانیم توجه به غذای جسم مسئله ای خواهد بود که نمیتوان به آن توجه نکرد.

مسئول موسسه مطالعات و تحقیقات اسلامی فتوح اندیشه یکی از علل پایین بودن میزان دریافت علم در بین افراد عدم توجه به غذای سالم دانست و تصریح کرد: در آیات به صورت کلی و روایات به صورت برنامه ریزی شده به تغذیه انسان توجه شده است.

رهدار در پایان عدم توجه به این اصول مطرح شده از جانب قرآن را در تدوین علوم علت به انحراف رفتن علوم دانست و گفت: اگر ما بخواهیم علوم را متحول کنیم باید به سراغ قرآن رفته و دوباره علوم را استخراج نماییم.