چه عواملي مانع نتيجه بخشي مسابقات علمي است؟/هزينه صرف شده براي مسابقات به پيشرفت منجر نمي‌شود/مشكل مسابقات علمي مشكل آموزش عالي است

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ ابعاد مختلف برگزاري مسابقات علمي در كشور و مشكلات سد راه كاربردي شدن اين مسابقات در صنعت كشور، صبح امروز با حضور محمدابراهيم بهرامي، رئيس اتاق پژوهش بسيج دانشجويي و سرپرست كارگروه مطالعات و برنامه ريزي بسيج واحد علوم تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي؛ پوريا رزاقي، دانشجوي سال آخر رشته مهندسي هوافضاي دانشگاه اميركبير و يكي از اعضاي تيم اعزامي به مسابقات ريزپرنده هاي آلمان و كسب كننده مقام دوم اين مسابقات؛ خمسه، دانشجوي رشته كامپيوتر دانشگاه شهيد بهشتي و زهرا اسفندياري، دانشجوي رشته برق دانشگاه شريعتي در اين خبرگزاري بررسي شد.
 
در اين جلسه هدف از برگزاري مسابقات علمي در كشور، تاثير اين مسابقات در حل چالش هاي صنعتي و نقش آن در پديده هايي نظير گسترش فناوري ها، ارتقاي بازار كار و حتي خروج نخبگان از كشور مورد بررسي قرار گرفت.
 
همچنين مسئله حمايت هاي دولتي از مسابقات علمي و مطالبات دانشجويي از دولت نيز در اين جلسه بررسي شد.
 
در اين جلسه شركت كنندگان در ابتدا به اين سوال پاسخ دادند كه هدف اوليه از برگزاري مسابقات علمي دانشگاه ها چيست؟
 
كشف و ارتقاي استعداها مهم ترين هدف برگزاري مسابقات علمي است

 

 

 خمسه: علل برگزاري مسابقات را مي توان در 5 دسته تقسيم بندي كرد يكي از آن ها كشف استعدادهاي جامعه است، با برگزاري مسابقات كساني كه خودشان را در آن رشته خاص بهتر نشان دادند شناسايي مي شوند، مسابقات مختلف بايد برگزار شود تا استعدادهاي متفاوت نيز شناسايي شود كه در مسابقات علمي نيز استعدادها در حوزه هاي علمي و نظري شناخته مي شود.
 
مورد دوم تشويق در فضاي آموزشي است وقتي افراد مي بينند كه يكي از هم كلاسي هايشان در مسابقات علمي شركت كرده و مقام آورده، تشويق مي شوند تا در مسابقات شركت كنند و اين امر سبب نشاط فضاي آموزشي و افزايش انگيزه مي شود.
 
مورد سوم آموزش جامعه است، وقتي مسابقه اي برگزار مي شود بايد جامعه هدف را آموزش دهيم به اين صورت كه سوالاتي را مطرح كنيم كه افراد شركت كننده براي يافتن پاسخ اين سوالات مسائل ديگري را نيز كشف كنند.
 
اين مسئله در سطح كلان تر هم مطرح مي شود به اين صورت كه صنايع مي توانند مشكلات صنعتي خود را در قالب مسابقه مطرح كنند و از شركت كنندگان ايده بگيرند، وقتي مسئله توسط دانشجويان كشور حل شود احتمال خطا در صنعت پايين تر است.
 
مورد بعدي مسائل سياسي، اقتصادي و اجتماعي است به طور مثال مسابقات فوتبال جام جهاني با هدف اقتصادي برگزار مي‌شود و بحث‌هاي سياسي نيز در اين مسابقات مطرح است و مسابقات علمي نيز مي‌توانند در مورد اين مسائل موثر باشند اين در حالي است كه برگزاري اين مسابقات براي دانشگاه‌ها به عنوان تبليغ نيز به شمار مي‌رود.
 
در ايران هدف برگزاري مسابقات علمي گم شده است
 
در ايران هدف‌ها گم شده است و با چيزهايي كه بايد باشد متفاوت شده است، در مسابقات علمي افتخار دانشگاه اين است كه مسابقات علمي را برگزار كرده ولي اصلا هدفش اين نيست كه سطح علمي دانشجو در اين مسابقات ارتقا يابد به اين صورت اهداف بيشتر به صورت اجتماعي مطرح مي شود يعني فقط قصد دارند خود را مطرح كنند.
 
برخي مسابقات فقط برگزار مي شود ولي سطح علمي دانشجو بالاتر نمي رود، در اين گونه مسابقات تشويق ها صورت مي گيرد ولي حمايتي نيز صورت نمي گيرد البته سطح استعدادها هم اصلا مهم نيست و سطح هاي متفاوت استعدادها هيچ تفاوتي از نظر علمي ندارند و هر دو سطح در يك فضاي علمي رشد مي كنند در صورتيكه هر كس بايد بنا بر استعدادش در يك سطح متفاوت علمي رشد كند و اگر كسي با استعداد بالاتر با يك فرد با استعداد پايين تر در يك فضا باشند استعداد فرد هدر مي رود و به او ظلم مي شود كه بايد جلوي اين ظلم در سطح علمي گرفته شود.
 
اگر اهداف شركت در مسابقات علمي كشف استعدادها و ارتقاي استعدادها باشد اين وضعيت اصلاح مي شود.
 
هدف شركت در مسابقات استعداديابي و ارتقاي استعدادهاست نه هدر دادن هزينه ها
 
مسئله آموزش نيز در كشور ايران مقداري گنگ است و هر كسي كار خودش را مي‌كند، همچنين برگزاري مسابقات علمي هم در كشور ما تا حدي بيهوده است؛ زيرا سطح‌گذاري آن تا حدودي ناميزان است، اين در حالي است كه وقتي استعداد برتر كشف شود از آن حمايت نمي‌شود.
 
مسابقات علمي بايد در سطوح پايين تر برگزار شود تا استعدادها كشف شده و در مسابقات آينده به سطوح بالاتر راه يابند، نه اينكه هر سال در همان مسابقات قبلي شركت كنند، در اين صورت هم انگيزه افراد بيشتر مي شود و هم مي توانيم مشكلات صنعتي را در قالب مسابقات علمي حل كنيم،به طور مثال مي توانيم مسابقاتي را برگزار كنيم با موضوع ساخت ربات هايي كه به انسان ها خدمات رساني مي كند.
 
گم شدن اهداف در اين مسابقات فرار مغزها را افزايش مي دهد
 
مشكل اين مسابقات مسائل مهم‌تري است كه نه مطالبه‌اش از سمت مسئولان صورت مي گيرد و نه نهادهاي جداگانه آن را پيگيري مي‌كنند و اين مسئله به خاطر عدم سطح‌بندي صورت مي گيرد، بنابراين  كسي كه استعدادهايش كشف مي‌شود وقتي فضا را در خارج از كشور بهتر مي‌بيند به آنجا مي‌رود، البته علت فرار مغزها مقداري هم به مسائل سياسي بر مي‌گردد ولي بيشتر آن به اين دليل است كه سطح استعدادها ديده نمي‌شود.
 
فرد تا سطحي ارتقا مي يابد و مي بيند در داخل كشور كسي حمايتش نمي كند در صورتيكه از كشورهاي خارجي پيشنهادهاي بسياري دارد كه به آنجا جذب مي شود؛ زيرا فرد به دنبال رشد است و كشورهاي خارجي اين فضا را فراهم مي كنند در صورتيكه در كشور ما فضاي علمي يك فضاي پسرفتي است.
 
دانشجويي كه در ايران تربيت مي شود علم خوبي دارد ولي تا زماني كه به مرحله عمل نينجامد يك مثقال هم نمي ارزد و وقت خود را در اين راه تلف كرده است.
 
هدف مسابقات علمي ايده آل جامعه بوده كه به افراط كشيده شده است
 

 
اسفندياري: اين مسابقات خوب است تا جايي كه به افراط كشيده نشود، ما براي پيشرفت كشور نياز داريم كه رباتيك داشته باشيم ولي نه اينكه هر دانشگاهي به طور جداگانه يك تيم رباتيك تشكيل دهد و هزينه هاي زيادي انجام دهد البته ممكن است برخي از آن ربات‌ها به نتيجه مفيد هم نرسد.
 
ما بايد بهترين تيم را به كشورهاي ديگر بفرستيم كه پيشرفت خودمان را به كشورهاي ديگر نشان دهيم ولي نبايد اين مسئله به افراط كشيده شود.
 
در برخي مسابقات علمي دانشگاه ها چند تيم از يك دانشگاه شركت مي كنند و ممكن است برخي از اين تيم ها مقام هم بياورند ولي برخي از  تيم‌هاي شركت كننده خودشان ربات‌ها را نساخته اند و گاهي نيز شركت كنندگان  از ربا‌ت‌هاي قبلي الگو مي‌گيرند بدون اينكه ايده جديدي داشته باشند، طرح‌ها و ايده‌هاي جديد فقط در مسابقات كلان اعمال مي‌شود.
 
از فروردين امسال 4 مسابقه فقط در تهران انجام شده، آيا اين مسابقات هدف و فايده اي دارد؟ مسابقات بايد كمتر شود ولي به صورت پيشرفته و سطح بالا انجام بگيرد و افراد شركت‌كننده بايد خودشان را به اين سطح بالا برسانند تا بتوانيم خود را به كشورهاي ديگر معرفي كنيم.

 

 
دانش‌آموزاني كه هنوز معلوم نيست قرار است چه رشته اي‌ ‌بخوانند ربات مي‌سازند و نمي‌توانند ايده دهند و فقط هزينه مي‌شوند، اين هزينه‌ها خوب نيست، به دانش آموزان يك الگوي ثابت مي دهند تا بر اساس آن ربات را بسازد ولي دانش آموزان نمي توانند خودشان ايده دهند و رفع نقص كنند البته به نظر بنده ورود دانش آموزان به مسابقات علمي نوعي افراط است، هدف مسابقات علمي در ابتداي امر ايده آل بوده ولي در سال هاي اخير به افراط كشيده شده است.  
 
ارتباط دانشگاه و صنعت مهم ترين هدف مسابقات علمي است
 

 
بهرامي: اصولا هر كاري يك هدفي دارد ولي اينكه هدف‌گذاري چقدر مطلوب باشد مهم است. ارتباط با صنعت اساس كار مسابقات علمي است كه دانشگاه‌ را به صنعت پيوند مي‌دهد يعني ايده هاي دانشگاه را در صنعت مورد استفاده قرار دهند اما اينكه اين كار تا چقدر موفقيت‌آميز بوده بحث ديگري است.
 
دانشجو يكسري درس‌هاي آكادميك را مي‌خواند تا بعد از اتمام تحصيلات وارد صنعت ‌شود، دانشجويي كه در دنياي كتاب‌ها بوده نمي تواند بدون كار عملي وارد صنعت شود ولي مسابقات علمي خلاء آموزشي را پر مي‌كند.
 
در مسابقات علمي بحث افراط را نمي‌شود مطرح كرد چون ما بايد در فضاي آموزشي فضا را باز كنيم تا همه ورود كنند؛ زيرا ممكن است يك دانشجو بالقوه استعداد كارهاي پژوهشي را داشته باشد ولي استعداد لازم را ندارد؛ هرچه بحث پژوهش بازتر شود، عوايد آن براي كشور است.
 
اينكه بعد از 30 سال يك درصد از بودجه سازمان‌ها و وزارتخانه ها به پژوهش اختصاص داده شده حركت رو به جلو است؛ زيرا مغز متفكر هر سازمان، بخش پژوهش است و در بخش پژوهشي قوه خلاقيت سازمان‌ها مطرح مي‌شود.
 
مسابقات علمي بايد باشد ولي به افراط كشيده نشود 
 
در پاسخ اسفندياري گفت: بحث پژوهش با بحث مسابقات علمي متفاوت است، من نمي گويم كه مسابقات علمي وجود نداشته باشد ولي مي گويم در اين مسابقات افراط شده است.
 
آيين نامه مسابقات دچار كهنگي شده است
 
بهرامي: من مي گويم بايد دامنه پژوهش وسيع باشد و در همه بخش‌ها نظير علوم انساني، فني مهندسي و غيره وارد پژوهش هاي گسترده شويم و حتي در مقطع كارشناسي هم بايد به مباحث ورود كنيم تا همه دانشجويان به بحث پژوهش ورود پيدا كنند.
 
در مسابقات علمي بحث فناوري هاي نوين مطرح مي شود كه هدف مي‌تواند ارتباط پيوسته، مداوم و هدفمند دانشگاه و صنعت باشد كه بايد بيشتر بررسي شود؛ زيرا در حال حاضر آيين‌نامه‌هاي ما دچار كهنگي شده‌اند كه بايد به روز شوند.
 
مسابقات علمي در ايران صرفا بر اساس جايزه است
 

 
رزاقي: يكسري مسابقات در سطح دانش‌آموزي در دانشگاه برگزار مي‌كرديم به اسم مسابقات دانش‌آموزي – دانشجويي هوافضا كه باعث مي‌شد بچه‌هاي دانش‌آموز علاقه‌مند شوند ولي ما نتوانستيم اين برنامه را به نتيجه برسانيم.
 
پژوهشكده صنعت هوافضاي ايران در دانشگاه صنعتي شريف سه سال پيش مسابقات هواپيماي بدون سرنشين را راه اندازي كرد ولي پس از 3 سال با يك سبك غيربرنامه‌ريزي شده انجام شد و تيمي كه اول شد هيچ اندوخته‌اي نداشت ولي مسابقاتي كه در سطح جهاني برگزار شد مسابقاتي كاملا دوستانه است كه جايزه آنچناني نيز ندارد ولي جو آن دوستانه است و اعضاي تيم‌ها با يكديگر آشنا هستند، اين در حالي است كه تمام اساس مسابقات داخل كشور ما بر اساس جايزه است.
 
فقط براي برنده شدن رقابت مي كنيم نه براي پيشرفت كشور
 
مسابقات دوستانه برگزار نمي‌شود و فقط براي برنده شدن رقابت مي‌كنند و كنار يكديگر يك تيم قوي را تشكيل نمي‌دهند و هرگز به اين صورت نيست كه با هم دوست باشند، هر دانشكده چند قطب دارد و نمي‌توانيم جو دوستانه برگزار كنيم.جو مسابقات علمي دانشجويي ما به اين صورت است.
 
حتي در مسابقات بين‌المللي كه ما بايد ايراني بودن‌مان را ثابت مي‌كرديم ولي دانشگاه‌هاي ما با يكديگر اختلاف دارند رقابت‌هاي ما به طور كلي رقابت‌هاي دوستانه نيست و نتوانستيم اين جو را سامان بدهيم، حتي در درون دانشگاه ها قطب هاي قبيله اي شكل مي گيرد و دانشجويان با هم متحد نيستند، ما همه چيز را براي خودمان نگه مي‌داريم و به همديگر ياد نمي‌دهيم.
 
ارتباط صنعت و دانشگاه در مسابقات علمي صفر است
 
ارتباط صنعت با دانشگاه در زمينه مسابقات صفر است ما با شركت هلي‌كوپترسازي ايران به عنوان اسپانسر قرارداد بستيم و قرار شد دانشي كه از اين مسابقات كسب كرديم را به صنعت هلي‌كوپترسازي ببريم ولي ما اين قراداد را خودمان بستيم نه دانشگاه.
 
كسي در دانشگاه نيست كه با صنعت ارتباط بگيرد و به عنوان سرپرست تيمي را به سمت ببرد كه دانش علمي كشور از آن استفاده كند.
 
بحث اينكه چه پيش‌زمينه‌اي براي شروع مسابقات وجود دارد به طوريكه اين تفكر را داريم كه وقتي يك مسابقه شروع مي‌شود در آن مسابقه برنده شويم.
 
مسابقات طوري نيست كه دانش خود را در يك زمينه ارتقا دهيم و به نسل‌هاي بعد منتقل كنيم ممكن است تيم آخر از دانشي استفاده كرده باشد كه تيم اول استفاده نكرده و ما بايد تمام تيم‌ها را گرد هم آورده و از دانش آنها بهره ببريم مديريت‌هاي ما در مسابقات آنچنان بالا نيست كه مدينه فاضله مسابقات بسازيم بعضي مواقع از طرف صنعت و دانشگاه حمايت مي‌شويم ولي نمي‌دانيم اين حمايت را چطور استفاده كنيم.
 

چه عواملي مانع نتيجه بخشي مسابقات علمي است؟ 
 
«خبرگزاري دانشجو»- اين مسابقات را چطور ارزيابي مي كنيد و در هر مرحله از مسابقه چه نقص عمده اي را مي بينيد؟
 
در سال 2 مسابقه علمي برگزار شود ولي مفيد باشد
 
 

اسفندياري: در مسابقات علمي همه مشكلات و نيازهاي كشور مي تواند مطرح شود تا اين مسابقات بتواند اين مشكلات را حل كند، نبايد اينگونه باشد كه هر دانشگاهي به طور جداگانه مسابقه طراحي كند.
 
مسابقات مي تواند مثل جشنواره خوارزمي زمان و مكان مشخصي داشته باشد كه دانشجو بداند كه چه زماني چه كاري را بايد انجام دهد تا خودش را آماده كند.
 
ساليانه 2 مسابقه به طور سراسري در كل كشور برگزار شود ولي مفيد بوده و مشكلي را از جامعه حل كند؛ اگر بخواهيم رباتي بسازيم كه حمايت نشود و بودجه ساخت آن را هم نداشته باشيم فايده اي ندارد و هدف اصلي را نقض مي كند.
 
مسابقات رباتيك هزينه هاي هنگفتي دارد و دانشگاهي كه بودجه ندارد نمي تواند شركت كند.
در كشور ما به دليل تحريم، قطعات الكترونيكي بسيار گران است و به صرفه نيست كه مسابقات بي هدفي برگزار شود و اين مقدار هزينه صرف چنين مسابقاتي شود، در كشورهاي ديگر شايد هزينه هاي هنگفت نباشد چون توليد قطعات الكترونيكي برعهده خودشان است ولي در كشور ما بسيار گران است.
 
مسابقات متناسب با دروس دانشگاهي برگزار شود
 
مسابقات بايد هدفمندتر و متناسب با رشته هاي دانشگاهي باشد، ما درسي داريم به نام «طراحي مدارهاي منطقي» كه اين درس در كشور ما هيچ كاربردي ندارد، البته مي توان از اين موضوع هم استفاده كرد ولي در كشور ما استفاده نمي شود، در صورتيكه مي توانيم مسابقات علمي با اين موضوع برگزار كنيم تا براي طراحي مدارها به ديگران نياز نداشته باشيم و وارد نكنيم.
برگزاري مسابقات جديد با سرفصل هاي جديد متناسب با درس هايي كه در دانشگاه مي خوانيم، بسيار مفيد است.
اگر به بعد عملياتي دانشگاه ها بها داده شود، جلوي هرز رفتن پژوهش ها گرفته شود، از پراكندگي مسابقات جلوگيري شده، مسابقات علمي در مدل مسابقات خوارزمي برگزار شود و به صورت هدفمند بر روي موضوعات مورد نياز كشور برنامه ريزي كنيم مي توانيم موفق باشيم.
 
اگر قرار است به توليد ملي برسيم مسابقات علمي در زمينه توليد قطعات اوليه برگزار شود
 
بهرامي: به فرمايش امام خميني اگر به بعد عملياتي دانشگاه ها بها داده شود كاملا به خودكفايي مي رسيم، در حال حاضر تمام مباحث نظامي ما به دليل محدوديت هاي زياد و تحريم ها و نياز كشور در مباحث بسياري به خودكفايي رسيدند و توليد ملي در اين زمينه ها محقق شده است، زيرا در اين زمينه مجبور به توليد بوديم.
 
مي توانيم مسابقات را هدفمند و سيستماتيك كنيم، يعني در دانشگاه، شهر و كشور برگزار شود و در نهايت تيمي كه به سطح كشور رسيده و پالايش شده است در مسابقات بين المللي شركت كند كه هر كدام از اعضاي اين تيم مي توانند از يك دانشگاه باشند ولي اين تيم به عنوان تيم كشورمان در مسابقات بين المللي شركت مي كند و اينگونه بهره وري بالاتر مي رود. 
 

 

اگر قرار است توليد ملي را در بحث مسابقات علمي بررسي كنيم بايد از اساس نگاه كنيم يعني به توليد قطعات اوليه بپردازيم.
 
در مسابقات، تيمي كه هزينه بيشتري مي كند امتياز بيشتري مي گيرد به دليل اينكه مي تواند دستاورد بهتري ارائه دهد. 
 
مشكل ما اين است كه مسابقات علمي در فضاي دوستانه برگزار نمي شود
 
رزاقي: در كشور ما اين شرايط مبني بر اينكه تيمي را روانه مسابقات بين المللي كنيم كه برگزيده دانشجويان دانشگاه هاي مختلف كشور باشد و هر كدام از اعضاي تيم از يك دانشگاه باشند، عملي نمي شود.
 
در دانشگاه خودمان قطب هاي مختلفي وجود دارد و هر گروهي يك تيم تشكيل مي دهد يعني در يك دانشگاه هم نتوانستيم يك جو دوستانه برگزار كرده و يك تيم بسيار قدرتمند تشكيل دهيم.

در مسابقات دانش آموزي سرپرست تيم ها كه با يكديگر هم كلاسي بودند، اختلاف دارند، جو مسابقات علمي دانشجويي در كشور ما به اين صورت است.
 
مشكل ما اين است كه مسابقات ما مسابقات دوستانه اي نيست و جو هم افزايي برقرار نيست، تيم ها پس از فارغ التحصيلي اعضاي دانشجو از هم مي پاشد؛ زيرا به يكديگر آموزش نمي دهيم و در مورد كارهايمان به ديگران توضيح نمي دهيم كه تيم ها پايدار باشد.
 
تيم ها پس از فارغ التحصيلي اعضا از هم مي پاشد و اعضاي بعدي در سال هاي بعد بايد دوباره از صفر تيم را جمع بندي كنند.
 
دانش يك تيم به نسل هاي بعدي منتقل نمي شود، بايد تيم ها دور هم جمع شوند و متد كارهايشان را به يكديگر ارائه دهند تا اطلاعات به ديگران نيز منتقل شود.
 
استراتژي ما به صورتي نيست كه مدينه فاضله اي كه براي مسابقات ترسيم مي شود را بتوانيم به نتيجه برسانيم.
 
«خبرگزاري دانشجو»- گاهي مسابقات تابلويي مي شوند براي معرفي نخبگان كشور به كشورهاي ديگر و مغزهاي ما به خارج از كشور مي روند، چه راهكاري در اين خصوص ارائه مي دهيد و مانع برگزاري بهينه مسابقات را در چه مي دانيد؟
 
دانشجو، استاد و برگزار كننده مسابقات هر كدام اهداف مختلفي را دنبال مي كنند
 
خمسه: مانع برگزاري بهينه مسابقات از اهداف مسابقات نشات مي گيرد، يك دانشجو براي شركت در مسابقات يك هدف دارد، اساتيد يك هدف دارند و برگزار كنندگان هدف ديگري دارند.
 
اهداف افراد در جهت هاي مختلف است، اساتيد براي گريد خودشان تلاش مي كنند، مسئول برگزاري از جنبه تبليغاتي به مسابقات نگاه مي كند و جنبه علمي براي آن ها اهميت ندارد، دانشجويان سود را در بخش علمي مي بينند كه به علمشان افزوده شود و به هيچ وجه هدف اقتصادي ندارند كه اين اهداف در برگزاري مسابقات تاثير بسياري دارد.
 
ما بايد اهداف را متوازن كنيم، نه اينكه برگزار كنندگان هدف تبليغاتي نداشته باشند ولي به اهدافشان رنگ و لعاب علمي هم بدهند، در حال حاضر برگزار كنندگان فقط هدف را در بخش تبليغاتي و اقتصادي مي بينند نه در بخش هاي علمي و فرهنگي.
 
برگزار كنندگان مي توانند پژوهشكده اي داشته باشند كه از اين مسابقات براي پژوهشكده خودشان نيرو جذب كنند تا بعد علمي مسابقات را هم در نظر گرفته باشند، دانشجويان نيز مي توانند طوري به مسابقات نگاه كنند كه دستاوردشان را در صنعت استفاده كرده و به اقتصاد هم بينديشند.
 
در زمينه كار گروهي مشكل داريم
 
اين اهداف بايد از ابتدا اصلاح شود، مانع بعدي در زمينه اخلاق ايراني هاست كه در بحث كار گروهي تفاهم نداريم و هر كس خودش را مي بيند و مجموعه اي به نام دانشگاه و كشور را نمي بينيم كه به فكر پيشرفت آن مجموعه باشيم.
 
عدم ارتباط صنعت و دانشگاه، دانشجو را نااميد مي كند
 
مانع بعدي ارتباط صنعت و دانشگاه است و واقعا صنعت حمايت نمي كند، دانشجو چند بار تلاش مي كند و وقتي هيچ حمايتي را نمي بيند نااميد مي شود و به كشورهاي خارجي كه از دستاورد دانشجويان حمايت مي كنند رو مي آورد.
 
حمايت نكردن از دانشجويان سبب مي شود كه آن ها از كشور طرد شوند
 
دانشگاه و صنعت هدف مشتركي دارند و هر دو به توليد محصول مي انديشند ولي هر كدام نگاه خودشان را به قضيه دارند و دانشگاه از نگاه علمي و صنعت از نگاه اقتصادي به قضيه مي نگرند.
اگر بتوانيم نفر سومي را در اين قسمت داشته باشيم كه اهداف و سود و زيان ها را براي هر كدام از اين بخش ها مشخص كند مشكل ارتباط صنعت و دانشگاه حل مي شود.
 
وقتي دانشجو بداند كه مشكلش توسط صنعت حل مي شود دليلي ندارد كه به خارج از كشور برود حتي اگر بداند با سطح دانش كارشناسي محصول كاربردي توليد مي كند، البته نيازي ندارد تمام افراد، تحصيلات تكميلي هم داشته باشند.
 
مشكل ما اين است كه اهداف اصلي گم شده و دانشجويان فقط راه بعدي خود را در تحصيلات تكميلي مي بينند و به فكر صنعتي كردن دستاوردهايشان نيستند.
 
صنعت و دانشگاه هر كدام مشكل خودشان را دارند و كسي تا به حال به صورت پايه اي به دنبال حل اين مشكلات نبوده و فقط به صورت سطحي مسابقاتي را بدون تغيير شرايط و موقعيت هر ساله برگزار مي كنند و به اين صورت انگيزه براي شركت در مسابقات از دانشجويان گرفته مي شود.
 
مسابقات علمي بر حسب نياز كشور برگزار شود
 
اسفندياري: ما بايد مسابقات علمي را بر حسب نياز سنجي كشور خودمان برگزار كنيم و نبايد از كشورهاي ديگر الگو بگيريم.
 
به طور مثال ما در ساخت وسايل برقي منازل در كشور ضعف داريم و حتي قطعات داخلي توليدات ايراني از كشورهاي خارجي است، اگر قرار است از توليد ملي حمايت كنيم بايد تمام برنامه هاي طول سال ما در همين رابطه باشد و مسابقات علمي نيز با همين موضوع برگزار شود.
 
 
مسابقات بايد هدفمند طراحي شود و موضوعاتي با طراحي قطعات داخلي انجام شود تا به توليد ملي برسيم.
 
هزينه صرف شده براي مسابقات علمي به پيشرفت منجر نمي‌شود
 
دولت بايد اين موضوع را پيگيري كند؛ زيرا در حال حاضر اين همه هزينه مي شود، ولي هيچ كدام به پيشرفت كشور منجر نمي شود.
 
بايد راه حلي انديشيد كه ممكن است در ابتدا مشكل باشد، ولي در پايان به خودكفايي منجر مي شود.

در دروس تئوري ما دروس خوبي نهفته، ولي وقتي مي خواهيم وارد جامعه شويم كارهاي عملي براي ما مهم است، بنابراين بايد در زمينه كارهاي عملي هم پيشرفت كنيم.
 
دولت بايد حمايت كند/ حمايت مي‌شود، ولي چگونگي استفاده از آن مشخص نيست
 
در اين ميان رزاقي خطاب به اسفندياري گفت: شما نقوص را بيان كرديد. راهكارش را چه مي دانيد؟
 
 
اسفندياري بيان داشت: بايد از طرف دولت حمايت شود.
 
رزاقي در پاسخ به اسفندياري گفت: در حال حاضر ما از نهادهاي مختلفي حمايت مي شويم و حتي صنعت هم از ما حمايت مي كند، ولي اين حمايت چطور بايد استفاده شود؟ مشكل ما اين است كه چگونه از اين حمايت استفاده كنيم.
 
اسفندياري گفت: ولي مشكل ما اين است كه چند تا طرح داشتم كه ثبت اختراع هم شده و پذيرفته اند كه مزايا دارد، ولي صنعتي نمي شود و هيچ شركتي حاضر نيست كه ريسك كرده و روي پروژه من سرمايه گذاري كند.
 
رزاقي نيز گفت: تمام اين مشكلات زماني حل مي شود كه ما مديريت درستي داشته باشيم؛ در حال حاضر تمام مشكل ما در تمام زمينه ها اعم از يكسو كردن هدف و مشكلات توليدات داخل در اين است كه تيم هاي ما مديريت صحيح نمي شوند.

 

اينكه تيم هاي ما در مسابقات يك مدير داشته باشند كه وظايف گروه را تقسيم بندي كند ما را به اهدافمان مي رساند و از دستاوردهايمان نتيجه مي گيريم.

 

تمام مشكلات ما از اينجا نشات مي گيرد كه ما يك مدير براي پيش بردن كارهايمان نداريم.

كسي كه در مسابقات شركت مي كند، نبايد به اين فكر كند كه چرا بعد از مسابقات علمش صنعتي نمي شود، بلكه بايد تمام فكر و ذهنش بر روي پيشرفت علمش باشد و فردي را به عنوان مدير، جريانات ديگر را هماهنگ كند.

يك مخترع فقط بايد به دنبال ارتقاي كارش باشد و ارتباط با صنعت وظيفه شخص ديگري است.
 
«خبرگزاري دانشجو»- به نظر شما اين مديريت بايد در سطح خردتر اجرا شود يا در سطح كلان وزارتخانه ها اجرا شود؟
 
حمايت‌هاي دولتي وجود دارد، ولي بايد بتوانيم آن را جذب كنيم
 
رزاقي: بحث من در سطح پايين است، همين تيم هايي كه در مسابقات شركت مي كنند، مي توانند فردي را مامور كنند كه وظيفه مديريتي تيم را برعهده داشته باشد.
 
در مسابقات جهاني سال گذشته تيم ما بدون هماهنگي هاي اوليه به مسابقات اعزام شد و حتي امكانات اوليه نظير مگان و خوراك نيز براي ما هماهنگ نشده بود، ولي امسال يكي از اعضاي گروه فقط مامور انجام اينگونه وظايف شد و بقيه اعضاي تيم به كارهاي علمي پرداختند و بدين ترتيب پس از شركت در اين مسابقات پروپوزال ارائه كرديم و چند مقاله از كارمان نيز توليد شد و به نتايج خوبي رسيديم.

 

 

مشكل اصلي ما عدم وجود يك پشتيبان است؛ حمايت هاي دولتي وجود دارد، ولي بايد فردي در تيم ها باشد كه اين حمايت ها را جذب كند.
 
مشكلات دانشجويان در دانشگاه‌هاي مختلف متفاوت است
 
در اين زمان بهرامي گفت: اين دو دانشگاه مورد بحث، دو دانشگاه همتراز نيستند؛ به طوري كه دانشگاه اميركبير از سوي صنعت حمايت مي شود، ولي دانشگاه هاي ديگر در اين سطح حمايت نمي شوند.

ارتباط دانشگاه اميركبير با صنعت قوي تر از دانشگاه هاي ديگر است و از سوي وزارت علوم نيز به خوبي حمايت مي شود، وقتي دانشگاه ها با يكديگر همتراز نيستند مشكلاتشان نيز با يكديگر متفاوت است؛ به عنوان مثال يكي مشكل مديريت پشتيباني را دارد و ديگري مشكل عدم حمايت از طرح ها، ولي به طور كلي من موانع مسابقات دانشجويي را به كاستي هاي اين مسابقات تعبير مي كنم.
 
يكي از بزرگترين معضلاتي كه اين مسابقات دارد، عدم توجه به نياز صنعت در برگزاري مسابقات است؛ به طور مثال وقتي مسابقات رباتيك برگزار مي شود، نمي دانيم در كدام قسمت صنعت مورد نياز است، در صورتي كه توليد كيت ها نياز صنعت ماست و ما كيت ها را نمي سازيم ولي مايكروفر مي سازيم. اگر كيت ها را توليد كنيم نيازي به وارد كردن قطعات از كره و چين نداريم.
 
تيم‌هاي قوي پس از فارغ‌التحصيلي اعضا از هم مي‌پاشند
 
بخش ديگر، از هم پاشيدگي تيم ها پس از فارغ التحصيلي اعضاست، در صورتي كه در خارج از كشور تيم ها تا ساليان طولاني باقي مي مانند كه اين شرايط نيز بايد از طريق مديريت درست حل شود.

عدم ايجاد فضا براي بروز خلاقيت دانشجو نيز از ديگر كاستي هاي مسابقات است؛ به طوري كه نوع دستاورد ارائه شده در مسابقات براي دانشجويان مشخص مي شود و به دانشجويان اجازه خلاقيت نمي دهند به اين صورت طوفان مغزي ايجاد نمي شود و خلاقت به وجود نمي آيد.
 
در مسابقات علمي مي توانيم بخش هاي جانبي قرار دهيم كه هم رفاقت در ميان دانشجويان ايجاد شود و هم برگزار كنندگان طرح مسئله كنند و از دانشجويان راه حل بخواهند.
 
وزارت دفاع از طرح هاي دانشجويي حمايت مي كند
 
در اين زمان اسفندياري گفت: وزارت دفاع از طرح ها حمايت مي كند؛ به طوري كه موشكي پرتاب شد كه تمام قطعات آن توليد داخل بود و دانشجويان با همكاري يكديگر قطعات را توليد كرده بودند.
 
دانشجويي كه فضاي حمايتي را در داخل مناسب نمي‌بيند، جذب خارج مي‌شود
 
بهرامي تصريح كرد: تداوم ارتباط دانشجويان سبب مي شود تا به پيشرفت برسيم، دانشجويان چند سال با هم هستند، ولي پس از آن پراكنده مي شوند و بحث فرار مغزها از همين جا پيش مي آيد؛ زيرا دانشجو مي بيند داخل اشباع شده، بنابراين حمايت و فضاي مناسب خارج از كشور دانشجو را جذب مي كند.

بحث ديگر نيز عدم ورود صنعتگران به مسابقات است؛ بايد فضايي ايجاد شود كه صنعتگر به مسابقه ورود كند و يا دولت صنعتگران را مجبور به اين كار كند.
 
صنعتگر كه وارد مسابقه مي شود مي تواند نياز خود را بيان كند و به اين ترتيب نياز سنجي صورت مي گيرد، در حالي كه در مسابقات فعلي صنعتگر در تصميم سازي و هدفگذاري مسابقات نقشي ندارد، ولي ما انتظار داريم پس از مسابقه طرح ها را حمايت كند.
 
به طور قطع و يقين خمسه ها و رزاقي ها و اسفندياري هاي زيادي در كشور وجود دارند كه در بعضي زمينه ها نظير موضوعات دفاعي از آنها حمايت شده و نتيجه هم داده است، ولي در بخش هاي ديگر از آنها حمايت كافي نمي شود و تنها زماني از اين دانشجويان نخبه استفاده مي شود كه مجبور شويم از آنها استفاده كنيم.
 
مبحث ديگر در كاستي هاي بخش دانشجويي، ضعف نگرش است؛ چرا كه مسابقات علمي كه برگزار مي شود براي پيشرفت كشور است، بنابراين تمام دانشگاه ها بايد بدانند كه جزئي از كشور هستند و همگي بايد براي پيشرفت كشور تلاش كنند كه اين نگرش بايد از سطح خرد آغاز شود و به سطح كلان تر برسد.
 
اصلاح زير ساخت‌ها مشكلات را حل مي‌كند
 

رزاقي: ما اگر بتوانيم زير ساخت ها را اصلاح كنيم، مشكلات حل مي شود؛ بنابراين پي ريزي بايد درست باشد.

هر كس بايد در ابتدا خودش را بسازد تا مشكلات جامعه حل شود. ما تعداد بسياري دانشجو داريم، در رشته ما تمام خروجي بايد زير نظر وزارت دفاع باشد، ورودي رشته ما 54 نفر است كه تنها يك نفر در يكي از مراكز تحقيقاتي دانشگاه امام حسين(ع) كار پيدا كرده است.
 

بسته بودن محيط كار و اينكه فقط چند دانشجو جذب مي شوند، يكي از مشكلات است. دولت ما بايد حداقل بستري را فراهم كند كه خارج از ارگان هاي بسته، براي دانشجويان اشتغال زايي شود و دانشجويان بتوانند پژوهش كنند.
 
در ساخت اسباب بازي هم از دانشجويان استفاده نمي‌شود
 
ما حتي در ساختن اسباب بازي هم از دانشجويانمان استفاده نمي كنيم و تمام پايان نامه ها و پژوهش هاي دانشجويان در كتابخانه هاي دانشگاه هاست.

ما بايد صنعت را وارد مسابقات كنيم تا صنعت نياز خود را بيان كند و بتوانيم پيشرفت كنيم؛ مسابقات ما بدون نياز سنجي انجام مي شود و هيچ فايده اي ندارد.
 
مشكل مسابقات علمي مشكل آموزش عالي است
 
خمسه: در بخش ورودي مسابقات نيز يك مقدار كم كاري هم داشتيم، ورودي مسابقات از دانشگاه هاست و ورودي دانشگاه هاي ما كمي برنامه ريزي نشده است؛ به طوري كه در كشور ما اين فرهنگ جا افتاده كه همه بايد عالم شوند و به دانشگاه بروند و دكتر شوند، ولي ما به چند دانشجو در رشته هاي مختلف نياز داريم؟

نيازها درست سنجيده نمي شود و در اين قسمت كم كاري شده است؛ زيرا دانشجويي كه علمش زياد مي شود، انتظارش زياد مي شود، وقتي شغل آينده اش به رشته اش مرتبط نيست، چرا بايد تحصيل كند؟

علوم مديريت نمي شود، مديرهاي سطح بالا بايد مطالبات دانشجويان را جدي بگيرند و ما نيز بايد از مسئولان مطالبه كنيم.
 
يك دانشجو هر روز استرس درس و امتحان را دارد و از زندگي جا مي ماند؛ زيرا پس از فارغ التحصيلي بايد در شغلي مشغول شود كه به علمش مربوط نمي شود و اين وضعيت به مديريت كلان جامعه مرتبط مي شود؛ اينكه ظرفيت دانشگاه ها بيش از داوطلبان است بايد مديريت شود.
 

 

افزايش هدفمندي و هم افزايي؛ پيشنهاد دانشجويان نخبه براي بهبود مسابقات علمي
 

«خبرگزاري دانشجو»- مطالبات، انتقادات و پيشنهادت خود را براي بهبود فضاي علمي مسابقات بفرماييد و آيا با اين سخن يكي از مسئولان كه مي گويند «مسابقات علمي نظير مسابقات رباتيك مترسكي است كه از غرب وارد كشور شده است»، موافق هستيد؟
 
در كشور ما هدف از انجام مسابقات علمي مشخص نيست
 

 
خمسه: ديدي كه بنده نسبت به مترسك دارم اين است كه يك نماد پوچ است كه وجودش فقط ظاهر قضيه را حفظ مي كند، ولي باطن آن يك نماد پوچ است؛ مسابقات علمي نيز در حال حاضر همين وضعيت را دارد.

حداقل مطالبه ما از مسئولان اين است كه اگر ما از خارجي ها تقليد مي كنيم، حداقل درست تقليد كنيم.
 
در حال حاضر حدود 5 سال است كه مسابقاتي در كشور شكل گرفته است، ولي هدف از انجام مسابقه مشخص نيست، در حالي كه در كشورهاي ديگر بر اساس نياز كشور، مسابقات برگزار مي شود.

مثلا تشخيص بيماري هاي ژنتيك در يك سال نياز روز جامعه پزشكي يك كشور است، آن كشور مسابقاتي را طراحي مي كند و اين موضوع را بيان مي كند كه شركت كنندگان بيماري ها را به صورت ساخت سخت افزاري شناسايي كنند.
 
 
كشورهاي پيشرفته مسابقات علمي را بر اساس نياز كشورشان طراحي مي كنند
 
آنها هر سال بنا به نياز جامعه مسابقات را برگزار مي كنند و به همين دليل به سود مي رسند، حتي ممكن است تيم شركت كننده كشور خودشان اول نشود، ولي از ايده ديگران استفاده مي كنند.
 
همچنين ممكن است از شركت كنندگان پولي هم بابت شركت در مسابقه دريافت كنند، بنابراين اين مسابقات براي آنها سود دارد و ما فقط زيان مي كنيم؛ چون استعداد ها كشف مي شود، ولي حمايت نمي شود، استعداد كشف مي شود، ولي هم سطح دانشجويان ديگر مي ماند و سرخورده و ناراحت مي شود و بايد به شغلي گرايش پيدا كند كه از نظر روحي فقط برايش مشكل ساز است؛ زيرا در تخصصش نيست.

در حال حاضر دانشجويان ارشد يا بيكار هستند و يا در كار تخصصي نيستند، ما مسابقه را برگزار مي كنيم كه انگيزه ايجاد شود، ولي افراد سرخورده مي شوند؛ گويي كسي را تا طبقه دهم بالا مي بريد و يك دفعه رهايش مي كنيد

پيشنهادي كه من دارم اين است كه گروه هاي مختلف با هم تبادل نظر كنند تا هم افزايي صورت گيرد.
 
مسئولان هم سطح ما فكر كنند
 

رزاقي: در كشور ما شركت كنندگان مسابقات علمي سرخورده مي شوند، تيم ما مقام دوم مسابقات جهاني را به دست آورد، ولي هيچ خبرگزاري اين موضوع را پوشش نداد و حمايت آنچناني هم نكردند.
 
ما انتظار داريم مسئولان هم سطح ما فكر كنند، اگر اينگونه شود بسياري از مسائل و مشكلات حل مي شود.
 
در برگزاري مسابقات از كشورهاي ديگر الگو برداري مي كنيم و هدف مشخصي نداريم
 
اسفندياري: با اينكه مسابقات در كشور ما شبيه مترسك است، موافقم؛ زيرا كشورهاي ديگر مسابقات را بر اساس اهداف خودشان طراحي كردند و ربات ها بر اساس نيازهايشان طراحي شده است كه مثلا در زلزله ها از انسان استفاده نكنند، ولي ما فقط در مسابقات شركت مي كنيم كه برنده شويم و شايد هيچ گاه از دستاوردمان استفاده هم نكنيم.
 
آن ها تمام اين كارها را براساس اهدافشان انجام مي دهند، ولي ما مسابقاتي را برگزار مي كنيم، ولي دستاوردهايمان را صنعتي نمي كنيم.
 

ما فقط آنها را الگو قرار داديم و چون آنها مسابقه برگزار مي كنند ما هم برگزار مي كنيم، ولي اصلا هدف نداريم و تنها براي رقابت با آنها مسابقه برگزار مي كنيم.

استادي داشتم كه در حوزه رباتيك كار كرده بودند و به من پيشنهاد داد كه  وارد اين حوزه نشوم؛ زيرا ورود به اين حوزه در انتها نتيجه اي ندارد كه من هم به ثبت اختراع در رشته خودم پرداختم.

در حال حاضر حاصل ثبت اختراع من اين است كه يك طرح بهينه دارم، ولي چند سال است كه براي صنعتي كردن آن تلاش مي كنم.
 
مسئولان در مسير پشرفت با دانشجويان هم نوا باشند
 

بهرامي: به نظر بنده رنگ جامعه علمي كشور به اين اندازه هم تيره نيست و نسبت به سالهاي گذشته پيشرفت خوبي داشته و رو به جلو حركت مي كنيم.

بر اساس آمار در 3 سال اخير 70 درصد پروژه عمراني در شهر تهران داشتيم و اين يعني حركت رو به جلو.
 
حتي بحث ارتباط صنعت و دانشگاه هم يعني حركت رو به جلو.
 
در اين زمان خمسه گفت: حركت رو به جلو هست، ولي هدف ها گم شده است.

 

بهرامي ادامه داد: ما گام ها را خيلي بلند برداشتيم و به سرعت حركت كرديم؛ به طوري كه هيچ كشوري در 30 سال اينقدر پيشرفت نداشته است.

 

البته اين پيشرفت علمي ما هم به بركت جنگ و تحريم ها بوده كه ما محبور شديم به سرعت حركت كنيم.

ما در سالهاي گذشته دانشجو را از كشورهاي ديگر وارد مي كرديم؛ زيرا فضاي علمي ما به اين صورت نبود كه دانشجويان نخبه بسيار داشته باشيم، ولي در حال حاضر از وارد كننده دانشجو به صادر كننده دانشجو تبديل شديم.
 
پيشنهادهايي هم دارم؛ زيرا انتقاد بدون پيشنهاد حرف عبث و بيهوده اي است و براي حل مشكلات بايد راهكار ارائه داد.

انتقال دانش از سطح بالاتر به پايين تر پيشنهاد ماست؛ يعني هر دانشجو براي خودش جايگزين تربيت كند تا فرد بعدي دوباره از صفر شروع نكند.
 
برگزاري مسابقات و تغيير نگرش هم مي تواند پيشنهاد مناسبي باشد؛ يعني هم افزايي كنيم و با مديريت گسترش سطح دانش از ديگران هم نظرخواهي كنيم، افرادي كه در محيط هاي ديگر بودند نظرات نو دارند و بايد از آنها استفاده كنيم.
 
ارتباط گسترده تر با صنعت و ايجاد يك پايگاه ايده نيز مي تواند براي بهبود فضاي علمي مسابقات بسيار موثر باشد.
 
گاهي طرح هايي كه حتي به نظر بسيار ساده و سطحي است، مي تواند در صنعت انقلاب ايجاد كند. 
 
همچنين مسئولان بايد در مسير پيشرفت دانشجوها با آنها هم نوا باشند، نه اينكه همه كار بكنند كه صندلي خودشان حفظ بشود، صندلي ها اگر حفظ شدني بود به نفر بعدي نمي رسيد.