چرا ادامه پخش برنامه زاويه اهميت دارد؟/ پراكندگي موضوعات و نداشتن سير مشخص موضوعي عمده ترين ضعف فعلي برنامه

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ در راستای فرمایشات مقام معظم رهبری در خصوص آزاداندیشی از یک سو و اهمیت پیگیری مباحث مطروحه در خصوص علوم انسانی و مسائل پپیرامون آن صدا وسیما اقدام به پخش برنامه ای تحت عنوان زاویه نمود.
 
«زاویه» یکی از برنامه‌های بخش فرهنگی شبکه ۴ صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران است که حدود يكسال است كه به صورت مناظره اساتید پخش می شود و به طرح مسائل علوم انسانی مي پردازد.

 
با توجه به اینکه این برنامه از نخستین برنامه های علمی کشور است که از تریبون صدا وسیما اختصاصا به بحث پیرامون علوم انسانی می پردازد بر آن شدیم تا با فعالین دانشجویی کشور که به مراتب باید از جمله مخاطین خاص این برنامه علمی در سطح کشور باشند، در خصوص این برنامه گفت وگویی داشته باشیم.
 
فعالین دانشجویی در دانشگاه های سراسر کشور در گفت و گو با«خبرگزاری دانشجو» به سوالاتی پیرامون ارزیابی خود از برنامه«زاویه» و اینکه این برنامه در فضای علوم انسانی چقدر توانسته است جامع و به لحاظ کیفی موفق باشد پاسخ گفتند و همچنین نظرات ایشان در رابطه با عملکرد صدا و سیما به عنوان نهاد مسئول در راستای نشر علم و فرهنگ در جامعه و پیشنهاداتشان برای بهبود وضعیت جایگاه علوم در صدا و سیما پرسیده شد.
 
همفكربودن ميهمانان «زاویه»  نقطه ضعف این برنامه محسوب می شود
 
دانشجوی كارشناسي ارشد فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقر العلوم«ع» با اشاره به اینکه«زاويه» از جمله برنامه‌هاي خوب و موفقی بوده است كه روند رو به رشدي را از ابتدا تاكنون پشت سر گذاشته است، گفت: همفكر بودن ميهمانان دعوت شده در این برنامه از جمله نقاط ضعف «زاویه» می باشد؛ در صورتي كه فضاي علمي ايجاب مي‌كند افرادي با انديشه‌هاي مخالف در مقابل يكديگر قرار گيرند تا زمینه تفکر پویا فراهم شود.
 
وی افزود: اين برنامه در عرصه علوم انسانی و به طور اخص در حوزه علوم اجتماعی بسيار قوي عمل كرده است، اما در حوزه‌هاي ديگر از جمله علوم سياسي و اقتصاد اسلامي موفق نبوده است.
 
این دانشجوی فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقر العلوم«ع» افزود: دو بستركلي براي توليد علم موجود است:
 
بستر اول، بستری معرفتي است كه مربوط به عالم و مباني معرفت شناختي، هستي‌شناختي و جريان دروني علم مي‌شود و بستر دوم، بستر اجتماعي است؛ يعني بازخورد مردم نسبت به فضاي علمي موجود در جامعه. در اين بستر اجتماعي آنچه مي‌تواند بسيار تاثيرگذار باشد رسانه‌ها هستند كه بايد از طريق ايجاد برنامه‌هاي علمي متنوع و شاخص به بهبود وضعيت علمي مردم بالاخص طبقه دانشجو بپردازند.
 
زاويه  به عنوان نقطه شروع كرسي‌هاي آزادانديشي تلقي می شود
 
دانشجوی كارشناسي جامعه شناسی دانشگاه تهران نیز گفت: «زاويه» مي‌تواند به عنوان نقطه شروع كرسي‌هاي آزادانديشي تلقي شود كه تاكنون موفق بوده و نقطه عطفي در تاريخ علوم انساني محسوب مي‌شود.
 
این دانشجو افزود: تسلط نداشتن مجري برنامه در  مدیریت مباحث مطرح شده و زمان کم پخش«زاویه» ازجمله نقاط ضعف این برنامه محسوب می شود. با توجه به محدود بودن پخش چنین برنامه‌هايي از جانب صدا وسیما نياز است كه حداقل آنچه در دست اجرا می باشد با طمانينه و زمان كافي جهت ارائه مباحث لازم پخش ‌شود.
 
زاويه به يك جدل علمي بدون نتيجه تبديل شده است
 
دانشجوی دكترا رشته جامعه شناسي توسعه با اشاره به اینکه برنامه زاويه به يك جدل علمي بدون نتيجه تبديل شده است گفت: اين امر به دلیل نداشتن چشم انداز است.
 
وی افزود: به طور كلي مطالبي كه در اين برنامه مطرح مي‌شود مكتوب نمي‌شود، چرا كه از این مباحث مذکور در برنامه نتیجه ای گرفته نمی شود که بتوان بواسطه ی آن الگويي ارائه داد.«زاویه» بيشتر از آنكه به توليد علم بومي کمک كند به دنبال تفاوت تفكرات است بدون آنکه هيچ جمع بندي از آن صورت گیرد.
 
این دانشجوی جامعه شناسی توسعه در باب نقد«زاویه» گفت: اطلاع رساني اين برنامه ضعيف است و موضوعات مطرح شده در برنامه ها زودتر از موعد پخش اعلام نمي‌شود.«زاویه» كار تازه‌اي محسوب مي‌شود كه نمي‌تواند جمع بندی مفیدی از مباحث داشته باشد.
 
با«زاویه»فضاي مناظرات علمي پویا در عرصه علوم انسانی ایجاد شده است
 
دانشجوی مقطع دكتراي رشته علوم تربیتی دانشگاه تربیت معلم گفت: برنامه زاويه را از چند جهت چند قابل تقدير دانست:
 
1.فضاي مناظرات علمي پویا در عرصه علوم انسانی از طریق رسانه ایجاد شده است.
 
2. گفتماني جدیدی را مطرح کرده اند که ضرورت آن از مدت ها پیش در جامعه احساس شده است و این عرصه اقتضا می کند که در آن انديشمندانی اقدام به تحلیل مطالب و نظريه‌پردازي کنند.
 
3. در این برنامه سعي بر آن است که میهمانان بدون تعصب نظراتشان را مطرح کنند و تصميم‌گيري نهايي به خود مخاطب واگذار گردد. وی در باب نقد این برنامه افزود: بعضا در يك موضوع افراد توانمند يا افرادي كه در آن زمينه، فعالیتی چشمگیر داشته اند دعوت نمي‌شوند و اگر طرف مقابل هم از بنیه علمی لازم برخوردار نباشد نتيجه اين مي‌شود كه سطح كل بحث كاهش مي‌يابد. در مواردي هم مجری برنامه مباحث مطرح شده در جلسات را به خوبی هدایت نمی کند.
 
برنامه هاي علوم انساني بايد براي دو قشر نخبه و عموم افراد جامعه در نظر گرفته شود
 
دانشجوی كارشناسي ارشد برنامه ریزی و رفاه اجتماعی با اشاره به اينكه« زاويه» در حوزه علوم انساني جزء معدود برنامه‌هايي است كه به صورت تخصصي عمل مي‌كند بيان داشت: در اين برنامه ميهمانان دعوت شده تقابل انديشه دارند و مجري اين برنامه به راحتي و به دور از هرگونه تعصبي سئوالات خود را مطرح مي‌كند.
 
وي گفت: برنامه‌هاي كه در مورد علوم انساني تهيه مي‌شوند بايد براي دو قشر در نظر گرفته شود:
 
1-طيف خاصي از جامعه يعني قشر نخبگان
 
2-براي عموم افراد جامعه
 
به طور كلي مردم نمي‌دانند كه علوم انساني در زندگي روزمره‌اشان چه جايگاهي دارد و اين علوم نه تنها در مسائل كلان بلكه در مسائل خرد زندگي روزمره شان بسيار كارساز است.
 
اين دانشجوي برنامه ريزي و رفاه اجتماعي افزود: لازم است با پخش برنامه‌هاي متعدد جايگاه علوم انساني مشخص شود و در تحليل مسائل روز از چهره‌هاي شناخته ‌شده در اين عرصه نيز دعوت به عمل آيد. برنامه های خاص نخبگان می تواند در راستای تحقق رشته‌هاي علوم انساني خصوصاً آنهايي كه كاربردي تر است و احساس نياز بيشتري نسبت به آنها مي‌شود تهیه گردد مثل برنامه زاويه. همچنین در مورد مسائل بنيادي‌تر برنامه تهیه شود و دو طيف موافق و مخالف جريان‌هاي فكري در آن حضور داشته باشند.
 
رسانه‌ ما باید جایي براي بيان دغدغه‌هاي دانشجويي داشته باشد 
 
وي گفت: محافظه‌كار بودن مانع از توسعه علمي جامعه مي‌شود، بايد برنامه‌هایي مبتنی بر نگاه انتقادي نخبگان اعم از دانشجو و استاد تدارك ديده شود و رسانه‌هاي ما جایي براي بيان دغدغه‌هاي دانشجويي و پيگيري مطالبات آنها داشته باشند.
 
قشر نخبه مخاطب خاص«زاويه» است
 
دانشجوي كارشناسي اقتصاد دانشگاه علامه طباطبايي گفت: «زاويه» از نخستين برنامه هايي است كه در آن اساتيد متخصص در حوزه علوم انساني به بحث پيرامون گفتمان هاي جديد در اين عرصه مي پردازند و در اين راستا«زاويه» مخاطبان خاص خود كه همان قشر نخبه آشنا به علوم انساني هستند را دارد.
 
وي افزود: اين فضاي گفتماني بايد ارتقا پيدا كند اما براي مخاطباني هم كه قشر خاكستري علوم انساني محسوب مي شود بايد برنامه هايي در راستاي آشنايي با مباحث تحول در علوم انساني و دغدغه هاي آن تدارك ديده شود.
 

مباحث مطرح شده در «زاويه» بايد كاربردي شود و ما حصل آن ارائه الگويي جهت عمل در جامعه  گردد
 
دانشجوي  مقطع دكتراي حقوق دانشگاه تهران با اشاره به اينكه «زاويه» از اولين برنامه هاي محقق شده در راستاي كرسي هاي آزاد انديشي است، بيان داشت: اين برنامه در سطح علمي بالا پخش مي شود و بهتر است سطوح ماقبل و مابعد را نيز شامل شود.
 
وي افزود: مباحث مطرح شده در «زاويه» بسيار نظري است و اگر اين مباحث كاربردي تر شوند مي توانيم شاهد نتايج مطلوب تري باشيم.
 
تبليغات براي «زاویه» بسيار ضعيف است
 
اين دانشجوي دكتراي حقوق در نقد «زاويه» بيان داشت: تبليغات براي اين برنامه بسيار ضعيف است و بايد در تمامي شبكه هاي سيما تبليغات متنوعي و جامعي براي اين برنامه تدارك ديده شود.
 
مجري «زاویه» باید به اقتضاي موضوعات مطرح شده متفاوت باشد
 
وي ادامه داد: در اين برنامه بهتر است از اساتيد مجرب بيشتري دعوت به عمل بيايد و مجري هر برنامه هم به اقتضاي موضوع مطرح شده متفاوت باشد تا برنامه تنوع و تخصص بيشتري را در بر داشته باشد.
 
مفيد بودن «زاويه» منوط به جمع بندي درست از مباحث مطرح شده و تدوين نظريه مي باشد
 
دانشجوي كارشناسي روانشناسي باليني دانشگاه تهران گفت: برنامه «زاويه» در كل ايده مفيدي است كه در آن افراد با نظرات متفاوت و بعضا مشابه به مناظره در حوزه علوم انساني مي پردازند و اين در صورتي مفيد است كه جمع بندي درستي از مباحث مطرح شده در برنامه شود و نظريه اي جديد مدون گردد.
 
صدا و سيماي ما نبايد فرصتي برابر براي جريان هاي مخالف ايجاد كند

 
وي افزود: صدا وسيما وظيفه ي  اشاعه علم وفرهنگ را در جامعه عهده دار است و در اين راستا بايد با تدارك برنامه هاي متنوع، موضوع تحول در علوم انساني و مباحث مرتبط با آن را نشر دهد.
 
اين دانشجوي روانشناسي باليني گفت: صدا و سيماي ما نبايد فرصتي برابر براي جريان هاي مخالف ايجاد كند بلكه بايد در راستاي توسعه علوم انساني به تهیه برنامه بپردازد.
 
بايد «زاويه» هاي بسيار ديگري پخش شود
 
دانشجوي كارشناسي ارشد فلسفه تعليم و تربيت دانشگاه علامه طباطبايي ضمن تشكر از پخش چنين برنامه اي كه به صورت تخصصي به بحث در حوزه علوم انساني مي پردازد، گفت: بايد «زاويه» هاي بسيار ديگري پخش شود تا بتوانيم شاهد جرياني باشيم كه در آن تمامي دغدغه هاي علوم انساني و مباحث مرتبط با آن با جديت و به صورت مستمر ادامه پيدا كند.
 
وي افزود: ازجمله نقاط قوت«زاويه» گزارشهاي مربوط به اين برنامه مي باشد.
 
تكراري بودن اساتيد مخالف از نقاط ضعف«زاويه» است
 
وي در باب نقد اين برنامه به عملكرد نامناسب مجري اين برنامه اشاره كرد و بيان داشت: اگر به يك سوال با عمق و غناي بيشتر پاسخي داره شود به مراتب بهتر از پاسخگويي ناقص به تمامي سوالات است. همچنين وي به تكراري بودن اساتيد مخالف اشاره كرد و گفت: بهتر است از اساتيد بيشتري براي حضور در اين برنامه دعوت به عمل بيايد.
 
علاوه بر موارد ذکر شده با دانشجوياني در مقاطع مخلف كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكترا در رشته های علوم ارتباطات اجتماعي، فلسفه، مطالعات فرهنگي و رسانه، جامعه شناسي، فرهنگ و ارتباطات، فلسفه تعليم و تربيت، شيعه شناسي، حقوق، فلسفه و اخلاق، فيزيك، علوم پزشكي تماس گرفته شد که بيشتر اين دانشجويان از وجود چنين برنامه هايي در عرصه علمي  بي اطلاع بودند و عده اي هم كه فقط نام اين برنامه ها را شنيده بودند به دلايل متفاوتي از جمله ذيق وقت، اين برنامه را نمي ديدند.
 
با توجه به موضوع پرداخت رسانه هاي به مسئله علوم انساني طی گفت و گویی که با فعالین دانشجویی سراسر کشور درباره «زاویه» به عنوان نخستین برنامه ای که به صورت تفصیلی و تخصصی به بحث پیرامون علوم انسانی می پردازد، داشته ایم این موضوع حائز اهمیت است که علی رغم آنکه «زاویه» نخستین برنامه  اختصاصی در قلمرو علوم انسانی بوده است و برای تنظیم آن به مراتب تلاش زیادی صورت گرفته است کما اینکه در هیئت تحریریه این برنامه 10 نفر از کارشناسان به طراحی سوالات پیرامون مباحث و معضلات فعلی علوم انسانی می پردازند و تلاش زیادی در جهت دعوت از کارشناسان و اساتید مربوطه می شود، شايد بايد گفت این برنامه در حد پتانسيل خود نتوانسته است توجه مخاطبين دانشجوي خود را جلب كند و دانشجویان که بدنه علمی جامعه محسوب می شوند نتوانسته اند با این برنامه ارتباط زيادي برقرار کنند.
 
از اين رو به نظر مي رسد توجه بيش از پيش به فضاي دانشجويي در تهيه چنين برنامه هايي فراي بحث نگاه اساتيد و صاحبنظران نيز بايد مور توجه جدي برنامه سازان سيماي ملي نيز قرار بگيرد.