مدل اقتصادی انقلاب اسلامی چگونه بايد باشد؟

به گزارش خبرنگار علمی «خبرگزاری دانشجو»، بهزاد فرنو در نشستی که عصر روز گذشته در بخش تحول علوم انسانی بیستمین نمایشگاه بین المللی قرآن کریم برگزار شد، به نقد و بررسی ماهیت اقتصاد مدرن پرداخت.

 

وي در ابتدا به ماهیت علوم انسانی جدید پرداخت و افزود: وقتی که از ماهیت اقتصاد مدرن صحبت می شود سوالی مطرح می گردد که چگونه می خواهید از ماهیت این اقتصاد به تحول علوم انسانی برسید كه در جواب باید گفت مشکل ما تنها در خود علوم انسانی نیست، بلکه مشکل علوم انسانی جدید، تفکری است که نزدیک به 500 سال در عالم سابقه دارد و در تمام دنیا اثر گذاشته است؛ تفکری که اقتصاد، سیاست و علوم اجتماعی جدید را با خود به همراه داشته است.

 

عضو بنیاد دکتر فردید ادامه داد: به عنوان مثال امروزه در کل جهان برنامه ریزی های اقتصادی بر اساس علم اقتصادی انجام می شود که مبتنی بر فلسفه ای جدید بوده که این فلسفه خود نیز بر پایه تفکرات جدید بشری شکل گرفته است.

 

فرنو تشریح کرد: وقتی از اقتصاد جدید سخن می گوییم منظور اقتصادی نیست که از لحاظ زمانی پس از اقتصاد قدیمی قرار می گیرد؛ بلکه منظور اقتصادی است که ماهیت آن با اقتصاد قبلی به طور کامل فرق می کند.

 

وي افزود: به عنوان مثال در چند صد سال پیش که کلیسا بر جامعه حاکمیت داشت، ربا و مال اندوزی حرام بود و مسئله تجارت نیز به عنوان یک امر شبهه ناک مطرح می شد؛ اما پس از حضور یهودی ها در محله های انگلیس و تشکیل مکان هایی که در آن ربا داده می شد، موضوع ربا به یک امر عادی تبدیل شد و اساس اقتصاد جدید را شکل داد.

 

رئیس بنیاد دکتر فردید در ادامه گفت: از نظر دکتر فردید آنچه در تفکرات جدید شکل می گیرد و باعث تغییر در مبانی علوم گذشته می شود، ظهور اومانیسم است؛ اومانیسم اصالت را به بشر می دهد به گونه ای که او را مالک جهان می داند؛ لذا این نوع اصالت دهی به بشر او را از حقایق معرفتی دور می کند.

 

فرنو افزود: در گذشته انسان اصالت داشته است، اما این اصالت بشر که امروزه مطرح می شود، انسان را مبدا و منشأ عالم می داند و بر اساس این دیدگاه و فلسفه های شکل گرفته برطبق این تفکر، انسان حیوان ابزار سازی است که نباید ابزار سازی او مخل آزادی دیگران شود كه این تفکر منجر به شکل گیری مکتب اصالت سود می گردد؛ زیرا مصرف بیشتر توصیه می شود که هیچ نسبتی با رزق و برکت که در تعالیم الهی مطرح می شود ندارد.

 

وي خاطرنشان کرد: از دید ما، انسانی دارای اصالت است که به کمک ظرفیت ها و امکاناتی که در اختیار او قرار داده شده بتواند در جهت رسیدن به احکام خداوند و کسب رضایت الهی استفاده کند و به همین دلیل علمی که در آن معرفت و شناخت نسبت به خداوند مطرح است اشرف علوم به حساب می آید.

 

رئیس بنیاد دکتر فردید در ادامه افزود: باید بررسی شود که اومانیسم در اقتصاد چه چیزی را بنا می دهد؟ باید ببینیم که اومانیسم چه تاثیری بر علوم می گذارد؟ در جواب باید گفت مهمترین تغییرات در تعالیم اولیه ایجاد می گرد و به بیان دیگر، به دلیل کنار گذاشتن آموزه های کلیسا از حاکمیت بر جوامع بر اثر ظهور پروتستانیسم و مبدا قرار گرفتن اصالت انسانی، آموزه های دنیوی سازگاری لازم با آموزه های قبلی کلیسا را نداشتند و این تعارضات غرب را به جایی کشاند که اساسا کلیسا توان حل مشکلات جوامع بشری ندارد و نمی تواند بر همه جوامع بشری ولایت داشته باشد.

 

فرنو اظهار داشت: اقتصاد جدید که به اقتصاد آزاد معروف است، برای اولین بار در مقابل اقتصاد شرعی کلیسا شکل گرفت و به بیان دیگر اقتصاد آزاد به معنی آزادی از قید شرع و احکام کلیسا بود و اینکه می بینید در اقتصاد آزاد قبح ربا از بین می رود، به این علت است که قید کلیسایی از اقتصاد حذف شده است؛ زیرا در تفکر جدید که اصالت را به انسان می دهد، اقتصاد مبدا دئوئیستی پیدا می کند.

 

وي در ادامه به دخالت آموزه های سیاسی در اقتصاد اشاره و تصریح کرد: موضع آزادی که در قرن 18 با ظهور انقلاب فرانسه گسترش یافت، به شکل گیری دو دیدگاه آزادی جمعی و آزادی فردی منجر گشت و همین نوع تفکر سیاسی وارد مسئل اقتصادی شد و دو مکتب سوسیالیست و لیبرالیست تشکیل داد.

 

عضو بنیاد حکمی دکتر فردید در پایان سوالی مبنی بر اینکه «مدل اقتصادی انقلاب اسلامی چگونه بايد باشد؟» را مطرح کرد و بیان داشت: استفاده از روش های سوسیالیست یا لیبرال نمی تواند به ما در حل مشکلات کمک کند؛ زیرا جوامعی که از این الگو استفاده کرده اند نتوانسته اند مشکلات خود را حل کنند و لذا به نظر بنده به هر سه بخش دولتی، خصوصی و تعاونی که در قانون اساسی پیش بینی شده باید تحول ایجاد گردد و ما نباید دنباله رو غرب باشیم؛ به بیان دیگر، در بخش دولتی، کارمندان دولت قبل از آنکه به فکر سود شخصی خود باشند باید به فکر اصلاح امور جامعه و کسب رضایت الهی باشند و در بخش خصوصی و تعاونی نیز باید رضای خداوند مد نظر قرار بگیرد.