تحلیل دیدگاه آیت الله جوادی آملی در زمینه تحول علوم انسانی

به گزارش خبرنگار علمی «خبرگزاری دانشجو»، حجت الاسلام شیروانی، عضو هیئت علمی مجمع عالی حکمت اسلامی در نشستی که شب گذشته در بخش تحول علوم انسانی بیستمین نمایشگاه بین المللی قرآن کریم برگزار شد به «تحلیل دیدگاه حضرت آیت الله جوادی آملی در زمینه تحول علوم انسانی» پرداخت.

 

رئیس گروه فلسفه دین مجمع عالی حکمت، در ابتدای این نشست، ضرورت تحول در علوم انسانی را یاد آور شد و افزود : بحث تحول در علوم انسانی از دیر باز مورد توجه اساتید و متخصصان متعهد بوده است؛ اما امروزه به دلیل اینکه تعریف درستی از مبحث تحول صورت نگرفته است توجه چندانی به آن نمی شود.

 

وی گفت: تحول در علوم نباید به تحول علوم انسانی محدود شود، اما با توجه به اینکه علوم انسانی به نسبت سایر علوم  بسیار حساس تر است توجه به ایجاد تحول درعلوم انسانی ضرورت بیشتری پیدا می کند؛ زیرا علوم انسانی موجود در مبانی خود دچار چالش بوده و تببین کننده حقیقت انسان نیست.

 

شیروانی اضافه کرد : به عنوان مثال علم روان شناسی مبتنی به برخی از دیدگاه هایی است که انسان موجود را تبیین کرده و انسان مطلوب خود را تعریف می نماید؛ اما نکته ای که باعث شده لزوم ایجاد تحول در این علم احساس شود این است که در مبانی این علم به مبدا انسان توجهی  نمی شود و تحلیل هایی که درباره انسان صورت می گیرد بیشتر به بعد مادی او اختصاص می یابد و بعد غیرمادی وجود انسان در نظر گرفته نمی شود.

 

عضوهیئت علمی مجمع عالی حکمت اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود اظهار داشت: برای ایجاد تحول در علوم انسانی باید در ابتدا مبانی علوم موجود را مورد بحث و نقد قرار دهیم و اثبات نماییم که مبانی علوم انسانی موجود دچار نقصان هستند و در آنها تمام ظرفیت های انسانی دیده نمی شود و به تعالی نمی رسد و اگر چنین کاری صورت بگیرد، ضرورت ایجاد تحول در علوم انسانی به راحتی خود را نشان می دهد.

 

وی تاکید کرد: کسانی تصوری که از تحول در علوم انسانی دارند این است که باید برای ایجاد تحول در علوم انسانی، تمام علم موجود را کنار گذاشته و علوم جدید را از متون دینی و اسلامی استخراج نماییم؛ که باید گفت این تفکر کاملا اشتباه است، زیرا منابعی که در استخراج علوم دینی مورد استفاده هستند، عقل و نقل است.

 

 حجت الاسلام شیروانی در بخش دیگری از سخنان خود به دیدگاه آیت الله جوادی آملی درباره تحول علوم اشاره و بیان داشت: حضرت جوادی آملی سال هاست به موضوع تحول در علوم توجه نموده اند، از نظر ایشان منظور از دانشگاه اسلامی این نیست که در آن نماز جماعت و یا مراسم دعا برگزار شود، هرچند که اینها از شعائر دینی ما هستند؛ اما دانشگاه وقتی اسلامی می شود که دانش در آن اسلامی شود.

 

رئیس گروه فلسفه دین مجمع عالی حکمت، با طرح سوالی مبنی بر اینکه منظور از دانش اسلامی چیست، گفت: دانش از آن جهت که معرف حقیقتی باشد یک دانش اسلامی است و فرقی نمی کند که توسط چه کسی تدوین شده باشد زیرا اسلام با واقعیت و حقیقت منافاتی ندارد، اما چیزی که امروزه با آن مواجه هستیم جهلی است که در لباس دانش خود را به ما عرضه می کند.

 

وی متذکرشد: امروزه  آن چیزی که در دانشگاه های ما در قالب علم و دانش در دانشگاه های ما عرضه می شود، گویای حقیقت نیست و اکثر گزاره های این علوم  کذب  و دروغ اند، لذا در بحث تحول علوم ما باید سعی کنیم که جهل را تبدیل به دانش نماییم و اگر چنین امری اتفاق بیافتد علوم متحول شده اند.

 

دکتر شیروانی در بخش بعدی صحبت های خود به بررسی مسائل مطرح شده در فلسفه دین درباره رابطه علم و دین پرداخت و اظهار داشت: در بحث های فلسفه دین رابطه بین علم و دین و یا عقل و دین مطرح می شود که مبدا چنین نظریاتی مسیحیت است اما متاسفانه به جهان اسلام نیز راه پیدا کرده است و کسانی که آن را مطرح می کنند معتقدند که رابطه ای بین دین و عقل و علم وجود ندارد، در حالی که مطالعات تاریخی نشان می دهد سرآمدان دانش در دنیای اسلام روحانیون بودند.

 

عضو هیئت علمی مجمع عالی حکمت اسلامی اذعان داشت: حضرت آیت الله جوادی آملی معقتدند که نباید رابطه بین عقل و دین و یا علم و دین مطرح شود، بلکه باید رابطه عقل و علم با نقل مورد بررسی قرار بگیرد، زیرا یکی از منابع دین، عقل انسان و منبع دیگر آن منابع نقلی است، بنابراین آنچه که به عنوان اقتصاد اسلامی، روان شناسی اسلامی و یا علوم اجتماعی اسلامی مطرح می شود باید مطابق عقل و نقل باشد و اگر این چنین بود دینی است.

 

حجت الاسلا م شیروانی تاکید کرد: اگر به دنبال ایجاد رابطه میان عقل و نقل و یا علم و نقل باشیم، هر حقیقتی که کشف می شود در حوزه دین قرار می گیرد که این مسئله  می تواند ظرفیت دین را افزایش دهد؛ به بیان دیگر اگر کسی بتواند به یک حقیقتی از راه آزمایش و یا تفکر برسد کاری اسلامی کرده و مانند این است که به یک آیه و یا  روایت استناد نموده است.

 

رئیس گروه فلسفه دین مجمع عالی حکمت گفت: متاسفانه امروزه در دانشگاه ها هزینه می شود و مطالبی به دانشجویان آموزش داده می شود که اساس دین را از بین می برد؛ به عنوان مثال بزرگان علم جامعه شناسی معتقدند که دین ساخته دست بشر است و خدا وجود ندارد و این موضوع یک تناقض در دانشجوی ما ایجاد می کند و این مسائل است که باعث می شود بحث تحول در علوم انسانی به نسبت سایر علوم مورد توجه بیشتری قرار بگیرد.

 

وی در پایان یادآور شد: بر طبق فرمایشات حضرت آیت الله جوادی آملی خداوند دارای قول و فعل است؛ قرآن کریم که کتاب تشریعی خداوند است قول اوست و هرکس که در زمینه قرآن تحقیق کند کاری اسلامی کرده است. فعل خداوند در آثار هستی نمایان است؛ لذا اگر شخصی به دنبال کشف فعل خداوند و تشریح آن باشد نیز کاری اسلامی کرده است.