فراز و فرودهاي بخش تحول علوم انساني نمايشگاه قرآن

به گزارش خبرنگار علمی «خبرگزاری دانشجو»، بخش تحول علوم انسانی در حالی به کار خود پایان داد که بی توجهی های مسئولان به این بخش باعث خواهد شد نظریات تولید شده اجرایی نگردند و عملا هیچ کاری در زمینه تحول صورت نگیرد.

با نزدیک شدن به روزهای پایانی ماه مبارک رمضان، بیستمین نمایشگاه بین المللی قرآن کریم، رفته رفته به سمت اتمام فعالیت خود پیش می رود؛ یکی از بخش های فعال این نمایشگاه، بخش تحول علوم انسانی بود که به دلیل ارتباط نزدیک میان قرآن و علوم انسانی و باتوجه به لزوم اسلامی سازی علوم انسانی، امسال برای دومین سال پیاپی در نمایشگاه بین المللی قرآن کریم حضور پیدا می کرد، اما نکاتی در مورد نحوه فعالیت این بخش وجود دارد که می تواند عملکرد آن را برای نمایشگاه های بعدی بهبود دهد.

در نمایشگاه امسال 18 موسسه با بخش تحول علوم انسانی همکاری کردند و 48 نشست در زمینه تحول علوم برگزار شد؛ اما از بین این موسسات می توان از مجمع عالی حکمت اسلامی، اندیشکده یقین و پژوهشگاه معراج به عنوان فعال ترین موسسات یاد کرد.

ایجاد شبکه فعالان حوزه تحول علوم را می توان به عنوان بهترین عملکرد بخش تحول علوم انسانی دانست؛ این بانک اطلاعاتی می تواند رابطه موسسات و افراد فعال در تحول علوم را با یکدیگر پس از اتمام نمایشگاه حفظ نماید و از این طریق، استعدادهای جدیدی کشف می شوند و از دیگر مزایای این طرح جلوگیری از موازی کاری در بین موسسات است که می تواند کمک بسیاری به تسهیل حرکت بومی سازی علوم کند.

رونمایی از 16 جلد کتاب جدید که بر اساس علوم انسانی اسلامی تدوین شده بود، حرکت مثبتی دیگری بود که در این بخش صورت گرفت.
 

یکی دیگر از نقاط قوت این بخش، مستندسازی کامل تمامی نشست ها به صورت تصویری و متنی است که به گفته اسدی، دبیر بخش تحول علوم انسانی پس از اتمام نمایشگاه یک ویژه نامه 250 صفحه در رابطه با این نشست ها منتشر خواهد شد که باید گفت از این نظر یک عمل مثبت و خوبی انجام شده است.

 

از ديگر نقاط قابل توجه این بخش، حضور موسسه های فعال و تخصصی در عرصه تحول علوم انسانی بود که از سویی توانست عملکرد بخش تحول علوم انسانی را تخصصی نماید؛ اما از سوی دیگر به دلیل تخصصی شدن مطالب از تعداد شرکت کنندگان حاضر در نشست ها کم کرد تا جایی که شرکت کنندگان این بخش اغلب غرفه داران حاضر در بخش تحول علوم انسانی بودند.

 

البته ناگفته نماند که نشست های جمعه شب ها که با حضور دکتر حسن عباسی برگزار می گردید، از استقبال بسیاری خوبی برخوردار بود و شاید استفاده از اساتیدی شناخته شده می توانست بر تعداد حضار نشست ها بیفزاید.

 

عدم تبلیغات مناسب و گسترده (مانند آنچه در بخش های دیگر شاهد آن بودیم) را می توان از دیگر عوامل استقبال نامناسب از این بخش دانست؛ دعوت از دانشجویان و طلاب برای شرکت در جلسات می توانست به استفاده بیشتر و موثرتر از سخنان اساتید بینجامد، اما با وجود قرار گرفتن این بخش در بین دو بخش دانشگاهی و حوزوی نتوانست از این موقعیت استفاده کند؛ البته بخشی از این کار بر عهده موسسات برگزار کننده مراسم بود تا با دعوت از مخاطبین و دانشجویان خود این مسئله را برطرف كنند.
 

یکی دیگر از مشکلات این بخش عدم برنامه ریزی مشخص در موضوعات بود، به نوعی که در چندین جلسه سخنرانی مطالب آنقدر به هم نزدیک بود و همپوشانی داشت که مخاطب را از شرکت در جلسات دیگر منصرف می کرد؛ البته باید گفت که حضور اساتید به صورت منظم و دوره ای مانند آنچه در نشست های حسن عباسی و دکتر رهدار صورت گرفت، تخصیص زمان نشست ها به معرفی نظریات تولید شده در موسسات یا ایجاد مناظره و گفت‌وگوهای انتقادی می توانست این مشکل را از بین ببرد.

 

نکته دیگری که در نمایشگاه امسال به آن توجه نشد، حضور نهادهای اجرایی و سیاسی در زمینه تحول علوم انسانی بود؛ البته عبدالله اسدی، دبیر بخش تحول گفت: «ما از مراکز و نهادهای دولتی همچون شورای عالی انقلاب فرهنگی، نمایندگان مجلس و... دعوت کردیم، اما هیچکدام از آنها حاضر به شرکت در نشست ها نشدند» و بنابراین این انتقاد به نهادهای اجرایی وارد است که چرا با وجود تاکید مقام معظم رهبری (مدظلة) به موضوع تحول در علوم، خصوصا علوم انسانی به این موضوع توجهی چندانی ندارند و از ظرفیت ایجاد شده در نمایشگاه قرآن استفاده نکردند؛ زیرا شاید فقط یک بار در سال و آن هم در نمایشگاه قرآن ما شاهد باشیم که حدود 50 نشست ظرف 25 روز با موضوع تحول در علوم برگزار شود.

 

مسئولین اجرایی باید به این نکته توجه داشته باشند که یکی از مهمترین مهره های اجرایی تحول در علوم آنها هستند؛ زیرا اگر در بحث تحول در علوم ساختاری وجود نداشته باشد تا نظریات اجرایی گردند و ایده ها در حوزه نظر باقی بماند، باید گفت عملا هیچ کاری در تحول علوم صورت نگرفته است.

در نمایشگاه امسال ما شاهد بودیم که برخی از غرفه ها کمتر به ارائه نظریه پرداختند و حضور آنها بیشتر محدود به ارائه آثار بود که می توانست در غرفه های دیگر صورت بگیرد.

عدم حضور پررنگ نهادهای مستقل و به نوعی NGO ها در بخش تحول علوم انسانی تا حدودی فضا را محدود کرده بود؛ در حالی که بیستمین نمایشگاه بین المللی قرآن کریم می توانست فرصت مناسبی برای ظهور و بروز استعدادها و ظرفیت های ناشناخته فراهم کند.

 

شاید بتوان بخش تحول در علوم انسانی نمایشگاه بین المللی قرآن را یکی از مهتمرین و مناسب ترین موقعیت هایی دانست که فعالان عرصه تحول علوم می توانند در آن گردهم بیایند و یک برنامه راهبردی مدون برای تحول علوم ارائه دهند؛ لذا توجه بیشتر مسئولان، موسسات و فعالان می تواند کمک بسزایی به تسهیل امر تحول در علوم کند.