نقش تلاوت با صداي خوش در عمومي‌كردن تلاوت قرآن

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»؛ امروز در روزگاری قرار داریم که فرصت تاریخی و استثنایی به بشریت دست داده برای اینکه رجوع مجدد و هدف‌مندی به قرآن صورت گیرد و این کتاب جاودانه وارد متن زندگی مردم شود و در هدایت فکری انسان‌ها، قدرت و چیرگی خود را نشان دهد.

 

برای این منظور و برای یافتن نقشه راه انس و بهره‌گیری از قرآن به بیانات مقام معظم رهبری رجوع کردیم تا از آن توشه برگيریم و ره یابیم.
 
در این قسمت به بیانات رهبر انقلاب پيرامون مشكلات و اشكالات شيوه‌هاي رواج قرآن در جامعه اشاره شده است.

 

اميرالمومنين فرمود: «و ما جالس هذا القرآن احد الا قام عنه بزياده او نقصان: زياده في هدي او نقصان من عمي»، (نهج‌البلاغه خطبه 176)؛ وقتي از كنار قرآن بلند مي‌شوي چيزي براي شما افزوده شده است و آن هدايت است و چيزي از شما كم شده است و آن كوري و جهالت است ... عزيزان من! قراء قرآن! جوانان پاكدل انقلابي ما! اين رابطه را روز به روز با قرآن بيشتر كنيد. در خانواده‌ها عطر قرآن را در فضا منتشر كنيد قرآن را بخوانيد و بخوانيد در قرآن تدبر كنيد.

دشمن نمي‌خواهد مسلمانان قرآن را مثل علم در دست بگيرند چون قرآن تكليف مسلمانان، جهاد، زندگي و مرگ اسلامي را تعيين كرده

 
دشمن نمي‌خواهد مسلمانان آيات قرآن را مثل علم در دست بگيرند چون قرآن تكليف‌ها را معين كرده است تكليف مسلمانان را، تكليف جهاد را، تكليف زندگي اسلامي و مرگ اسلامي را. 1

اگر از بنده بپرسند كه همين حد حضور قرآن در جامعه را كافي مي‌دانيد يا نه؟ پاسخ خواهند داد: «نه». اولاً روخواني و تلاوت قرآن را بايد همه بتوانند انجام دهند؛ يعني به دست هركس قرآن مي‌دهيد بايد بتواند آن را بازكند و صحيح و درست بخواند.

اين تلاوت‌هاي شما با اين صداهاي خوش كه بحمدالله روز به روز در حال رشد است، نقش خوبي در عمومي‌كردن تلاوت قرآن دارد يعني وقتي كه يك جوان يا نوجوان يا قاري يا استاد قرآن را به صورت خوبي تلاوت مي‌كند، آحاد مردم تشويق مي‌شوند كه به قرآن نزديك شوند و آن را تلاوت كنند. خواندن‌هاي شما اينقدر نقش دارد. اين كمبود اول است؛ يعني الان طوري نيست كه آحاد مردم بتوانند قرآن را به درستي و كمال تلاوت كنند.

نقص ديگري هم كه بايد آن را برطرف كرد اين است كه ما معناي كلمات قرآن را نمي‌فهميم و اين اشكال كار ما فارس زبان‌هاست همه غيرعرب‌ها در قرآن اين مشكل را دارند كه معناي آيات قرآن را نمي‌فهمند بنده عرض مي‌كنم: بايد ترجمه قرآن رواج پيدا كند تا وقتي آيه‌اي تلاوت شد معناي آن هم فهميده شود اين كليد است. اين درِ اول است اگر اين در را بازكرديم بقيه درهاي استفاضه و استفاده از قرآن بازخواهد شد. شما اگر معناي قرآن را ندانيد نمي‌توانيد در آيه‌اي كه بناست تلاوت كنيد تدبر داشته باشيد. نكاتش را متوجه شويد و ظرايف آن را به دست آوريد. 2

ما به نوعي از آموزش زبان عربي نياز داريم. معارف اسلامي و معارف دنيا و آخرت ما در قرآن و نهج البلاغه و صحيفه سجاديه و در انواع و اقسام متون ديني قرار دارد؛ مثل روايات، دعاها و زيارت‌ها.... نسل ما چه وقت بايد اينها را ياد بگيرد؟ آيا بايد دائماً بنشينيم ترجمه كنيم؟ نه؛ ما بايد عربي را چنان بياموزانيم كه دانش‌آموزان- ولو هيچ قاعده‌اي را هم ندانند- وقتي متن را مي‌خوانند، معنايش را بفهمند؛ و اين كاملاً ممكن است.

ما كساني را داريم كه وقتي شما آيه قرآن را مي‌خوانيد، معنايش را مي‌فهمند؛ اما اگر از آنها بپرسيد فاعل و مفعول جمله را تعيين كنيد، اصلاً نمي‌توانند، ولي معنا را مي‌فهمند و براي شما ترجمه مي‌كنند.3

قرآن بايد خوب ترجمه بشود ما تا امروز، ترجمه‌اي خوب كم داشته‌ايم و از اين جهت فقيريم. بعضي از ترجمه‌هاي كه در دسترس است بهتر است كه اصلاً نباشد زيرا مورد اعتماد نيست البته بعضي بهتر است و بعضي نسبتاً خوب است بايد قرآن با ترجمه‌هاي متعدد منتشر شود، تعدد و تكرار هيچ ايرادي ندارد و زيادي نيست اگر ما ده ترجمه خوب قرآن هم داشته باشيم زياد نيست زيرا هر كسي با مذاق و سبك و فكر و سطح معلومات خود از يكي از آنها خواهد توانست استفاده كند.

بنابراين تعدد و تكرار اشكالي ندارد منتها ترجمه بايد صحيح باشد و اهل فن آن را ببينند، مردم اين ترجمه صحيح را با متن قرآن بخوانند و به خصوص شما كه قرآن را تلاوت مي‌كنيد آن قسمتي را كه مي‌خوانيد حتماً ترجمه‌اش را بفهميد و بدانيد كه بدون دانستن ترجمه قرآن قادر به تلاوت خوب نخواهيد بود. 4

ترجمه‌اي شعري قرآن اصلاً كار موفقي نيست چون قوام قرآن به چيزهايي است كه معلوم نيست بتوان آنها را با تخيل مناسب شعر بيان كرد. 
 قرآن فصيح‌ترين و زيباترين پيام بشر است يا مثلاً گلستان سعدي از هر شعري زيباتر است.

كدام شاعر و با كدام بيان شعري مي‌خواهد «منت خداي را عزوجل كه طاعتش موجب قربت است و به شكر اندرش مزيت نعمت، هر نفسي كه فرو مي‌رود ممد حيات است و ....» را به شعري از اين زيباتر و رساتر دربياورد؟ لذاست كه هيچ كس گلستان سعدي را به شعر در نمي‌آورد. قرآن يك چنين چيزي است ... شعر محدوديت دارد و نمي‌توان هر مضموني را با شعر بيان كرد. 5

چنانچه ما در بحث‌هاي تفسيري‌، حرف سستي بزنيم، مخاطب به ما بي‌اعتقاد نمي‌شود، نه به قرآن

چنانچه ما در خلال بحث‌هاي تفسيري‌مان، حرف سستي بزنيم ولو اكنون به دل مخاطب ما بنشينند و بپذيرد، اما در آينده كه كتاب‌هاي گوناگون مطالعه مي‌كند، فلسفه‌ يا سياست مي‌خواند و در اجتماع وارد مي‌شود و مي‌بينند كه اين استدلال به نظرش صحيح نيست به چه بي‌اعتقاد مي‌شود؟ به ما بي‌اعتقاد نمي‌شود اي كاش به ما بي‌اعتقاد مي‌شد و مي‌گفت « اين آقا نمي‌تواند تفسير قرآن بگويد» نه، به قرآن بي‌اعتقاد مي‌شود اين از جمله آن چيزهايي است كه به نظر من هر چه تعمق شود، خوب است. 6

 

پي نوشت ها:
 

 

1. اختتاميه هشتمين دوره مسابقات بين المللي قرآن كريم17/11/70
2. ديدار قاريان در ماه رمضان27/8/80
3. ديدار وزير آموزش و پرورش و شوراي تدوين كتابهاي درسي27/10/79
4. سالروز بعثت رسول اكرم 4/12/68
5. ديدار دسته جمعي روزهاي دوشنبه 12/9/75
6. ديدار مسئولان نهضت سواد آموزي 6/10/1380