افزایش تنش‌ها در منطقه قفقاز جنوبی

گروه بین الملل «خبرگزاری دانشجو»: تنش ها در منطقه قفقاز بالا گرفته است و دولت ارمنستان از اقدام مقامات آذری در عفو یک نظامی این کشور که متهم به قتل یک شهروند ارمنی است به شدت خشمگین هستند. ایروان در اولین اقدام به این واکنش همه ی روابط دیپلماتیک خود را با کشور مجارستان به سبب آزادسازی این نظامی آذربایجانی قطع کرده اند.

علت آغاز بحران:

در سال 2004 و در خلال برگزاری یک کلاس یادگیری زبان در دانشگاه نظامی بخارست واقع در کشور مجارستان، رامیل صفراف نظامی آذربایجانی هم کلاسی ارمنی خود به نام  گورگن ماکاریان را به قتل رساند.

صفراف دلیل اقدام خود را توهین این نظامی ارمنی به کشور خود دانست و از اقدام خود دفاع کرد. مقامات مجارستانی با برپایی یک دادگاه وی را محکوم به حبس ابد نمودند، اما با فشارهای دولت آذربایجان بر مقامات بخارست و تضمین انها مبنی بر ادامه فرایند حبس صفراف در این کشور موفق به بازگرداندن وی به باکو شدند.

با بازگشت صفراف به باکو نه تنها وی ملزم به ادامه دوره حبس خود نگشت بلکه از وی در فرودگاه به مانند یک قهرمان استقبال شد و شخص الهام علی اف رئیس جمهور این کشور با حضور در فرودگاه و اعطای یک درجه افتخاری موجب خشم مقامات ارمنستانی شد.

اقدام جمهوری آذربایجان واکنش دولت مجارستان را نیز برانگیخت و آنها باکو را به خلف وعده متهم نمودند. این در حالی است که برخی رسانه ها این اقدام مجارستان را بر اساس توافق پنهانی میان باکو- بخارست دانستند اگرچه مجارستان هرگونه توافق پشت پرده را تکذیب کرده و اقدام خود را مطابق با قوانین بین المللی دانسته است خبرگزاری رویترز چندی پیش گزارش کرده بود که دو کشور بر سر وامی دو، سه میلیارد یورویی از طرف آذربایجان به مجارستان مذاکره کرده بودند.

 

با فروپاشی شوروی سابق و تشکیل دهها کشور از بقایای آن، دولت جمهوری آذربایجان و ارمنستان بدلیل اختلافات مرزی وارد یک جنگ تمام عیار موسوم به جنگ قره باغ گشتند که حاصل ان هزاران کشنده و بیش از یک ملیون پناهنده بود. دو دولت هنوز در موقعیت اتش بس و نه صلح به سر می برند و بیش از بیست درصد از خاک آذربایجان در اشغال دولت ارمنستان می باشد. از این رو هر از گاهی و با وقوع حادثه ای دولت ها موضعی تخاصمی بر علیه یکدیگر می گیرند.

گفتنی است مناقشه قره باغ کوهستانی فقط بر سر مسئله جدائی خود قره باغ نیست، بلکه این مناقشه و بحران بر سر ۷ استان جمهوری آذربایجان است که از سوی نیروهای ارمنی تحت اشغال قرار دارد و اکثر جنگ‌زدگان و مهاجرین از همین مناطق اشغالی به باکو رانده شده‌اند.»

جمهوری آذربایجان خروج ارتش ارمنستان از منطقه اشغالی را پیش شرط اصلی مذاکرات با ارمنستان می‌داند و جامعه جهانی نیز از این خواست این کشور حمایت می‌کند.

 

بحران اخیر نیز موجب سرافکندگی ارمنی ها گشته، از این رو آنها را بسیار خشمگین ساخته و درصدد اقدامی تلافی جویانه قرار داده است.

از سویی برخی کارشناسان بر این باورند که گرچه مقام‌های عالیرتبه سیاسی و نظامی ارمنستان و جمهوری آذربایجان به تهدیدهای خود ادامه می‌دهند، اما وضعیت نه صلح و نه جنگ میان دو کشور ادامه پیدا خواهد کرد.

 

میان دو کشور ظرف ۱۸ سال گذشته همیشه درگیری موقت و مقطعی مرزی رخ داده ولی عملیات بزرگ جنگی انجام نگرفته و این درگیری‌ها به جنگی تمام‌عیار تبدیل نشده است.

 

تابه‌حال قراداد صلح نیز میان دو کشور امضا نشده است.

 

آزادی صفراف خشم شهروندان ارمنستان را برانگیخته است و آنها با تجمع در برابر سفارت مجارستان در ایروان و به آتش کشیدن پرچم این کشور نارضایتی خویش را نسبت به این اقدام نشان دادند.

سرکیسیان رئیس جمهور ارمنستان نیز در واکنش به این ادام گفت: ما جنگ نمی خواهیم اما اگر مجبور شویم، می جنگیم و برنده می شویم. ما از قاتلان نمی ترسیم حتی اگر تحت حمایت رهبر کشورشان باشند.

روسیه تصمیم آذربایجان مبنی بر عفو صفراف که در سال ۲۰۰۴ میلادی یک سرباز ارمنی را در مجارستان به قتل رسانده بود را محکوم کرده است. روسیه که در تلاش بوده است تا درگیریهای بین ارمنستان و آذربایجان را خاتمه بخشد، گفته است: باور ما بر این است که عملکرد آذربایجان و مقامهای مجارستان با تلاشهای میانجیگرانه بین المللی و با تلاشهای گروه مینسک که سعی دارند به درگیریها در منطقه خاتمه دهند مغایرت دارد.

روسای گروه میسک هم درباره آسیبی که عفو و تلاش برای تجلیل کردن از این جنایت به مراحل صلح و اطمینان بین دو طرف وارد آورده است، ابراز نگرانی کرده اند.

سخنگوی کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه‌ی اروپا، نیز در مورد بالا گرفتن تنش‌ها میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان اظهار نگرانی کرد.

 

 

اووه هالباخ  کارشناس مسائل قفقاز در بنیاد علم و سیاست برلین که در حوزه‌ی مسائل قفقاز فعالیت می‌کند، می‌گوید:«آذربایجان و ارمنستان پس از فروپاشی شوروی تاکنون به‌دلیل اشغال بیست درصد خاک آذربایجان توسط ارمنی‌ها جنگ ۴ ساله‌ای را تجربه کردند.

 

وی می‌افزاید:«لفاظی‌های نظامی در ماه‌های اخیر تشدید شده است. آذربایجان همیشه اعلام کرده که کاسه‌ی صبرش از اقدامات بی‌نتیجه‌ی دیپلماتیک لبریز شده و گزینه‌ی نظامی را دور از انتظار نمی‌بیند. این کشور اکنون در مسابقه‌ی تسلیحاتی از ارمنستان پیشی گرفته است. بودجه‌ی نظامی آذربایجان برابر است با کل بودجه‌ی ارمنستان. ارمنستان هم اعلام می‌کند که برای جنگ آماده است و ادعا می‌کند که در جنگ قبلی ظرفیت نظامی آذربایجان بالاتر از ارمنستان بوده، اما این کشور جنگ را باخته است.»