رتبه‌بندي دانشگاه‌ها در كشاكش معيارهاي بومي و بين‌المللي/ دانشگاه بومي و دانشگاه بين‌المللي؛ ملاك برتري چيست؟

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ رتبه بندي دانشگاه ها چند سالي است كه در كشور ما انجام مي شود، البته در ابتداي امر اين رتبه بندي بر اساس الگوبرداري از دانشگاه هاي ديگر دنيا بود ولي با توجه به اينكه رتبه بندي دانشگاه ها در كشورهاي مختلف بر اساس معيارهاي متفاوتي صورت مي گيرد و در كشور ما اين رتبه بندي بايد بر اساس معيارهاي ملي و مذهبي بومي خودمان انجام شود، پايگاه استنادي جهان اسلام(isc) تشكيل شد.
 
پايگاه استنادي جهان اسلام، چند سالي است كه به رتبه بندي دانشگاه ها و توليدات علمي دانشمندان كشورهاي اسلامي مي پردازد.

 

«خبرگزاري دانشجو» در نظر دارد در گزارش هاي مختلف شاخص هاي رتبه بندي در ايران و ديگر كشورهاي جهان را معرفي كرده و به ميزان بومي بودن اين شاخص ها در پايگاه استنادي جهان اسلام بپردازد.

 

به طور كلي اهداف و منافع ملي هر كشوري بر تعيين شاخص‌ها تاثيرگذار است كه اين مورد قطعا يكي از اولويت‌هاي مطرح در تعيين و تصويب شاخص‌هاي ملي رتبه‌بندي دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالي و پژوهشي وزارت علوم است.
 
از سوي ديگر اين شاخص‌ها نقش كليدي در دستيابي به اهداف نظام و تحقق الگوي اسلامي ايراني پيشرفت و تعالي دارد و دانشگاه‌ها با توجه به اين شاخص‌ها بايد به سمت تحقق اهداف و انتظارات رهبري و مردم سوق پيدا كنند.
 
به همين دلايل و با توجه به تاكيدات مقام معظم رهبري و مسئولان وزارت علوم، رتبه‌بندي دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالي و پژوهشي در كشور ما بايد منطبق با اهداف و ارزش هاي ملي و مذهبي كشور تعيين شود كه تدوين آن، بر اساس برنامه پنجم توسعه بر عهده وزارت علوم، تحقيقات و فناوري نهاده شده و  بسيار ضروري است.
  
در حال حاضر، آيين‌نامه رتبه‌بندي دانشگاه‌ها داراي 5 مولفه پژوهش و فناوري، زيرساخت‌هاي نهادي، آموزش و دانشجويي، فرهنگي و اجتماعي و روابط بين الملل است و هر يک از مولفه‌هاي آيين‌نامه رتبه‌بندي دانشگاه‌ها داراي شاخص‌هاي مختلفي است.

 

مولفه پژوهش و فناوري اين آيين‌نامه متشکل از شاخص‌هاي تعداد طرح‌هاي خاتمه يافته کاربردي به مجموعه پروژه‌هاي خاتمه يافته دانشگاه‌ها، کاربردي بودن پروژه‌ها، تعداد مقالات توليدي، تعداد محققان تمام وقت دانشگاه‌ها، تعداد پايان‌نامه کاربردي به نسبت کل ميزان درآمد اختصاصي از کل درآمد دانشگاه به واسطه پروژه‌هاي کاربردي، ميزان درآمد حاصل از فعاليت‌هاي پژوهشي به نسب کل هزينه‌هاي دانشگاه است.
 

 

در مولفه آموزشي نيز شاخص‌هاي ارتباط اساتيد با دانشجويان و بهبود نسبت استاد به دانشجو وجود دارد، به طور كلي در حال حاضر در يك مقايسه اجمالي از شاخص هاي رتبه بندي دانشگاه ها در ايران و ديگر كشورهاي جهان به اين نكته مي رسيم كه شاخص هاي رتبه بندي در كشور ما تفاوت چنداني با پايگاه هاي رتبه بندي نقاط مختلف جهان ندارد.
 

البته به گفته كارشناسان اين اشتراك در معيارهاي رتبه بندي ها طبيعي است؛ زيرا دانشگاه هاي ما براي بين المللي بودن بايد با معيارهاي جهاني همساني داشته باشند ولي اينكه آيا اين همپوشاني ها تا چه اندازه اي باشد كه با معيارهاي ملي و مذهبي كشور نيز مطابقت كند بحثي است كه بايد از زبان كارشناسان و مسئولان بشنويم.

 

در حال حاضر معيارهايي كه پايگاه استنادي جهان اسلام براي رتبه بندي دانشگاه ها معرفي كرده تا حدود زيادي با معيارهاي كشورهاي مختلف جهان همپوشاني دارد در حاليكه مسئولان وزارت علوم پيوسته بر اين قضيه تاكيد مي كنند كه بايد معيارهايي مطابق شرايط كشور خودمان تدوين كنيم.

البته به گفته مسئولان معيارهاي رتبه بندي دانشگاه ها از سوي وزارت علوم بررسي و بازنگري مي شود و در ضورت لزوم معيارهايي مطابق با شرايط ملي و مذهبي كشور طراحي مي شود.

 

وزارت علوم معيارهايي را تدوين مي كند كه علاوه بر مطابقت با شرايط بومي ملي و مذهبي كشور دانشگاه ها را در فضاي بين المللي نيز حفظ كند.

 

 

دانشگاه هاي ما مي توانند علاوه بر حفظ شرايط ملي و مذهبي بومي كشور در روابط بين المللي نيز فعال بوده و پژوهش هايي را دز سطح بين المللي داشته باشند تا در هر دو معيار نمره قبولي را كسب كنند.

«خبرگزاري دانشجو»، سعي دارد در گزارش هايي به معرفي شاخص هاي رتبه بندي دانشگاه ها در ايران و كشورهاي ديگر جهان بپردازد و در مورد شرايط بومي شدن معيارها نيز گفت‌وگو هايي با مسئولان داشته باشد كه در آينده از همين منبع منتشر مي شود.