11 سپتامبر دستاويزي برای یکجانبه گرایی آمریکا

گروه بین الملل «خبرگزاری دانشجو»؛ بعد از وقوع حملاتی علیه امریکا در جریان حادثه 11 سپتامبر در سال 2001 نومحافظه کاران تندرو حاکم در این کشور با بزرگنمایی این حادثه و برجسته کردن تهدیداتی از این نوع برای امریکا از آن برای توجیه سیاست های یکجانبه گرایانه خود در نظام بین المللی و حمله به دیگر کشورها استفاده کردند.

در حالی که در آستانه سالروز حادثه تروریستی 11 سپتامبر در سال 2001 در حمله به دو برج تجارت جهانی و ساختمان پنتاگون در امریکا قرار داریم، بعد از گذشت بیش از یک دهه از این حادثه تروریستی مشاهده می کنیم که علی رغم شعارهای اعلام شده در مبارزه با تروریسم نه تنها امریکا موفق به سرکوب گروه های تروریستی مانند القاعده نشده بلکه با نگاهی واقع بینانه تر در می یابیم که رهبران نومحافظه کار ایالات متحده این نوع تهدیدات تروریستی را بهانه ای برای توجیه سیاست های یکجانبه گرایانه خود در نظام بین المللی قرار داده اند.

در واقع در شرایطی که در دهه 90 نگاهی تکثرگرایانه در سیاست خارجی امریکا حاکم بود و به دلایلی مانند حمله به سفارت خانه های امریکا در برخی کشورها در سال 1998 و حملاتی دیگر علیه منافع امریکا در کشورهای خاورمیانه و شمال افریقا، از میزان نفوذ و حضور ایالات متحده در خاورمیانه و شمال افریقا کاسته شده بود و همچنین در این دوران شاهد به قدرت رسیدن و نفوذ گروه های مخالف امریکا در کشورهای خاورمیانه بودیم که به طور کلی خوشایند دستگاه سیاست خارجی این کشور در آستانه قرن 21 قرار نداشت.

در این راستا با به قدرت رسیدن نومحافظه کاران تندرو به رهبری جورج بوش در امریکا در سال 2000 شاهد تغییراتی در سیاست خارجی امریکا بودیم که این امر هم خود را در رویه رفتار خارجی این کشور نشان داد و هم در سخنان و شعارهای نخبگان حاکم در سیاست خارجی آن نمایان بود که به نوعی در پی سلطه امریکا در همه نقاط جهان بودند و وقوع حادثه تروریستی 11 سپتامبر در حمله به دو مرکز مهم در امریکا بهانه لازم را برای رهبران این کشور در تعقیب و توجیه سیاست های مورد نظرشان فراهم کرد.

بدون توجه به چگونگی وقوع این حادثه تروریستی و همچنین با چشم پوشی از عاملان و دلایل آن با نگاهی به سیاست خارجی امریکا و رفتار آن در قبال موضوعات گوناگون بین المللی متوجه می شویم که این امر زمینه لازم را برای یکجانبه گرایی و سلطه طلبی در سیاست خارجی این کشور بعد از وقوع این حادثه فراهم کرد.

در این راستای این سیاست ها و با توجیه مبارزه با تروریسم در عرصه جهانی رهبران امریکا به شیوه ها و نظریه های مختلفی در تعقیب سیاست های خود متوسل شدند که ارائه دو نظریه حمله پیش دستانه و حمله پیش گیرانه در حملات نامشروع به افغانستان و عراق از جمله این موارد به شمار می رود.

 در واقع نومحافظه کاران حاکم در امریکا با هدف گسترش حضور خود در خاورمیانه در حالی که به بهانه مبارزه با تروریسم و با وجود مخالفت جامعه جهانی با توسل به حمله پیش دستانه و در همراهی با متحدان خود به افغانستان حمله کردند، در ادامه این سیاست با توجیهاتی مانند تهدیدات سلاح های عراق و توسل به نظریه حمله پیش گیرانه و حتی با وجود مخالفت متحدان غربی خود مانند آلمان و فرانسه به عراق حمله کردند که نماد بارز یکجانبه گرایی در سیاست خارجی یک کشور را نشان می دهد که در ادامه توجیهاتی مانند وجود خطرهایی علیه منافع امریکا بعد از حادثه 11 سپتامبر و توسل به نظریه حمله پیش گیرانه برای توجیه آن قرار داشت.

در این زمان یکجانبه گرایی امریکا بعد از حادثه 11 سپتامبر به حدی بود که حتی با وجود مخالفت شورای امنیت و متحدان غربی خود مانند فرانسه و آلمان با این حمله رهبران ایالات متحده با بی توجهی به این مخالفت ها و با توجیهاتی مانند خطرهای احتمالی علیه منافع این کشور نمونه ای دیگر از یکجانبه گرایی خود را در سیاست خارجی با حمله به عراق نمایان کردند.

شایان ذکر است که در دوران بعد از حادثه 11 سپتامبر حاکم بودن رویکردهای یکجانبه گرایانه در سیاست خارجی امریکا تنها محدود به حملات این کشور علیه افغانستان و عراق نموده و شاهد نمونه های دیگر نیز بوده ایم که از جمله آنها می توان به اعمال تحریم های یکجانبه علیه ایران اشاره داشت. در این راستا در حالی که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در تقابل با سیاست های امریکا قرار داشت این کشور نیز تحریم های یکجانبه ای علیه کشورمان وضع نمود و در حالی که در آن دوران شاهد افزایش همکاری ایران با جمعه بین المللی در رابطه با موضوع هسته ای بودیم، امریکا در راستای سیاست یکجانبه گرایانه خود جمهوری اسلامی را هدف تحریم های اقتصادی خود قرار داد.