5 عملي كه در دهه اول ماه‌ ذي‌الحجه به آنها سفارش شده است

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»؛ دهه اول ماه ذي‌الحجه بسیار با فضیلت و با ارزش است تا آن جا كه رسول خدا (ص) فرمودند: «روزه‌هايی پاكتر از این دهه، نزد خداوند نیست» (1).

1. نماز دهه اول: امام صادق (ع) مى‌فرمایند: پدرم حضرت امام باقر (ع) به من فرمود: پسرم! در دهه نخست از ماه ذى‌الحجه، هر شب میان نماز مغرب و عشا این دو رکعت نماز را ترک مکن. در هر رکعت سوره حمد و سوره قل هو الله و پس از آن آیه 142 سوره اعراف را مى‌خوانى: اگر چنین کنى، در ثواب حاجیان و اعمال حجّ آنها شریک مى‌شوى (2).

آيه 142 سوره اعراف: وَ واعَدْنا مُوسى ثَلثينَ لَيْلَةً وَاَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ ميقاتُ رَبِّهِ اَرْبَعينَ لَيْلَةً وَقالَ مُوسى لاِخيهِ هرُونَ اخْلُفنى فى قَوْمى وَاَصْلِحْ وَلا تَتَّبِعْ سَبيلَا لْمُفْسِدينَ.

«و با موسى سى شب وعده كرديم و آن را به ده شب ديگر تمام كرديم پس قرار پروردگارش چهل شب به سر آمد. و موسى به برادرش هارون گفت: در ميان قوم من نايب من باش و به اصلاح بپرداز و مفسدان را پيروى مكن».

2. روزه گرفتن در نُه روز اوّل: در روایتى از امام موسى کاظم (ع) نقل شده است که هر کس نُه روز اوّل ذى‌الحجّه را روزه بدارد، خداوند ثواب روزه تمام عمر را براى او مى‌نویسد (3).

3. دعا: ابوحمزه ثمالى از امام صادق (ع) نقل کرده است که آن حضرت از روز اوّل تا عصر روز عرفه، پس از نماز صبح و قبل از نماز مغرب این دعا را مى‌خواندند:

 
«اَللّـهُمَّ هذِهِ الاَْیّامُ الَّتى فَضَّلْتَها عَلَى الاَْیّامِ وَشَرَّفْتَها، وَ قَدْ بَلَّغْتَنیها بِمَنِّکَ وَ رَحْمَتِکَ، فَاَنْزِلْ عَلَیْنا مِنْ بَرَکاتِکَ، وَاَوْسِعْ عَلَیْنا فیها مِنْ نَعْمآئِکَ، اَللّـهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد، وَاَنْ تَهْدِیَنا فیها لِسَبیلِ الْهُدى، وَالْعَفافِ وَالْغِنى، وَالْعَمَلِ فیها بِما تُحِبُّ وَتَرْضى، اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ یا مَوْضِعَ کُلِّ شَکْوى، وَیا سامِعَ کُلِّ نَجْوى، وَیا شاهِدَ کُلِّ مَلاَ، وَیا عالِمَ کُلِّ خَفِیَّة، اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد، وَ اَنْ تَکْشِفَ عَنّا فیهَا الْبَلاءَ، وَ تَسْتَجیبَ لَنا فیهَا الدُّعآءَ، وَ تُقَوِّیَنا فیها وَ تُعینَنا، وَتُوَفِّقَنا فیها لِما تُحِبُّ رَبَّنا وَتَرْضى، وَعَلى مَا افْتَرَضْتَ عَلَیْنا مِنْ طاعَتِکَ، وَطـاعَةِ رَسُولِکَ وَاَهْلِ وِلایَتِکَ، اَللّـهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ، اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد، وَاَنْ تَهَبَ لَنا فیهَا الرِّضا، اِنَّکَ سَمیعُ الدُّعآءِ، وَلا تَحْرِمْنا خَیْرَ ما تُنْزِلُ فیها مِنَ السَّمآءِ، وَطَهِّرْنا مِنَ الذُّنُوبِ یا عَلاّمَ الْغُیُوبِ، وَاَوْجِبْ لَنا فیها دارَ الْخُلُودِ، اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد، وَلا تَتْرُکْ لَنا فیها ذَنْباً اِلاَّ غَفَرْتَهُ، وَلا هَمّاً اِلاَّ فَرَّجْتَهُ، وَلا دَیْناً اِلاَّ قَضَیْتَهُ، وَلا غائِباً اِلاَّ اَدَّیْتَهُ، وَلا حاجَةً مِنْ حَوائِجِ الدُّنْیا وَالاْخِرَةِ اِلاَّ سَهَّلْتَها وَیَسَّرْتَها، اِنَّکَ عَلى کُلِّ شَىْء قَدیرٌ، اَللّـهُمَّ یا عالِمَ الْخَفِیّاتِ، یا راحِمَ الْعَبَراتِ، یا مُجیبَ الدَّعَواتِ، یا رَبَّ الاَْرَضینَ وَالسَّمواتِ، یا مَنْ لا تَتَشابَهُ عَلَیْهِ الاَْصْواتُ، صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد، وَاجْعَلْنا فیها مِنْ عُتَقآئِکَ وَطُلَقآئِکَ مِنَ النّارِ، وَالْفائِزینَ بِجَنَّتِکَ، وَالنّاجینَ بِرَحْمَتِکَ، یااَرْحَمَ الرّاحِمینَ، وَصَلَّى اللهُ عَلى سَیِّدِنا مُحَمَّد وَآلِهِ اَجْمَعینَ، وَسَلَّمَ عَلَیْهِمْ تَسْلیماً»

«خدایا این روزهایى است که برترى و شرافتش دادى بر سایر روزها و به لطف و رحمتت مرا بدان‌ها رساندى پس برکات خودت را بر ما فرو بار و از نعمت‌هاى خود در این روزها بر ما وسعت ده.

خدایا من از تو خواهم که درود فرستى بر محمّد و آل محمّد و نیز خواهم که ما را در این روزها به راه هدایت و پاکدامنى و بى نیازى راهنمایى فرمایى و موفقمان دارى به انجام آنچه دوست دارى و موجب خشنودى توست.

خدایا از تو خواهم اى جایگاه هر شکایت و اى شنواى هر سخن سِرّى و راز و اى حاضر در هر جمع و اى داناى هر نهان که درود فرستى بر محمّد و آل محمّد و بگشایى در این روزها از ما بلا و گرفتارى را و مستجاب گردانى در آنها دعاى ما را و نیرو دهى به ما در این روزها و کمکمان دهى و موفقمان دارى پروردگارا بدانچه دوست دارى و خشنود گردى و بر آنچه واجب کرده‌اى بر ما از اطاعت خودت و اطاعت پیامبرت و اهل ولایتت.

خدایا از تو خواهم اى مهربانترین مهربانان که درود فرستى بر محمّد و آل محمّد و در این ایام خشنودى خویش را به من ببخش که براستى تو شنواى دعایى و محروم مکن ما را از خیرى که در این روزها از آسمان فرو بارى و پاکمان کن از گناهان اى داناى بر نادیدنی‌ها و واجب گردان در این ایّام براى ما خانه جاویدان را.

خدایا درود فرست بر محمّد و آل محمّد و هیچ گناهى براى ما باقى مگذار جز آن که بیامرزى و نه اندوهى جز آن که بگشایى و نه بِدهى جز آن که بپردازى و نه غایبى جز آن که به ما برسانى و نه حاجتى از حاجات دنیا و آخرت جز آن که آسان و هموارش گردانى که براستى تو بر هر چیز توانایى.

خدایا اى داناى اسرار پنهان، اى رحم کننده بر اشک دیدگان، اى اجابت کننده دعاها، اى پروردگار زمین‌ها و آسمان‌ها، اى که صداها(ى بی‌شمار) بر او اشتباه نشود درود فرست بر محمّد و آل محمّد و قرار ده ما را در این روزها ازآزادشدگان و رهایى یافتگان از آتش و نائل شوندگان به بهشتت و نجات یافتگان بوسیله رحمتت اى مهربانترین مهربانان و درود خدا بر آقاى ما محمّد و آلش همگى و سلام بر همه آنان باد» (4).

4. دعاي حضرت عيسي: پنج دعایى را بخواند که به فرموده امام باقر (ع) خداوند آن را بوسیله جبرئیل براى حضرت عیسى (ع) هدیه فرستاد تا در ایّام این دهه، آنها را بخواند. آن پنج دعا چنین است:
 

1) أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ لَهُ الْمُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَ هُوَ عَلَى کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ (۲) أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ أَحَدا صَمَدا لَمْ یَتَّخِذْ صَاحِبَةً وَ لا وَلَدا (۳) أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ أَحَدا صَمَدا لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُوا أَحَدٌ (۴) أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَرِیکَ لَهُ لَهُ الْمُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیِی وَ یُمِیتُ وَ هُوَ حَیٌّ لا یَمُوتُ بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَ هُوَ عَلَى کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ (۵) حَسْبِیَ اللَّهُ وَ کَفَى سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ دَعَا لَیْسَ وَرَاءَ اللَّهِ مُنْتَهَى أَشْهَدُ لِلَّهِ بِمَا دَعَا وَ أَنَّهُ بَرِی‏ءٌ مِمَّنْ تَبَرَّأَ وَ أَنَّ لِلَّهِ الْآخِرَةَ وَ الْأُولَى.

1) گواهى مى‏دهم که معبودى جز خدا نیست، یگانه و بى‏شریک است، فرمانروایى و سپاس براى اوست، خیر تنها به دست اوست‏ و او بر هرچیز تواناست (۲) گواهى مى‏دهم معبودى جز خدا نیست، یگانه و بى‏شریک است، یکتا و بى‏نیاز است‏ همسر و فرزندى نگرفته است (۳).

گواهى مى‏دهم معبودى جز خدا نیست، یگانه و بى‏شریک است، یکتا و بى‏نیاز است‏ نه زاده و نه زاییده شده است و برایش هیچ همتایى نیست (۴) گواهى مى‏دهم معبودى جز خدا نیست، یگانه و بى‏شریک است، فرمانروایى و سپاس براى اوست، زنده مى‏کند و مى‏میراند و اوست زنده‏اى که نمى‏میرد، خیر تنها به دست اوست و او بر هرچیز تواناست (۵).

خدا مرا بس است و کفایت مى‏کند، خدا گوش فرا دهد براى آن‏که او را بخواند، وراى خدا نهایتى نیست، گواهى مى‏دهم براى‏ خدا به آنچه دعوت کرد و خدا بیزار است از هرکه از او بیزاى جوید و آخرت و دنیا از آن خداست.

سپس حضرت عیسى (ع) پاداش فراوانى را براى صد مرتبه خواندنِ این پنج دعا ذکر فرمود(6). مرحوم «علاّمه مجلسى» گفته است: اگر کسى هر روز هر یک از این پنج دعا را ده مرتبه بخواند (که در مدّت ده روز هر کدام را صد مرتبه خوانده است) به روایت عمل کرده است. البتّه اگر هر روز هر دعایى را صد مرتبه بخواند بهتر است (7).

5. تهليل: در هر روز از این دهه، این تهلیلات [لا اله إلاّ اللّه ها] را که از امیر مؤمنان (ع) نقل شده است بخواند و اگر روزى ده مرتبه بخواند بهتر است:

لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ عَدَدَ الّلَیالى وَالدُّهُورِ، لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ عَدَدَ اَمْواجِ الْبُحُورِ، لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ وَرَحْمَتُهُ خَیْرٌ مِمّا یَجْمَعُونَ، لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ عَدَدَ الشَّوْکِ. وَالشَّجَرِ، لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ عَدَدَ الشَّعْرِ وَالْوَبَرِ، لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ عَدَدَ الْحَجَرِ وَالْمَدَرِ، لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ عَدَدَ لَمْحِ الْعُیُونِ، لا اِلهَ اِلاَّ اللهُ فِى اللَّیْلِ اِذا عَسْعَسَ، وَالصُّبْحِ اِذا تَنَفَّسَ، لا اِلـهَ اِلاَّ اللهُ عَدَدَ الرِّیاحِ فِى الْبَرارى وَالصُّخُـورِ، لا اِلـهَ اِلاَّ اللهُ مِـنَ الْیَـوْمِ اِلـى یَـوْمِ یُنْفَخُ فِى الصُّورِ.

معبودى جز خدا نیست به شماره شب‌ها و روزگاران، معبودى جز خدا نیست به شماره موج‌هاى دریاها، معبودى جز خدا نیست و رحمت او بهتر است از آنچه مردم جمع کنند، معبودى جز خدا نیست به شماره هر خار و هر درخت، معبودى جز خدا نیست به شماره هر مُو و کُرک، معبودى جز خدا نیست به شماره هر سنگ و کلوخ، معبودى جز خدا نیست به شماره به هم خوردن چشم‌ها، معبودى جز خدا نیست در شب چون تاریک شود و در صبح چون بدمد، معبودى نیست جز خدا به شماره بادها در صحراها و کوه‌ها، معبودى جز خدا نیست از امروز تا روز نفخ (8).

پي‌نوشت‌ها:

1. مفاتيح الجنان، ص 510.
2. اقبال، صفحه 317.
3. زاد المعاد، صفحه 240.
4. مصباح المتهجّد، ص 672 و اقبال، ص 322.
5. ممکن است این دعا به زبان عربى بر حضرت مسیح (ع) نازل شده باشد و نیز ممکن است حضرت امام باقر (ع) آن را به عربى تبدیل کرده باشد.
6. اقبال، ص 323.
7. زادالمعاد، ص 245.
8. اقبال، ص 324.