وزیر سابق خارجه با اشاره به مواضع ترکیه درقبال تحولات منطقه گفت: در ابتدای تحولات، ترکیه وارد حوزه نیابتی از سوی آمریکا شده و کنارعربستان وقطر بود.
به گزارش خبرنگار سیاسی «خبرگزاری دانشجو»، منوچهر متکی ظهر امروز در نشست دانشجویی که در دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد، گفت: مسائل اقتصادی کشور از اهم موضوعات فعلی محسوب میشود و یکی از کارهای اساسی نظام، بخش اقتصاد است که در دستور کار قرار دارد.
وی مجموعه اقدامات سه دهه گذشته را با وجود شرایط مختلف که بر کشور حاکم بوده، قابل اعتنا دانست و تصریح کرد: امور اقتصادی هر کشور برای تجربیات عرفی است و این، موضوعی نیست که در یک کشور یا جامعه بهطور خاص به آن پرداخته شود.
وزیر سابق امور خارجه ایران ادامه داد: توجه به قواعد اقتصاد میتواند ما را در پیشبرد اهداف اقتصادی کمک کند.
متکی افزود: اگر کسی در امور کشورداری بگوید همه چیز را بلدم، بنابر گفته بزرگان، او هیچ چیز نمیداند.
نماینده سابق مردم در خانه ملت با اشاره به اینکه حق اشتباه و آزمون و خطا در بحث اقتصاد در شرایط ویژه و محیط بین الملل وجود ندارد، ادامه داد: در وضعیتی که طی سالهای اخیر با آن مواجه بودیم، برخی بحران های دفعی نیز به سراغ ما آمده است.
وی نوسانات ارزی و نقدینگی بالا را سبب تحت تأثیر قرار گرفتن قیمتگذاری دانست و گفت: در این شرایط، اوضاع بد اقتصادی بر سر جامعه آوار شد.
سفیر سابق ایران در ژاپن گفت: در سال 1995 که بهعنوان سفیر به ژاپن رفته بودم، طرح تحریم داماتو علیه ایران تصویب شده بود؛ گاهی مسائل سیاسی اثرگذاری اقتصادی را روشنتر میکند.
متکی با طرح سوالی مبنی بر اینکه دامنه تأثیر تحریم کجاست و حوزه تحریمپذیری به کجا میرسد، خاطرنشان کرد: نحوه مدیریت تحریم و مدیریت غیر تحریم جزو اقداماتی است که باید صورت پذیرد.
وی به کمیته مشترک مجلس و دولت اشاره کرد و گفت: در اوایل تابستان شاهد بودیم که رساندن نرخ ارز مرجع از 1226 تومان به 1700 و 1800 و تا رسیدن به 2000 تومان مطرح میشد.
وزیر سابق امور خارجه ایران افزود: اتخاذ چنین سیستمی سبب آوار بازار بر سر جامعه شد و به یکباره لجامگسیختگی در بازار ارز پدید آمد.
متکی خاطرنشان کرد: حتی در طول یک روز شاهد بودیم که 500 تا 700 تومان روی نرخ ارز میرفت.
وی بحثهایی مانند تورم و نوسانات نرخ ارز را تنها مختص به ایران ندانست و گفت: در اقتصاد کشورهای دیگر نیز چنین مواردی دیده شده و باید ببینیم مدیریتهای موفق آنها به چه شکل بوده است.
وزیر سابق خارجه به ترکیدن حباب اقتصاد ژاپن در سال 95 اشاره کرد و گفت: در آن سال اقتصاد کشورهای دیگر از جمله اندونزی و مالزی تحت الحمایه ژاپن بودند و آنها نیز تحت تأثیر قرار گرفتند.
متکی افزود: اتفاقاتی که در ژاپن به وقوع پیوست، سبب شد 70 درصد ارزش پول این کشور در اندونزی پایین آید.
وی در ادامه به مالزی اشاره کرد و گفت: ماهاتیر محمد کاری کرد که برابری رینگیت و دلار در برابر ترکیدن حباب اقتصاد ژاپن ثابت بماند.
وزیر سابق امور خارجه ایران با اشاره به اینکه اقتصاد آمریکا به دلیل نقش دلارگونه اش در فرایندهای اقتصادی از هر رخداد اقتصادی بهرهمند میشد، افزود: اگر لطمهای به اقتصاد دنیا وارد شود، مانند افتادن سنگی در استخر، دیگر کشورها نیز به دلیل نقش اساسی دلار در اقتصاد کشورها تحت تأثیر قرار میگیرند.
متکی خاطرنشان کرد: در شرایط فعلی در حوزه اقتصادی نباید به چیزی، بجز واقعیت توجه کرد و باید در این حوزه تدبیر کنیم.
وی تصریح کرد: در بدبینانه ترین حالت 20 درصد اقتصاد ما تحت تأثیر تحریم است و 80 درصد حوزهای است که تحت تأثیر تحریم نیست.
وزیر سابق امور خارجه ایران اولویت دوم کشور را در شرایط فعلی روابط خارجی دانست و تاکید کرد: در حوزه روابط خارجی، دستگاه دیپلماسی ما در تعامل با محیط بینالملل است.
متکی نقش دستگاه دیپلماسی را بسیار پراهمیت دانست و افزود: دستگاه دیپلماسی در استقلال و یا ورود وابستگی به کشور نقش مهمی دارد؛ این در حالی است که رهبری نیز وزارت خارجه را در کنار دیگر وزارتخانه ها ندانستند و این به معنای این است که دستگاه دیپلماسی به لحاظ ارتباطات با مجموع دستگاه های دیگر برابری میکند.
وی با بیان اینکه اساس دستگاه خارجی ارتباط است، بیان داشت: اولین لطمه این است که بیارتباطی به کشوری تحمیل شود و معنای آن انزواست.
وزیر سابق امور خارجه گفت: اگر بازیگران اصلی دنیا با کشوری مشکل داشته باشند باید آن کشور تلاش کند تا انزوا بر شرایط آن حاکم نشود.
متکی با اشاره به اینکه در روابط خارجی و دیپلماسی عمومی باید مبانی یک نظام تبیین شود و شبهات وارده بر آن برطرف گردد، تاکید کرد: باید نقاط تفاهم براساس منافع و رعایت طرف مقابل ایجاد شود.
نماینده سابق مردم تهران در مجلس افزود: دیپلماسی، لجبازی یا رو کم کردن طرف مقابل نیست.
رئیس سابق دستگاه دیپلماسی در خصوص بحث هستهای گفت: در بحث هستهای به دنبال این بودیم که به عنوان عضو «ان. پی. تی» غنیسازی را انجام دهیم که هر کنوانسیون تکالیف و حقوقی را برای هر عضو دارد.
وی گفت: برای نیروگاه برق به غنیسازی 3.5 درصد وارد شدیم که انجام دادیم، اما وقتی سوخت راکتور تهران را دیگر به ما ندادند به سمت تولید غنیسازی 20 درصد رفتیم.
متکی به جلسه شش ماه آخر مسئولیت خود با رهبری اشاره کرد و گفت: در آن جلسه با تشریح بحث هستهای عنوان کردند که ما به دنبال چه بودیم، آنها در پی چه بودند.
وی افزود: آنها فشارهای را بر ما وارد کردند، اما کارساز نبود و ما به آنچه که میخواستیم دست یافتیم.
وزیر سابق امور خارجه ایران طراحی دیپلماسی جدید را ضروری دانست و گفت: دیپلماسی جدید را در جایگاه کسی که دست برتر دارد باید طراحی کنیم و مشکل طرف غربی و 1+5 که کسب چهره است را باید مدنظر داشته باشیم.
متکی پیگیری حقوق هستهای را ضروری دانست و گفت: باید در پی حقوقمان باشیم و طرحی بدهیم که چهره کشورهای غربی نیز مخدوش نشود.
وی با اشاره به اینکه این طرح را به رئیس جمهور نیز ارائه دادم، تاکید کرد: غربیها هرگز نگفتند ایران نباید به دنبال حق هستهای خود برود، بلکه میگویند ایران به دنبال کسب سلاح هستهای است.
متکی با تأکید بر اینکه ایران در بحث هسته ای در پی چیزی جز فناوری صلحآمیز هستهای نیست، تاکید کرد: در حوزه روابط خارجی و حفظ اصول باید در پی سناریوها و رویکردهای مختلف باشیم.
وی گفتوگو را به معنای سازش ندانست و گفت: گفتوگو به معنای سازش نیست، بلکه با لسان دیپلماتیک میتوانیم انتقادهایمان را به طرف مقابل ارائه کنیم.
نماینده مردم در مجلس هفتم با اشاره به اینکه تفاوت نگاه در مسئولان طبیعی است، گفت: مانند همه جای دنیا به ایجاد بستری برای بیان این اختلاف نظرات برای دستیابی به نقطه تفاهم نیاز داریم.
متکی تاکید کرد: متأسفانه ما بداخلاق شدهایم و برخلاف آموزههای دینی که میگوید نقدها را در محافل خصوصی و خوبیها را در جمع همگان بگویید، عمل میکنیم.
وی بیان صحبتهای خصوصی و کشاندن اختلافات به محافل عمومی را با توجیه اینکه دانستن حق مردم است، مقبول ندانست و افزود: احساس امنیت اجتماعی مهمتر از اقتصاد و حتی خود مسائل اجتماعی است.
وزیر سابق امور خارجه ایران بیان چنین ادبیاتی را سبب احساس بیاعتمادی دانست و گفت: میتوانیم از شرایط فعلی عبور کنیم و عنصر مقاومت همافزایی و همدلی را به کار بریم.
متکی در ادامه این نشست در پاسخ به سوال دانشجویی درباره دلیل تحمل این فشار اقتصادی گفت: تقریباً در 34 سال گذشته در شرایط خاص و توامان با فشارهایی که به جمهوری اسلامی وارد شده، به فرصتسازی پرداختهایم.
وی به بحث هستهای اشاره کرد و گفت: اگر این مورد مدنظر باشد که مسیر غلط و ناموفقی را پیش رو گرفتهایم، جای بحث دارد، اما اگر خواسته حقوق هستهای را حق می دانید، ولی در پی رفع فشار نیز هستید، فرض دوم است.
وزیر سابق امور خارجه ایران افزود: با فرض دوم، اگر به خوبی بنگریم، خواهیم دید که اوباما در کمپین انتخاباتی خود گفت کار ایران تمام است.
متکی ادامه داد: بر اساس این مطلب آنها معتقدند با یک فشار دیگر، ایران به تسلیم و مذاکره تن می دهد.
وی فهم آمریکا از مذاکره با ایران را چیزی جز تسلیم شدن برای مذاکره ندانست و خاطرنشان کرد: آمریکا در شرایطی قرار گرفته که از درون اعتقاد دارد که ایران در بحث هستهای نخواهد شکست.
وزیر سابق امور خارجه ایران افزود: آمریکا تنها بازی با مذاکره را مطرح میکند و آنها هنوز فکر میکنند که عنصر زور و فشار میتواند تأثیرگذار باشد، اما اگر همچنان سیاست چماق و هویج را ادامه دهند، قطعاً موفق نخواهند بود.
متکی ادامه داد: ضمن رصد میدانی آمریکا، اگر ایالت متحده به این نقطه برسد که عملاً گامهایی برای مذاکره بردارد، قابل بررسی خواهد بود.
وی شرایط جدید منطقه را قابل قبول دانست و افزود: اینکه مناسبات یک کشور از فضای وابسته بودن و عدم خودباوری به استقلال برسد، در جهت آرمانهای ماست.
وزیر سابق امور خارجه ایران افزود: نه میخواهیم و نه پذیرفتنی است که جامعهای مثل مصر و تونس که شرایط و مطالبات خاص خود را دارد، به مانند ما رفتار کنند، بنابراین اگر اکثریت مردم مصر به این نتیجه برسند که قانون اساسی این کشور منبعث از احکام اسلامی باشد، قطعاً قابل قبول است.
متکی با اشاره به اینکه ارتباط ما با منطقه مکانیکی نیست، بلکه الهام بخشی است، تاکید کرد: در تظاهرات مردم مصر و بحرین یک ایرانی پیدا نمیکنید.
وی شرایط ترکیه تا قبل از بیداری اسلامی را خوب ارزیابی کرد و افزود: پس از بیداری اسلامی و با توجه به تحولات منطقه، به یکباره ترمز ترکیه کشیده شد.
وزیر سابق امور خارجه ایران افزود: در ابتدای تحولات، ترکیه وارد حوزه نیابتی از سوی آمریکا و در کنار عربستان و قطر شد.
متکی اولین گاف سیاسی اردوغان را بر مصر دانست و گفت: اردوغان در آن جا از مصریها خواست قانون اساسی خود را سکولار تنظیم کنند.
وی با بیان اینکه عمرو موسی و البرادعی جبههای شبیه جبهه ملی در ایران تشکیل داده بودند، افزود: آنها در پی همان خواسته اردوغان بودند که باید گفت، ترکیه سیاست صحیحی در منطقه پس از بیداری اسلامی پیش نگرفت و اولین ضررکننده در تحولات بیداری اسلامی، اسرائیل و سپس ترکیه است.
رئیس سابق دستگاه دیپلماسی ایران تصریح کرد: در بعد روابط دو جانبه معتقدم باید با ترکیه گسترش روابط داشته باشیم، اما مسائلمان را در روابط دیپلماتیک با آنها مطرح کنیم.
متکی خطاب به سران قطر و عربستان گفت: دخالت آنها در تحولات سوریه اشتباه است؛ میتوان نظر و انتقاد داشت، اما دخالت خارجی پذیرفته نیست.
وی در ادامه تصریح کرد: باور امید در جامعه که از مسئولان شروع میشود، به ما کمک میکند که در اجرای برنامههایمان سیستم محور باشیم و به شخص خاصی تکیه نداشته باشیم.
وزیر سابق امور خارجه ایران عمر متوسط وزیر در ژاپن را در زمان حضور در سفارت ایران در ژاپن یک و نیم سال دانست و گفت: در ژاپن در مدت زمان کوتاهی دولت تغییر میکرد، اما سیستم به فعالیت خودادامه میداد.
وی در پاسخ به سوالی در خصوص دیدار با احمدینژاد و برکناریاش از وزارت خارجه گفت: توفیق دیدار با وی را نداشتم و زمانی که دو شهروند عادی قرارگرفتیم نه از بعد خاصی بلکه به دلیل سوالاتی که از من پرسیده میشود دلایل برکناریام را عنوان خواهم کرد.
متکی در خصوص انتخابات و احزاب گفت: نمود کار سیاسی احزاب در بحث انتخابات است.
رئیس سابق دستگاه دیپلماسی کشور تصریح کرد: در خصوص نحوه فعالیت اصلاحطلبان باید بگویم که آنان جلسات مختلفی برگزار میکنند که بخشی از آنها رویکرد سال 88 را دنبال میکنند و بخشی دیگر میخواهند در چارچوب نظام فعالیت داشته باشند.
وی ادامه داد: برخی معتقدند اصلاحطلبان در سال 88 امتحان خوبی پس ندادند و پس از رای گیری قواعد دموکراسی را به هم ریختند و کسانی دیگر که دیدگاهشان غالب است، اعتقاد دارند که باید اصلاح طلبان را تفکیک کرد.
متکی به حوزه دیگر انتخابات اشاره کرد و گفت: حوزه دیگر در کاندیدای متعلق به دولت و حاشیه دولت است وهمه دولتهای در 24 سال گذشته احساس میشود که تداوم رای آنها سبب محقق شدن می شود.
وزیر سابق امور خارجه به دوره هاشمی اشاره کرد و گفت: در دوره هاشمی کسانی بودند که می خواستند قانون اساسی را تغییر دهند تا رئیس جمهور سه دوره باشد که همین موضوع در دولت خاتمی نیز به وقوع پیوست.
وی به ضلع سوم انتخابات پرداخت و گفت: قبل از انتخابات مجلس نهم، اصولگرایی یک مجموعه بود که در راستای تفاهم با دولت گام برمیداشت و در انتخابات شورای شهر سوم و مجلس هشتم نیز زیر یک چتر جمع شده بودند.
متکی افزود: در مجلس هشتم اصوگرایان اقدامی در جهت راهاندازی جبهه متحد اصولگرایی کردند.
رئیس سابق دستگاه دیپلماسی کشور، مأموریت جبهه اصوگرایی را تمام شده دانست و گفت: در حال حاضر چنین جبههای وجود ندارد.
وی با اشاره به اینکه در بحثهای کلی انتخابات مکانیزمها مطرح میشود، نه مصداقها افزود: ورود به مصداقها تعمدا با تأخیر انجام میشود، چرا همه به این التزام دارند که ورود زودهنگام به بحث انتخابات اشتباه است.
متکی در ادامه دلیل اشتباه بودن ورود به عرصه انتخابات را تحت تأثیر قرار گرفتن کشور از این موضوع دانست و تصریح کرد: رهبری به درستی در خصوص عدم ورود زودهنگام به انتخابات هشدار دادند.
رئیس سابق دستگاه دیپلماسی کشور خاطرنشان کرد: اعتقاد نداریم که ارتباط با آمریکا به معنای زیر سلطه رفتن است، اما نحوه برقرار این ارتباط نیز مهم است.
وی به سخنان رهبری در دولت هشتم در خصوص بحث ارتباط با آمریکا اشاره کرد و گفت: ارتباط نداشتن با آمریکابه این معنا نیست که تا ابد نباید با آنها ارتباط داشته باشیم.
متکی افزود:در پنج و اندی سال که در وزارت خارجه حضور داشتم، هیچ مذاکرهای با وزیر خارجه کشوری نداشتم که بر سر مسائل توافق نداشته باشیم.
رئیس سابق دستگاه دیپلماسی کشور افزود: در دو جا حرف مذاکره با آمریکا پیش آمد؛ یکی دوره بوش و دیگری اوباما.
وی با اشاره به اینکه در دوره بوش طرح مذاکره با آمریکا در راستای کمک به عراق بود، گفت: در این مذاکره آنها از بالا به این موضوع نگاه میکردند و ما نپذیرفتیم، اما وقتی عراقیها از ما خواستند که برای عراق با آمریکا مذاکره کنیم، موافقت کردیم.
متکی افزود: برای آنها گفتیم که چرا در عراق موفق نیستید و نخواهید بود و بعد از مذاکره شاهد بودیم آمریکا سربازان خود را از خیابان های عراق به پادگان ها برد.
رئیس سابق دستگاه دیپلماسی کشور، به مرتبه دوم طرح مذاکره با آمریکا اشاره کرد و گفت: اوباما از طریق رئیس جمهور برزیل و نخستوزیر ترکیه پیغام فرستاد و درخواست تبادل سوخت کرد.
وی تصریح کرد: آنها از ما خواستند که غنیسازی 20 درصد انجام ندهیم و آنها 20 درصد را به مابدهند و ما نیز پذیرفتیم.
متکی افزود: در این راستا نخست وزیر ترکیه و رئیس جمهور برزیل به ایران آمدند و ما تبادل سوخت را قبول کردیم.
وزیر سابق امور خارجه افزود: در نامه شخص اوباما دیدم که عنوان شده بود ایرانی ها پیشنهاد ما را نخواهند پذیرفت و به ما اعتماد نمی کنند و زمانی که با موافقت ما روبه رو شدند، تعجب کردند.
وی با طرح سوالی گفت: چرا پس از اینکه تبادل سوخت را قبول کردیم، طرح قطعنامه در سازمان ملل مطرح شد؟
سفیر سابق ایران در ژاپن افزود: آمریکا به این نتیجه نرسیده که باید در فضای برابر با ما گفت وگو کند و احساس میکند اگر فشار بیشتری وارد کند، ما را وادار به تسلیم خواهد کرد.
متکی تصریح کرد: بحث مذاکره با آمریکا نباید ابزار تبلیغات انتخابات 92 شود و رهبری به طور دقیق و کارشناسی در خصوص مسائل منطقهای و داخلی سخنرانی میکنند.
وی هدف اصلی آمریکا در افغانستان را روی کار آمدن دولت متحد آمریکا و مخالف ایران در این کشور دانست و افزود: ما امریکا را بدون دخالت در افغانستان از این اقدام باز داشتیم.
وزیر سابق امور خارجه با اشاره به اینکه امریکا تمام توان خود را به کار بست تا العراقیه در مجلس عراق به روی کار بیاید، افزود: آنها در عراق نیز میخواستند حکومتی متحد امریکا و مخالف ایران پیروز شود که موفق نبودند.
متکی بیان داشت: باید ذهن خود را از تسلیمپذیری و ماجراجویی خارج کنیم و در خصوص مسائل هستهای منطقی، در چهارچوب ها گام برداریم.
وی در پاسخ به سوالی مبنی بر حمایت بی چون و چرا از فلسطین گفت که حمایت از فلسطین در باب امنیت ملی ماست.
رئیس سابق دیپلماسی عبور از یک دورهای که غربیٍها میگفتند حق داشتن دو سانتریفوژ را ندارید، غنی سازی 20 درصد را با ارزش توصیف کرد.