سلاح امام زمان!

سرويس انديشه - ظهور منجي و برقراري حکومتي واحد در سراسر گيتي بر اساس عدالت در همه جنبه هاي وجودي انسان، به معناي واقعي کلمه از جمله باورهايي است که بيشتر مکاتب ديني و فکري دنيا در آن مشترکند. در اين ميان اسلام به عنوان مترقي­ترين مکتب انسان­ساز به نحوي جامع با ارايه ايدئولوژي منسجم به اين بحث پرداخته است. از اين رو بر مسلمانان است تا پيوسته با تبيين زواياي مختلف اين بحث، آن را زنده نگهدارند.

در حالي که اطلاعات ما از اين موضوع خصوصا جزئيات آن، منحصر در اخباري است که ائمه در برهه­اي خاص از زمان بيان داشته­اند و طبيعي است که مفاهيم مورد نظر خود را بايد در غالب الفاظي قابل فهم براي مخاطبان ارائه مي کرده­اند؛ و ازطرفي باتوجه به گذرا بودن زمان و سير تکاملي آن؛ مصاديق الفاظ تغيير يافته­اند[1]؛ اين تغيير باعث شده است که عده­اي تعابير اوليه را نپذيرند و آنها را دست­مايه اي براي مخدوش کردن اصل موضوع بدانند.

يکي از اين موارد سلاح امام زمان است. که در مواردي از آن با نام شمشير ياد شده است. و باعث طرح شبهاتي در اين خصوص شده است. در حالي که مي­توان با استفاده از خود روايات و اصول کلي غير قابل ترديد پاسخ اين شبهات را داد و به تنقيح بهتر موضوع پرداخت.

در رابطه با ظهور منجي چند نکته قطعي و غير قابل ترديد است، که توجه به آنها مي تواند ما را در داشتن درکي واقع بينانه تر از موضوع کمک کند و بسياري از انحرافات را رفع نمايد:

 او بر تمام نظام هاي سلطه گر و سمتگران غلبه مي کند.

غلبه و برتري، در برتري نظامي منحصر نيست، بلکه دو عنصر اساسي و کلي دارد: الف ) علم ، ب ) قدرت.

منجي موعود به هيچ وجه با بيدادگران و ظالمان سازش و مصالحه نخواهد کرد، در نتيجه يا همه بايد از او پيروي کنند پس نيازي به سلاح جنگي نخواهد بود؛ و يا اينکه با او به منازعه و جنگ بپردازند، که در آن صورت قطعا پيروزي از آن منجي خواهد بود.

حکومتي که منجي، طلايه دار آن است، بر پايه عدل و داد بنا خواهد شد، بنابراين سلاحي که براي غلبه بر ستمگران بکار گرفته مي شود به نحوي خواهد بود که بيگناهان از گزند آن به دور خواهند ماند.

حکومتي که توسط منجي شکل مي گيرد، جهاني خواهد بود و تمام نقاط عالم را فرا خواهد گرفت، چنين حکومتي، نيازمند ابزار و وسايلي بسيار مدرن و پيشرفته است، زيرا براي اداره آن با توجه به شاخصه هاي عدالت و امنيت همه جانبه، راهي غير از استفاده از چنين ابزاري نخواهد ماند، در نتيجه  سلاحي که در آن عصر به کار گرفته خواهد شد متناسب با اين ابزار خواهد بود.

اينکه موعود بخواهد همه امور عالم را در عصر ظهور با معجزه پيش ببرد پذيرفتني نيست، زيرا در آن صورت نيازي به گذر زمان نيست [ و در اين صورت اساسا نيازي نبود تا نبي اکرم (ص) و ائمه طاهرين (ع) براي هدايت جامعه و مقابله با اصحاب زر و زور وتزوير، اين همه زجر بکشند... ] و همچنين موعود نيز مي بايد خيلي پيش از اين ظهور مي کرد؛ از طرفي معجزه نه آن چنان متکي به نيرو و ابزار مادي است و نه نياز به جنگ و خونريزي دارد. بنابر اين چنانچه نياز به جنگ و مبارزه باشد، قطعا در قالب ابزار و آلات عادي زمان خودش واقع خواهد شد، هر چند اين امر منافاتي با تاييدات خاص الهي در موارد ويژه ندارد.

چنانچه منجي مجبور به جنگ شود، تعيين نوع سلاحي که طرفين در آن زمان بکار خواهند برد ممکن نيست. زيرا از آنجا که زمان دقيق ظهور برهمگان پوشيده است و ما شناختي دقيق و تصوري قابل درک از آينده نداريم، طبعا اين امر براي ما نا ممکن خواهد بود. همانطور که 200 سال قبل حتي دانشمندان و نوابغ نيز نمي توانستند تصوري مطابق با واقع از سلاحهاي پيشرفته امروزي داشته باشند.

  با توجه به نکات فوق که بر گرفته از دلايل عقلي و نقلي است مي توانيم بگوييم: منجي موعود که ظهور او قطعي است، براي اشاعه انسانيّت در سايه عدالت و امنيت همه جانبه به سراسر گيتي، هر مانعي را از ميان برمي دارد و همه طاغوت ها را نابود خواهد کرد. او خود در مسير اين هدف، هرگز از حد عدل خارج نخواهد شد. و البته اين غلبه با دانش و قدرت به دست خواهد آمد هر چند ما نتوانيم درک درستي از ابزار و نحوه اين غلبه داشته باشيم، حال بايد با در نظر داشتن نکات فوق، اين مساله را بررسي کرد.

  قبل از بررسي اخبار وارد شده در خصوص سلاح امام زمان (عج)، تذکر دو نکته لازم است:

در خبر دادن از يک واقعيت - خصوصا واقعيتي که در آينده اي بسيار دور محقق خواهد شد - ملاحظاتي وجود دارد، به عنوان مثال با توجه به اينکه شنوندگان، اولين کساني اند که گوينده، قصد انتقال يک آگاهي را به آنان دارد رعايت سطح درک و فهم آنها اجتناب ناپذير است[2[

فهم و درک بعضي از امور، همگاني و همه فهم است؛ يعني از انسان هاي اوليه تا انسان مترقي امروزي، همه برداشت و درکي واحد، از آن دارند. مفهوم جنگ و نزاع و نيز غلبه بر دشمن براي همه بديهي است، هر چند در هر زمان با اصطلاحات خاصي منتقل مي شود و ابزار آن متفاوت است.

پس محور اصلي بحث اين است که ضمن در نظر داشتن موارد بالا با مراجعه به روايات بتوانيم درک صحيح تري از ابزاري که در خدمت منجي است - و بطور خاص سلاحي که او بکار مي برد و براي دستيابي به اهدافش از آن استفاده مي کند -  داشته باشيم. 

اهداف منجي در گرو پيروزي در دو جبهه است

  برقراري حکومت واحد جهاني با اين خصوصيات ويژه و پياده شدن اهداف منجي در گرو پيروزي در دو جبهه کلي است، که هر کدام سلاح متناسب خود را مي طلبد:
الف) جبهه فرهنگي: در اين جبهه منجي با ارائه برنامه جامع و برتر فرهنگي که تمام ابعاد وجودي بشر را مورد توجه قرار داده باشد، تمام فرهنگ ها و تمدن هاي موجود عالم را اصلاح، و افکار و عقايد باطلي را که مانع سعادت جوامع انساني هستند، را از بين مي برد.

ب) جبهه جنگ فيزيکي: از آنجا که عالم هيچ گاه از اصحاب زر و زور و تزوير خالي نبوده است چنانچه اين افراد از راه منطق و دليل اصلاح نشوند، به ناچار بايد همچون علفهاي هرز که مانع رشد و تعالي بشريتند، از ميان برداشته شوند.[3[
 
جبهه فرهنگي

  پيروزي منجي و فراگير شدن فرهنگ انسان ساز مهدوي، نيازمند فراهم شدن دو مقدمه اساسي است:

1)    ارائه اين فرهنگ

2)    پذيرش و پياده شدن اين فرهنگ

  نقطه عطف هر دو مقدمه، بهره­مندي از علم و دانشي است که بتوان در سايه آن، حق را به بهترين وجه ارائه نمود و در مقابل، مردم نيز خود توان تشخيص حق از باطل را داشته باشند.  از اين رو در روايات گاهي به علم سرشار حضرت مهدي عج اشاره شده است:

امام صادق عليه السلام: 25 حرف از 27 حرف علم را قائم ما، در بين مردم پخش مي کند[4[.

 امام باقر عليه السلام: علم به کتاب خدا و سنت پيامبرش همچون گياهي که از بهترين بذرش مي رويد، در قلب مهدي ما مي رويد[5[. 

 و گاهي نيز به کمال عقول و اخلاق مردم در آن زمان اشاره شده است:

امام باقر عليه السلام: وقتي که قائم ما ظهور کند، دستش را بر سر مردم قرار مي دهد، پس عقول ايشان جمع و متمرکز مي شود و به دنبال آن اخلاق ايشان کامل مي شود[6[.

 بنابراين بهترين علوم، در بهترين بستر ممکن ارائه مي گردد و در چنين شرايطي زمينه، براي اشاعه فرهنگ انسان ساز مهدوي فراهم مي شود.

و شايد بتوان بعضي از روايات را شاهد اين مطلب دانست که علم، سلاح اصلي و حقيقي امام زمان است:

امام صادق عليه السلام: همراه 313 يار خاص امام زمان شمشير هايي است که بر هر کدام (1000) کلمه نوشته شده است، که هر کلمه اش کليد 1000 کلمه است[7[.

 خصوصا اين که عبارت « هر کلمه اش کليد 1000 کلمه است » دربيشتر رواياتِ ائمه اطهار عليهم السلام، کنايه از علم است. 

منجي با برتري علمي خود تمدني نو را بنا مي نهد که همه تنشگان حقيقت را به سوي خود جذب و سيراب خواهد نمود و همه را زير پرچم خود جمع نموده، و تمام فرهنگ هاي ناکار آمد و باطل را از ميان بر مي دارد. و البته شکي نيست که همه پيشرفت ها و برتري ها، حتي ساخت و کاربرد سلاح نظامي در سايه علم، محقق خواهد شد؛ بنابراين سلاح حقيقي همان علم است.

 جبهه جنگ فيزيکي

همانطور که گفته شد، اصحاب زر و زور و تزوير –  در صورت عدم پذيرش حق - قطعا به جهت حفظ منافعشان به مقابله با جبهه حق، خواهند پرداخت و راهي غير از جنگ باقي نخواهد ماند:

امام باقر عليه السلام :مهدي رهسپار کوفه مي شود و شانزده هزار مرد مسلح در مقابل او قرار مي گيرند، بعد از آنکه بر آنها اتمام حجت کرد و نپذيرفتند، در نيم روزي همه را از ميان برمي دارد ...[8[.

در اينکه ظهور منجي و مکتب او به ضرر ظالمان است، شکي نيست و حاصل عدم سازش دو جبهه، غير از جنگ نمي تواند باشد؛ نوع ابزار خيلي مهم نيست، ولي به هر حال در اين جنگ، مستضعفان [9]، پيروز و مهدي برهمه جا مسلط مي شود:

امام صادق عليه السلام:... او با ياران خويش هند و ديلم و کرد و ترک و روم و بربر و ما بين مشرق و مغرب را فتح مي کند ...[10[.

  در روايات، قطعي بودن نابودي مخالفان حق، که مستلزم سلاح برتر و برتري نظامي است، اين گونه مطرح شده است:

سلاح او سلاحي ويژه است

امام صادق عليه السلام : ... ياران مهدي در ساعتي شرق تا غرب را درخواهند نورديد و آهن در آنها اثر نخواهد کرد و البته سلاح آنها از آهن است و نه از جنس اين آهن، بطوري که اگر يکي از آنها با شمشير خود به کوهي بزند، دو نيمه خواهد شد ... [11[.

امام باقر عليه السلام : ... با او شمشيري است برنده و و يرانگرِ (ظلم) که روم و ... را به إذن خدا فتح خواهد نمود...[12[.
 
امداد غيبي و نصرت الهي، سلاحي در خدمت قائم

  امام صادق عليه السلام  مي فرمايد:

عذاب ذلت آوري که قوم ثمود را از بين برد، [به عنوان سلاح در خدمت قائم خواهد بود]...[13[.

از اين روايت مي توان استفاده کرد که انسان هاي ستمگر و لجباز، همچون علف هاي هرزي که انسانيت را به انحطاط مي کشانند، و لو در سايه عذاب الهي  مانند خسف بيدا[14] - از ميان برداشته خواهند شد.

تنها دو نکته اي که باقي مي ماند اين است که :

1)    چرا در بيشتر روايات واژه شمشير براي معرفي سلاح امام زمان به کار رفته است؟

اولا: از سلاح دشمن نيز تعبير به سيف شده است:

امام صادق عليه السلام : او مدتي با شمشير پيامبر عليه دشمنان مي جنگد ... و از دشمنان غير از شمشير دريافت نمي کند و غير شمشير به آنها نمي دهد[15[.
و در دعايي معروف به دعاي فرج چنين آمده است:

... خدايا به واسطه او هر نيزه اي را به زير آور و هر سپاهي را درهم بکوب و هر شمشيري را بشکن ...[16[.

 ثانيا: در روايات، تعابير ديگري نيز به کار رفته است که بيشتر، متناسب با ذهن مخاطب است تا واقعيت خارجي:

امام علي عليه السلام : مهدي از ياران خود تعهداتي ميگيرد : بر خانه اي هجوم نبرند و هرگز به کسي ظلم نکنند و بر اسبهاي خوشسوار (مرکبهاي خوش نشين) ننشينند[17[.

 در روايت اسب را به عنوان مرکب و وسيله نقليه در عصر ظهور معرفي نموده است که با تکنولوژي پيشرفته امروز سازگار نيست.

بنابراين با توجه به اينکه در ادبيات عرب، شمشير نماد قدرت و برتري است، استفاده از اين واژگان، صرفا براي انتقال مفاهيمي مانند غلبه و برتري بوده است، که مخاطبِ آن روز، لفظ ديگري براي آن نمي شناخته است، هر چند با توجه به حرکت رو به جلوي زمان، در هر عصري وسيله برتري و غلبه بر دشمن، مصداق متناسب خود را خواهد داشت.

 2) امام زمان با سلاح هاي پيشرفته امروزي چگونه مقابله مي کند؟

در اين رابطه به تذکر دو نکته بسنده مي کنيم :

اولا: صرف وجود اين سلاح ها مشکلي ايجاد نخواهد کرد، بلکه به کار گرفتن آنها ايجاد مشکل مي کند؛ با توجه به بهره مندي امام زمان از سلاح هاي برتر – که به گوشه اي از آن اشاره شد- بار رواني وجود سلاح دشمن از بين مي رود و حتي اصل سلاح آنها هم کارايي خود را از دست مي دهد؛ به عنوان مثال با آمدن تنفگ و اسلحه هاي نوين، سلاح هاي قديمي مثل شمشير و ... کارايي خود را از دست دادند.

ثانيا: ممکن است با توجه به رشد عقلاني بشر در آينده، اين سلاح ها از ميان برداشته شوند و يا اينکه لااقل، حاکمان مستبد، تحت تاثير افکار عمومي از بکار بردن انها اجتناب کنند.

 جمع بندي

  حکومت جهاني مهدوي، در راستاي تحقق خود، با دو جبهه فرهنگي و نظامي روبرو است و براي مقابله با دشمنان در هر يک از اين دوجبهه، سلاح مناسب آن نياز است، لذا در روايات، سلاح امام زمان (عج) را علم و شمشير معرفي کرده اند.
  در بخش ديگري از اين نوشتار، معلوم گرديد که لزوما شمشير، نبايد به همان معناي مصطلح آن باشد، بلکه با توجه به قرائن و شواهدي که ذکر شد، اين واژه – شمشير – بيشتر، نمادين مي باشد و در رواياتي که گذشت معلوم گرديد که حتي از علم و امداد هاي غيبي، هم به «سيف» تعبير شده است.

  نکته ديگر اين نوشتار، اين بود که سلاح­هاي بظاهر پيشرفته دشمن، در مقابل جبهه امام زمان (عج) کارآيي خود را از دست مي­دهند و اين عدم کارآمدي از يک طرف، ريشه در رشد عقول مردم و جامعه جهاني، و از طرفي ديگر، ريشه در سلاح برتر حضرت مهدي (عج) که پيشتر به آن اشاره شد، دارد.  

 -----------------------------------

منابع :

قرآن کريم .
مکارم شيرازي، ناصر؛ حکومت جهاني مهدي، قم، نسل جوان، 1386، چاپ نينوا، ششم، ص141 – 151.

اميني گلستاني، محمد؛ سيماي جهان در عصر امام زمان، قم، مسجد جمکران، 1385، چاپ پاسدار اسلام.

النعماني، محمد بن ابراهيم؛ الغيبه، تحقيق علي اکبر غفاري، طهران،مکتبه الصدوق.

الكوراني العاملي، شيخ علي؛ معجم أحاديث الامام المهدي (ع)،قم، موسسه معارف اسلامي،1411،چاپ بهمن، اول.

الحلي، حسنبن سليمان؛ المحتضر، نجف، نشر حيدريه،1370ق، اول .

مجلسي، محمدباقر؛ بحار الأنوار،بيروت،موسسه وفا، 1403ق، دوم، چاپ وفا .

الأصفهاني، ميرزا محمد تقي؛ مكيال المكارم، تحقيق سيد علي عاشور، بيروت، اعلمي، 1421ق، اول.

الحسني، السيد ابن طاووس؛ الملاحم والفتن في ظهور غايب المنتظر، قم، منشورات رضي، 1398، پنجم.

[1] - سلاح مفهومي خاص و لفظي ويژه دارد ولي درهر برهه از زمان، مصداقي خاص با بار معنايي ويژه اي را منتقل مي­کند. در گذشته از سلاح جنگي، شمشير و جنگ تن به تن به ذهن مي­آمد ولي امروزه بمب­هاي مخرب وجنگ الکترونيک به ذهن مي­آيد.

[2] - حتي امروزه نمي­توان بعضي از تکنولوژي­هاي پيشرفته را مطابق با  آنچه هست به آساني به بعضي از افراد منتقل کرد، مگر مطابق با  آنچه او مي­تواند درک کند.

 3 - نياز به توضيح ندارد که براي دست­يابي به نتيجه مطلوب در هر يک از دو محور مطرح شده، بايد از ابزار و سلاح مناسب بهره برد. از اين رو، روايات با عنايت به دو محور فوق به تشريح چگونگي تحقق آرمان منجي و سلاحي که بکار خواهد گرفت، پرداخته­اند؛ و به بعضي از مقدماتي که زمينه را بيش از پيش فراهم مي­کنند، نيز اشاره شده است، از جمله مقدمات آن، از هم پاشيدگي و گسيختگي عالم به طرق مختلف است:

امام باقر عليه السلام: ... قيام قايم در زماني است که مردم گرفتار هراس، زلزله، بلاها و طاعون شده­اند .جنگها و اختلافها فراگير شده گير شده است، به نحوي که آرزوي مرگ مي­کنند ... .

  چنين شرايطي محصول نا کار آمدي و سرخوردگي نظام­هايي است که مدعي اداره عالمند؛  اين شرايط دو پيامد دارد : الف) فراهم شدن زمينه و اقبال عمومي براي عدالت، و نظامي کار آمد که منجي، طلايه­دار آن است.  ب) عدم انسجام در جبهه باطل، براي هرگونه مقابله .

[4] - العلم سبعه و عشرون حرفا فجميع ما جائت به الرسل حرفان ... فاذا قام قائمنا أخرج خمسه و عشرين حرفا فتثها في الناس ... . (بحارالانوار، ج 52، ص 336)

[5] -  إن العلم بکتاب الله عزوجل و سنه نبيه صلي الله عليه و آله ينبت في قلب مهدينا کما ينبت الزرع عن أحسن نباته ... .(اثبات الهدات، ص 91)

[6] - إذا قام قائمنا وضع يده علي روس العباد فمع بها عقولهم و أکمل به أخلاقهم. (اصول کافي، ج 1، ص 25)

[7] - سيأتي في مسجدكم ثلاثمائة وثلاثة عشر رجلا ... عليهم السيوف ، مكتوب على كل سيف كلمة تفتح ألف كلمة ... . (بحار الأنوار، ج52، ص 286 )

[8] - ... و يسير إلى الكوفة فيخرج منها ستة عشر ألفا من البترية شاكين في السلاح ... فيضع السيف فيهم على ظهر النجف عشية الاثنين من العصر إلى العشاء فيقتلهم ... . (معجم أحاديث الامام المهدي (ع) ، ج3، ص 306)

[9] - و نريد أن نمن على الذين استضعفوا في الارض و نجعلهم أئمة و نجعلهم الوارثين (سوره قصص، آيه 5)
 
[10]- يغزوا بهم الامام الهند و الديلم و الكرد و الترك و الروم و بربر و ما بين جابرسا إلى جابلقا ، وهما مدينتان واحدة بالمشرق ، واخرى بالمغرب ... . (المحتضر، ص103)
[11] - لو أنهم وردوا على ما بين المشرق و المغرب من الخلق لافنوهم في ساعة واحدة لا يختل الحديد فيهم و لهم سيوف من حديد غير هذا الحديد، لو ضرب أحدهم بسيفه جبلا، لقده حتى يفصله ... . (بحار الأنوار ، ج 27 ، ص 43)

[12]- و معه سيف مخترط يفتح الله له الروم و ... . (الغيبة، ص 235)

[13]- ... فان الله سبحانه يقول: (وأما ثمود فهديناهم فاستحبوا العمى على الهدى فأخذتهم صاعقة العذاب الهون) فهو السيف إذا قام القائم عليه السلام ... . (بحار الأنوار، ، ج 24، ص 72)

[14] - نزل جيش السفياني البيداء فيخسف بهم . (معجم أحاديث الامام المهدي (ع) ، ج1،  ص400)
 
[15] - ... و سيفه سيف رسول الله ( صلى الله عليه و آله ) ذو الفقار، يجرد السيف على عاتقه ثمانية أشهر يقتل هرجا ، ... فلا يأخذ منها إلا السيف، و لا يعطيها إلا السيف. (الغيبة، ص 320)

[16] - ... و لا رمحا إلا قصفه، و لا جندا إلا فرقه و لا سيفا إلا كسره و ... . (مكيال المكارم، ج 2، ص 93)

[17] - قال أمير المؤمنين " ع " ... و يقول أنا المهدي فيقول بايعوا على أربعين خصلة و اشترطوا عشرة خصال ... ولا يهجموا منزلا و لا يضربوا أحدا بالحق و لا يركبوا الخيل الهماليج( حسن السير الدابه ) و ... . (الملاحم والفتن، ص149)

/انتهاي پيام/