هش دار، رفيق بد نگيري
قرآن کريم ميفرمايد انسانهايي که در دنيا با دوستان نااهل رفاقت کردهاند و آن نااهلان آنها را از مسير هدايت و حق دور ساختند، در قيامت ميگويند:
واي بر ما! اي کاش با فلاني(رفيق بد) دوست نميشدم و او را به دوستي انتخاب نميکردم.(فرقان/28)
امام سجاد(ع) به يکي از فرزندان خود ميفرمايد: پسرم! دقت کن با پنج گروه دوستي و گفت و گو و رفاقت در راهي نکني.
فرزند حضرت فرمود: پدرجان! آنان چه کساني هستند. حضرت فرمود:
1- دروغگويان: از دوستي با دروغگو بپرهيز، زيرا دروغگو به سراب ميماند که دور را براي تو نزديک، و نزديک را براي تو دور جلوه ميدهد.
2- فاسقان: از دوستي با فاسق اجتناب کن، زيرا او تو را به يک لقمه يا کمتر از آن ميفروشد.
3- بخيلان: از دوستي با بخيل بپرهيز، زيرا او تو را در چيزي که بدان نياز داري خوار ميکند.
4- احمقان: از رفاقت با احمق بپرهيز، زيرا او اراده ميکند به تو نفع رساند اما ضرر ميزند.
5- قاطعان رحم: از دوستي با قاطعان رحم اجتناب کن، زيرا من او را در کتاب خدا(قرآن) لعنت شده يافتم.(تحفالعقول، ص442)
انسانهاي شرور
امام علي(ع) فرمود: بپرهيز از دوستي با بدان، زيرا آنها مانند آتشند که معاشرت با آنان سوزنده است.(غررالحکم، ج1)
جوانان بسياري هستند که به خاطر رفاقت با انسانهاي شرور، سعادت دنيا و آخرت خويش را از کف دادهاند و زندگي خويش را تباه کردهاند.
مولاي متقيان در جاي ديگر فرمود: با شرور همنشيني مکن زيرا طبع تو به طور ناآگاه بدي را از او ميآموزد و تو از آن بيخبري.(شرح نهجالبلاغه، ج4)
با بدان کم نشين که در ماني خو پذير است نفس انساني
منحرفان از دين
يکي از گروههاي ديگر که بايد از آنها دوري جست و با ايشان يه هيچوجه دوستي نکرد، بيدينان هستند.
خداوند در قرآن ميفرمايد: پيدا نميکني قومي را که ايمان به خدا و قيامت داشته باشند و با دشمنان خدا و رسولش دوستي کنند هرچند پدران، فرزندان يا برادران و خويشان آنها باشد.(مجادله/22)
امام علي(ع) فرمود: شايسته نيست مسلمان با شخص بيبندوبار دوستي کند، زيرا او کارهاي زشت خود را زيبا جلوه ميدهد و دوست دارد که دوستش مثل او باشد.(کافي، ج4)
خائنان
يکي ديگر از گروههايي که بايد از دوستي و رفاقت با آنان اجتناب کرد خائنان هستند، انسانهايي که در غياب دوستان خويش به آنان خيانت ميکنند و حريم دوستي را پاس نميدارند.
امام صادق(ع) فرمود: از سه دسته مردم بپرهيز، خيانتکار، ستمکار و سخنچين، زيرا کسي که به نفع تو به ديگري خيانت ميکند به تو هم خيانت ميکند.
چابلوسان
يکي از صفات زشت و ناپسند، صفت تملق و چابلوسي است، افراد چابلوس وقتي به ديگران ميرسند، براي نفع مادي خويش زبان به چابلوسي ميگشايند. پس سزاوار است که اهل ايمان از دوستي با اين گونه کسان بپرهيزند.
دوست واقعي کسي است که معايب دوست خود را به او تذکر دهد نه اينکه با تعريف و تملق، او را گول بزند و او هم باور کند واقعا سر تا پا حسن است و از عيوب خويش غافل گردد.
شرابخواران
گروه ديگري که در دوستي بايد از آنان پرهيز کرد شرابخوارانند، چون شراب موجب تباهي عقل و باعث اختلال در روح و جسم شرابخوار ميشود.
امام رضا(ع) فرمود: خداوند از اين جهت شراب را حرام کرده است که موجب فساد و تغيير عقل شرابخواران ميشود و سبب ميگردد که شرابخوار ذات پاک خداوند را انکار کند و به خدا و پيامبرانش ناسزا گويد.(وسائل الشيعه، ج17)
بدسابقه و مشکوکان
دوستي با بدسابقهها و مشکوکان سبب ميشود که انسان آبرويش در معرض خطر قرار گيرد و به صفت زشت انسانهاي بدسابقه متهم گردد.
امام علي(ع) فرمود: کسي که به خدا و روز قيامت ايمان دارد، در مکان شک و تهمت نميايستد.(کافي، ج4)
هش دار که دوره جواني نابوده و نيست جاوداني
هش دار، زمانه را وفا نيست ايام شباب پا به جا نيست
تا لحظه مرگ تا بميري هش دار رفيق بد نگيري