حقوق معصومان(ع)
آن بزرگواران، حقايق ايمان هستند و دوست داشتنشان ايمان است؛ پس حقوق والدين، معلم و مومن براي آنها ثابت است؛ ولي با اين همه، آنچه در اين جا موضوع بحث است حقوق ويژه معصومان(ع) ميباشد.
حق يکم
دوست داشتن و مهرورزيدن
دوست داشتن و نفرت ورزيدن، اساس همه گرايشها و گريزهاي آدمي است. آدمي به آنچه دوست دارد، گرايش داشته و از آنچه بيزار است، ميگريزد. او دوستدار سعادت و بيزار شقاوت است، و حرکت در مسير سعادت در گرو راهنمايي پيشوايان است، پس بر آدمي فرض است که پيشوايان را دوست بدارد که اين حقي بزرگ بر گردن اوست.
خداوند خطاب به رسولش فرمود: اي رسول ما به امت خويش بگو من از شما پاداشي براي رسالتم نميخواهم جز آنکه درباره نزديکانم مهر و محبت بورزيد.(شوري/23)
حضرت علي(ع) فرمود: بر شما باد دوستي خاندان پيامبرتان که همانا اين حق خدا بر شما است و حق شما را بر خدا لازم کند.(غررالحکم، ص117)
حق دوم
ولايت و سرپرستي
خداوند آفريدگار انسان، پرورش دهنده او و سرپرستش در همه امور فردي و اجتماعي است. او آدمي را به حال خود رها نکرده بلکه فرستاده خويش را به جانشيني خود، سرپرست مردم قرار داد، چنانکه فرمود: سرپرست و ولي شما، تنها خدا و پيامبر او است و آنها که ايمان آوردند.(مائده/55)
امام صادق(ع) در تفسير اين آيه فرمود: (آنها که ايمان آوردند) يعني علي و فرزندان او که پيشوايان مردم تا روز قيامت هستند.(کافي، ج1)
حق سوم
فرمانبرداري و تبعيت
معصومان پيشوايان امتند و حق پيشوايي ايشان زماني به درستي ادا ميشود که فرمانشان برده شود و از خواسته آنها تبعيت شود.
امام علي(ع) فرمود: بر شما باد فرمانبرداري از پيشوايانتان که همانا ايشان، گواهان امروز شما و شفيعان فرداي شما نزد خدا هستند.(غررالحکم، ص116)
حق چهارم
نصيحتپذيري و پندآموزي
معصومان(ع) آگاه به حقايق و بري از گناه و به دور از اشتباهند، پس آنگاه که پند دهند، پذيرش آن به سود مخاطبان و بيتوجهي به آن زيانبار است.
امام علي(ع) فرمود: اي مردم! همانا من بر گردن شما حقي دارم و شما هم بر گردن من حقي داريد، پس حق شما بر گردن من آن است که شما را نصيحت کنم و اما حق من بر گردن شما آن است که در حضور و غياب من نصيحت بپذيريد.(غررالحکم، خطبه34)
حق پنجم
خمس
حضرات معصوم(ع) واليان امر امتند و ولايت و سرپرستي امت، حقوقي را براي آنها در پي ميآورد که مردم موظف به اداي آن هستند، پرداخت سهمي از مازاد درآمد به ولي امر مسلمانان يکي از آن حقوق و تکليفي بر عهده همه مسلمانان است.
امام صادق(ع) فرمود: همانا خداوند که به غير از او خدايي نيست، وقتي صدقه را بر ما حرام کرد، خمس را بر ما نازل فرمود؛ پس صدقه بر ما حرام و خمس براي ما واجب و اکرام مالي بر ما حلال است.(وسائل الشيعه، ج9)
حق ششم
رعايت احترام و آداب
معصومان(ع) مقامي بس رفيع دارند و در جايگاهي والا قرار گرفتهاند، پس لازم است با ايشان برخوردي درخور شأنشان داشت. بندگي خدا مقتضي آن است که حريم جانشينان و حجتهايش پاس داشته شود و هم از اين رو است که رعايت آداب مواجهه با حضرات معصوم(ع) سبب رشد و کمال آدمي است؛ اين آداب عبارتند از:
1- اذن دخول و خروج
2- ادب فراخواندن و سخن گفتن
3- ادب صلوات
حق هفتم
زيارت قبور معصومان(ع)
از جمله حقوقي که حضرات معصوم(ع) بر گردن پيروان خود دارند، آن است که پس از رحلت ايشان(ع) به زيارت قبورشان بروند.
امام رضا(ع) فرمود: همانا براي هر امامي، پيماني بر گردن دوستان و پيروانش است همانا زيارت قبور ايشان از تمام کردن وفاي به پيمان و نيکو ادا کردن آن است، پس کساني که زيارتشان کنند، در حالي که ميل به ديدارشان دارند و به آنچه ايشان مايلند، تصديق ميکنند، پيشوايانشان، شفيع آنها در روز قيامت خواهند بود.(کافي، ج4)
براي عرض ارادت به ساحت اولياي خدا، اگر نتوان در مزار ايشان حاضر شد، ميتوان به شيوههاي سفارش شده از دور قناعت کرد، زيارت قبور معصومان(ع) آثار و برکات بسيار براي روح و جان انساني در پي دارد؛ پس نبايد از آن غفلت کرد و در صورت ناتواني از حضور در مزار، آن را ترک کرد.