زن منتظر
در خصوص ويژگيهاي زن مسلمان منتظر کمتر بحثشده است و در کتب مربوط به انتظار از زن و نقش وي سخن کمتري به ميان آمده است . در اين قسمت، سعي داريم به وظايف يک زن منتظر و نقش وي در زمينه سازي ظهور بپردازيم .
ابتدا در معرفي زن منتظر بايد گفت که زن منتظر همان زن مسلمان و با ايماني است که حقيقت اسلام را به خوبي دريافته است و با جان و دل دستورات آن را فرا گرفته و به آنها عمل نموده است . زن منتظر، بانويي است که ويژگيهاي يک زن مسلمان متدين و عفيف را داراست و در عين حال، با تمام وجود، با معرفت و اعتقاد کامل، انتظار فرج را دارد . زن منتظر براي تحقق امر ظهور بايد تحولي اساسي در فرهنگ بوجود آورد و با رشد ايمان و معنويت در خود، تبليغات مسموم طاغوتيان را خنثي نمايد، تا افتخار و لياقت پرچمداري و ياريگري امام عصر ( عليهالسلام) را پيدا کند; چرا که تحول و انقلاب عظيم مهدوي جز با همکاري زنان صورت نخواهد پذيرفت .
زن مسلمان، در مقام انتظار، بايد با ارائه الگوي برتر از يک زن کامل، ارشادگر ساير زنان گردد، تا دنيا شاهد قدرت عظيم فرهنگي و ديني زنان باشد و همگان بدانند همچنان که زناني در سقوط پرچمدار هبوط نفس انسانياند، در معنويت نيز بانواني مؤمن و با استقامت پاسداري از دين را به عهده داشته و با پرورش فرزنداني که ياور انقلاب مهدوياند، زمينه را براي تحولي بزرگ و جهاني فراهم ميآورند .
لذا زن منتظر با خودسازي و تهذيب نفس، به تربيت فرزندان خود همت ميگمارد و با تفهيم فرهنگ انتظار به آنان، آگاهيهاي لازم در خصوص انتظار و ظهور حضرت حجت ( عليهالسلام) را به ايشان ميآموزد تا ياوراني پاک و شجاع براي ياري بقيةالله الاعظم ( عليهالسلام) بپروراند .
همچنين زن با ايمان و منتظر با پيشه ساختن عفت و حجاب، ضمن تامين سلامت جامعه سعي ميکند به چنان درجهاي از تعالي و تکامل نايل آيد که افتخار منتظر حقيقي بودن را داشته باشد و با اثبات اين مطلب که با اتصال به راه ولايت و با پيروي از فاطمه زهرا که خود تجسم عيني عفت و حجاب بود، به خود باوري و تعهد رسيده، و با انتخاب ظاهري پاک و معنوي علاوه بر باطني مطهر و روحاني، بسان سربازي وفادار و متعهد، آمادگي خويش را در جهت شرکت در انقلاب عظيم مهدوي اعلام مينمايد . علاوه بر آن، زن منتظر در صحنه عمل، به اوامر الهي، به ديگر سازي نيز ميپردازد .
لذا در عصر کنوني، که هر روز شاهد تبليغ فرهنگ نادرست غرب در جوامع اسلامي هستيم و شاهد زناني بدحجاب با قيافهاي بزک کرده که آگاهانه يا از روي ناداني، به ترويج و اشاعه فرهنگ مبتذل و منحط بيگانه ميپردازند و در ملاعام ظاهر گشته و جوانان را به سوي پرتگاههاي سقوط و تباهي ميکشند، بر زنان مؤمن منتظر است که با پرداختن به امر به معروف و نهي از منکر از فساد جامعه جلوگيري نمايند .
زنان فرزانه و انديشمند جامعه اسلامي بايد با ترويج و تبليغ هر چه بيشتر دين، خودباوري و معنويت را در بين ساير زنان تقويت نمايند و به آنان تفهيم کنند، که مادامي که قلب و روح را از انواع گناهان پاک نسازند و ظاهر خويش را نيز مطابق به فرامين الهي درست ننمايند، لياقتياريگري و عنايتحضرت ولي عصر (عج) از ايشان سلب خواهد شد و هر روز بلکه هر لحظه بر فاصله آنان با جان عالم خلقت، مهدي موعود (عج)، افزوده خواهد شد . لذا دستيافتن به فيض عظيم ياوري و ديدار روي دوست، تهذيب نفس و خود سازي و ديگر سازي ميطلبد .
زن قبل از ظهور
در دنيايي که هر روز بسوي ترقي گام بر داشته و زندگي ماشيني روح و جان انسانها را تسخير کرده است، مسائل سياسي، اجتماعي، اقتصادي نيز رنگ و بوي تازهاي به خود ميگيرد و جهان به سوي آخرالزمان پيش ميرود . زنان که نيمي از جامعه بشري را شامل ميشوند، هر روز شاهد تحولي نو، در روابط خود در عرصههاي گوناگون هستند و نقش آنان در سياست، اقتصاد و اجتماع بر کسي پوشيده نيست; لذا در اين قسمت، نقش زن را در هر يک از اين امور در آخرالزمان و در نتيجه، در عصر حاضر، بررسي مينماييم .
نقش زنان در حکومتهاي قبل از ظهور
يکي از مسائلي که در حکومتهاي آخر الزمان مطرح است، سلطه و نفوذ زنان در امور سياسي ميباشد که اين تسلط را به دو گونه ميتوان تقسيم نمود:
1 - زنان بطور مستقيم بر مردم فرمانروايي کرده و رهبري يا رياست کشور را به دست ميگيرند .
2 - زنان با استفاده از نيروي خارق العاده خويش، فرمانروايان و سران کشور را به زير سلطه خود ميبرند تا آنان طبق نظر و عقيده آنها عمل نمايند .
اخباري که از معصومين ( عليهمالسلام) وارد گرديده، بر رشد و تسلط زنان بر امور سياسي و ... در آخر الزمان اشاره دارد . حضرت علي ( عليهالسلام) در اين زمينه ميفرمايند: «زماني خواهد آمد که افراد فاسد و زناکار به ناز و نعمت رسند و انسانهاي با انصاف ضعيف ميشوند . پرسيدند که اين دوره چه وقتخواهد بود؟ فرمود: آن گاه که زنان و کنيزان بر امور مردم مسلط شوند و خردسالان به فرمانروايي رسند .» (1)
همچنين امام صادق ( عليهالسلام) طي حديثي طولاني که به بيان نشانههاي ظهور پرداختهاند، در اين مورد ميفرمايند: «... (در آن زمان) زنان بر ملک تسلط مييابند و بر هر امري استيلا پيدا ميکنند، و زنان را ميبيني که بسان مردان، مجالس (کنفرانس) راه مياندازند .» (2)
آري جهان در آخرالزمان، با رشد بيرويه نهضتهاي زنانه که براي اعتراض به پامال شدن حقوقشان صورت ميگيرد، روبه رو خواهد شد و در انتها، تاريخ جهان شاهد تجربهاي جديد در عالم حکمراني و سياستخواهد بود . اما مطلب مهمي که نبايد از نظر دور داشت، اين است که طبق دستهاي از روايات، در آخرالزمان، تعداد مردان کاهش چشمگيري مييابد و شايد به همين دليل باشد که زنان در اکثر امور بر مسند قدرت خواهند نشست .
رسول خدا (صليالله عليهو آله) در اين زمينه ميفرمايند: «از نشانههاي آخرالزمان اين است که براي هر پنجاه زن، يک سرپرستخواهد بود و اين در حالي است که زنان زياد و مردان کم گردند .» (3)
و شايد اين وضع در اثر افزايش تلفات جاني مردان در اثر برپايي جنگهاي پي در پي و طولاني باشد . بهر حال، آنچه مسلم است در آخرالزمان، زنان حکومت را به دستخواهند گرفت و پس از قرون متمادي، جامعه بشري از مرد سالاري به سوي زن سالاري سوق داده خواهد شد .
مشارکت زنان در سياست در عصر کنوني
پس از جنگ دوم جهاني، زنان توانستهاند به تدريج وارد نهادهاي سياسي شوند، که اين نهادها، اعم از دولتي و غير دولتي ميباشد . امروزه در بسياري از کشورها، نداي حمايت از زنان و تساوي حقوق سياسي، فرهنگي، اجتماعي آنان با مردان بلند است، اما اين که واقعا در عمل اين مساله به چه ميزان انجام ميگيرد، مطلب ديگري است . اما طي کنوانسيونها، اعلاميهها و قطعنامههايي که از سوي سازمان ملل يا سازمانهاي غيردولتي انتشار يافته است، زنان حق دارند در پستهاي مهم دولتي و غير دولتي مشغول بکار شوند و در عرصه سياستحضور فعال داشته باشند .
البته از نيمه دوم قرن بيستم به اين سو، زنان بسياري در صحنه سياست ظاهر گرديدند و به اشغال کرسيهاي مهم دولتي پرداختند که مهمترين اين پستها رياست جمهوري و نخست وزيري بوده است .
مطالعه آمارها نشان ميدهد که در يکي دو دهه اخير، زنان در کشورهايي چون انگليس، فرانسه، آمريکا، اسرائيل، ايسلند، فيليپين، ايرلند، ترکيه، پاکستان و ... نقشهاي مهم سياسي داشتهاند . (4)
و امروز، زنان در کشورهايي چون نروژ، دانمارک و فنلاند حتي در برخي موارد، بيش از 40 درصد مناصب را در اختيار دارند . (5)
هر چند در عصر حاضر، شاهد حضور گسترده زنان در صحنههاي مختلف سياسي و غير سياسي هستيم، ليکن زنان، خود، خواهان حضور فعالتر در پستهاي کليدي و مهم دولتي ميباشند و به در حاشيه قرار گرفتن خود در قدرت معترضند .
با توجه به بررسي آمارهاي مشارکتسياسي زنان، در آمريکا، زنان بطور معمول حدود 52 درصد راي دهندگان را شامل ميشوند با اين وجود، درصد کمي از کرسيهاي کنگره و سنا را در اختيار دارند و در کابينه نيز حضور چندان قابل توجهي ندارند . (6)
در بيشتر کشورهاي در حال توسعه نيز زنان نقش کمتري در سياست دارند، اما آنچه مسلم است، زنان در اکثر کشورها کم و بيش در امر سياست دخالت دارند و در اين حال، اين سؤال مطرح است که آيا زنان عصر کنوني، همان زنان عصر قريب به ظهورند که در روايات از آنان ياد شده است، يا خير؟
جواب اين سؤال قدري مشکل است و اين نشات گرفته از پيچيدگيهاي روابط سياسي و حکومتي ميباشد . بنابراين با توجه به ميزان شرکت زنان عصر حاضر در عرصه سياست و حکومت، بطور قطع نميتوان گفت که زنان عصر کنوني، همان زنان آخر الزمانند، چرا که احتمال ميرود در آينده، زنان دخالت و تسلط بيشتري در حکومتها داشته باشند، اما به يقين نيز نميتوان آنان را زنان آخرالزمان نام ننهاد; زيرا زنان در بعضي کشورهاي آمريکايي، اروپايي، آسيايي، سمتهاي بالاي سياسي را دارا هستند و در حکومت نقش چشمگيري دارند .
وضعيت اقتصادي زنان در آخرالزمان
يکي از مهمترين مشکلاتي که بشر در آخرالزمان با آن سخت دستبه گريبان است، مسائل و مشکلات اقتصادي است . نابساماني عظيم اقتصادي در سر تا سر جهان بوقوع ميپيوندد و زنان از اين واقعه شوم نه تنها در امان نخواهند ماند، بلکه بيشترين ضربه را خواهند خورد . عمق فاجعه به حدي است که گروهي مجبور ميشوند، براي گريز از قحطي و گرسنگي، زنان و دختران خويش را براي خوراک اندکي معامله نمايند .
امام صادق ( عليهالسلام) در بيان نشانههاي ظهور در اين زمينه ميفرمايند: «بعضي از مردان از راه فساد زنان خود ارتزاق ميکنند .» (7) علاوه بر اين اعمال قبيح، دنيا شاهد هجوم زنان بسوي کارخانهها، ادارات و صحنه تجارت و بازار خواهد بود و اين به دليل رويکرد ماديگري در جامعه و ميل به زرق و برق دنيا ميباشد .
حضرت علي ( عليهالسلام) ميفرمايند: «در آخرالزمان، زنان به خاطر حرص به دنيا، در کسب و کار همسران خود شرکت مينمايند .» (8) بنابراين زن در آخرالزمان، به موجودي تبديل خواهد شد که براي به دست آوردن لقمه ناني، تن به هر نوع کاري ميدهد و زناني که بايد دامان پر مهرشان، جايگاه پرورش انسانيت باشد و در کنار مرداني پاکدامن مايه آرامش باشند، در دام گسترده شهوات حيواني و منافع اقتصادي مردان ناپاک و سودجو قرار ميگيرد و بدين ترتيب واقعه تلخ هبوط نفس انساني در زنان رقم خواهد خورد .
وضعيت اقتصاد زن در عصر حاضر
امروزه بحث گستردهاي که در تعداد زيادي از کشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه مطرح است، «زنانه شدن فقر» (9) ميباشد و اين بدان معني است که در دنيا اکثر افراد فقير را زنان تشکيل ميدهند و به همين دليل، امروزه زنان جهان براي برطرف کردن نيازمنديهاي مادي خويش، در زير پرچم شوم تساوي حقوق زن و مرد، کارهاي سنگين مردانه را انجام ميدهند يا منحرف گرديده، براي رفع احتياجات مادي، خود را در معرض تعرض مردان ناپاک قرار ميدهند .
در آمريکا، طبق برخي آمارهاي موجود، تقريبا در 53% خانوادهها زن و مرد هر دو شاغلند و زنان هم دوش مردان در اقتصاد نقش ايفا ميکنند . (10) اين در حالي است که اختلاف درآمد هفتگي زنان و مردان در اين کشور، به گونهاي است که مردان حدود 4/65% و زنان حدود 6/34% از درآمدها را به خود جذب ميکنند . (11)
در بسياري از کشورهاي غربي و در حال توسعه نيز وضع بدين منوال است و نشان از تبعيض در محيط کار بين زن و مرد دارد .
اينک با توجه به وضع تاسفبار اقتصادي زنان، در عصر کنوني، آيا ميتوان آنان را زن آخرالزمان ناميد؟
در جواب بايد گفت: مطابق آنچه در روايات نيز آمده، زنان بسياري در عصر حاضر، در عرصه اقتصادي مشغول به کارند، و در بسياري از کشورها به خصوص کشورهاي به اصطلاح متمدن، زنان از راه فساد و فحشا امرار معاش ميکنند، اما اين مساله هنوز فراگير نشده است; ليکن اين نکته را هم نبايد از نظر دور داشت که در هر زمان، احتمال ظهور حضرتش ميرود، هر چند برخي از علائم به صورت عمومي صورت نپذيرد . لذا شايد بتوان زنان عصر حاضر را زنان عصر ظهور ناميد .
وضعيت اجتماعي زن در آخرالزمان
الف - عدم امنيتبراي زنان: از انحرافات خطرناک که جامعه پيش از ظهور، به آن گرفتار ميگردد، بيامنيتي خانوادگي و ناموسي است، اين مساله آنچنان فراگير ميشود که کمتر کسي ميتواند يا ميخواهد از آن جلوگيري نمايد .
حضرت علي ( عليهالسلام) در اين خصوص ميفرمايند: «سفياني در حالي که نيزهاي در دست دارد، زني باردار را دستگير مينمايد و به يکي از يارانش ميگويد: به او تعدي نما و او سپس شکم زن را ميدرد و جنينش را بيرون ميآورد و هيچکس نميتواند چنين وضعيت هولناکي را تغيير دهد» . (12) روايات زيادي در اين زمينه از معصومين ( عليهمالسلام) وارد گرديده است که حکايت از وضع تاسف بار و فاجعهانگيز امنيتي براي زنان دارد .
ب: هبوط مسائل اخلاقي وانساني در زنان: جامعه پيش از ظهور، جامعهاي مملو از فساد و بيبند و باريهاي اخلاقي است، کردارهاي حيواني گروهي انسان نما، آنچنان فراگير ميشود که حالت عادي به خود ميگيرد . رواياتي که اين وضع اخلاقي پيش از ظهور را بيان نمودهاند، بسيار زياد است . محمدبن مسلم ميگويد: «به امام باقر عرض کردم: قائم شما چه وقت ظهور خواهد کرد؟ امام فرمود: آنگاه که مردها خود را شبيه زنان نمايند و زنها شبيه مردان شوند، آن گاه که مردان به مردان اکتفا کنند و زنان به زنان .» (13)
و در حديثي از امام صادق ( عليهالسلام) است که فرمودند: «در آن زمان، زنان را ميبيني که از بذل خود به کفار هيچ واهمهاي ندارند» . (14)
آري جهان به آن مرتبه از سقوط اخلاقي ميرسد که انسانيت برايش جز در اعمال حيواني معنا پيدا نميکند .
ج: افزايش زنان بيسرپرست: در آخرالزمان، وضعيتبه گونهاي است که بر اثر جنگهاي پي در پي، تعداد مردان کاهش چشمگيري مييابد و به همين دليل، زنان زيادي بيسرپرست ميگردند و به دنبال کسي هستند تا سرپرستي ايشان را به عهده گيرد .
رسول خدا (صليالله عليهو آله) ميفرمايند: «قيامتبرپا نميشود، مگر اين که، براي پنجاه زن يک سرپرستباشد» . (15)
و در حديث ديگري ميفرمايند: «زماني فرا رسد که پنجاه زن، با يک مرد روبه رو شده، يکي ميگويد: اي بنده خدا مرا بخر، و ديگري ميگويد به من پناه ده» . (16)
وضعيت اجتماعي زنان در عصر کنوني
در دنياي کنوني، زن در اجتماع از موقعيتخاصي برخوردار است . امروز زنان توانستهاند تا حدي توانائيهاي خود را در عرصههاي مختلف به اثبات رسانند و به موفقيتهاي بسياري نائل گردند . اما مطلب مهم اين که، با وجود ويژگيها و توانائيهاي بارز در زنان، هنوز نيز درصد قابل توجهي از آنان، از تبعيض، بيامنيتي، بيعدالتيهاي اجتماعي و ... رنج ميبرند . زنان امروز با نام آزادي و تساوي حقوق زن و مرد در مرداب فساد اخلاقي و جنسي گرفتار شدهاند . رشد الکليسم در ميان زنان غربي، مبتلا شدن به ايدز و در نتيجه مرگ بر اثر آن، قاچاق زن جهت روسپيگري، همجنسگرايي، سقط جنين، فرزندان نامشروع، متلاشي شدن خانوادهها و ... رهآورد اين تفکر غلط بر جامعه غرب و بعضي کشورهاي در حال توسعه است .
در بسياري از کشورهاي به اصطلاح متمدن، زنان از طريق خود فروشي امرار معاش مينمايند . (17) در آمريکا سالانه بيش از 900 دختر زير 15 سال، فرزند نامشروع خود را سقط ميکنند; هر چند در سالهاي اخير، اين دختران، ترجيح ميدهند فرزند خود را نگه دارند . (18)
بنابراين با مقايسه اخباري که در مورد زن آخرالزمان به ما رسيده، و وضعيت کنوني زن از حيث اجتماعي و اخلاقي، بين زن امروز و زن آخر الزمان شباهتبسياري ديده ميشود . اما اين نکته را هم نبايد از نظر دور داشت که نميتوان فساد اخلاقي را براي تمام زنان تعميم داد; زيرا در آن زمان، زنان آگاه، عفيف و با ايماني نيز وجود دارند که از اوضاع بد آن زمان متاثرند . اما وضع عمومي به شکل ديگري است .
پينوشتها:
1) نجم الدين طبسي، چشم اندازي از حکومت مهدي ( عليهالسلام)، ص 24 .
2) علامه مجلسي، بحار الانوار، ج 52، ص 260 تا 254 .
3) احمدبن حنبل، مسند، ج 3، ص 120 .
4) مصطفي جنتي عطايي، زنان سياستگر، ص 5 .
5) خليل روشندل و رافيک قليپور، سيماي زن در جهان (آمريکا)، ص 85 .
6) همان، ص 80 .
7) بحار الانوار، ج 52، ص 260 تا 254 .
8) شيخ صدوق، اکمال الدين، ج 2، ص 525 .
9) سيماي زن در جهان (آمريکا)، ص 67 .
10) همان، ص 68 .
11) همان، ص 77 .
12) مقدسي شافعي سلمي، عقد الدرر، ص 409 .
13) همان، اکمال الدين، ج 2، ص 524 .
14) بحارالانوار، ج 52، ص 254 .
15) همان، مسند، ج 3، ص 120 .
16) بحارالانوار، ج 52، ص 250 .
17) ابراهيم طاهري، بررسي مقام زن، ص 48 .
18) همان، ص 44 .
منبع: حوزه.