آرزويي كه برآورده شد

شکي نيست که امامان(ع) عموماً نسبت به مال دنيوي، از همه زاهدتر بودند، و از زر و زيور آن، بيشتر از همه کناره مي گرفتند، ليکن از نظر آنان، زهد به پوشيدن لباس خشن، و خوردن خوراک ساده محدود نمي شود، و مفهومي گسترده تر دارد، و در حقيقت زاهد کسي است که روا نمي دارد، ميل به لذّات و خوشيهاي دنيوي، بر جان او حکومت کند، و براي جلوگيري از آن، توان و قدرت نداشته باشد، و نيز زاهد آن کس است که دنيا از نظر او هدف و مقصود نيست تا اين که کوشش خود را بدان منحصر کند، بلکه اگر دنيا به او رو آورد، از آن بهره مي گيرد، و اگر به او پشت کند، آنچه را نزد خداست بهتر و پايدارتر مي داند.

امام در بياني ثابت مي‌فرمايد، که ظاهر زندگي، و نمود خارجي انسان، ربطي به زهد واقعي ندارد، بلکه بسا اين ظاهر سازي نيرنگي باشد، که آدمي بخواهد، از اين راه توجه ديگران را به خود جلب کند. از اين رو امام رضا(ع) و ديگر امامان طاهرين(ع) مانعي نمي ديدند، که ظاهر حال، و وضع لباس و خوراک آنها، متنعمانه باشد، و اين را تا آن حد روا مي‌داشتند، که با زهد واقعي که همان عدم دلبستگي و شيفتگي باطني انسان به دنياست، برخورد و تعارض پيدا نکند، و اين که دنيا پديده اي گذرا و ناپايدار است مانع اين نيست که مؤمن از آنها محروم باشد. بلکه مؤمن که سر به فرمان خدا دارد، و جان خود را راه او فدا مي‌کند، اولي و سزاوارتر به استفاده و بهره گرفتن، از نعمتهاي اوست.

ريان بن صلت به در خانه امام رضا(ع) رفت و به معمر – خادم امام – گفت: اگر صلاح مي‌داني برو از مولايم بخواه كه يكي از لباس‌هايش و نيز مقداري از درهم‌هايي را كه به نام ايشان ضرب شده، به من دهد.

خادم امام(ع) تقاضاي ريان را پذيرفت و بلافاصله خدمت حضرت رضا(ع) رسيد، پيش از آنكه سخني بگويد امام(ع) فرمود: اي معمر! آيا ريان نمي‌خواهد كه ما از لباس‌هايمان به او بدهيم و مقداري از درهم‌هايمان را به او ببخشيم؟

خادم امام خيلي تعجب كرد كه چگونه حضرت از تقاضاي ريان با خبر شده است. درحالي كه شگفتي از سر و رويش مي‌باريد، عرض كرد: سبحان الله او هم اكنون جلوي در خانه همين درخواست را داشت. از سخن معمر لبخندي مهرآميز بر لبهاي امام نقش بست و آنگاه فرمود: بگو خودش بيايد.

خادم امام، ريان را خدمت حضرت رضا(ع) آورد، ريان سلام كرد، امام(ع) سلام او را پاسخ داد و سپس دو دست از لباس‌هايش و سي درهم از درهم‌هايي كه بعد از ولايت عهدي به نام حضرت مزين شده بود، به وي بخشيد.(بحارالانوار، ج49)

نكته‌ها

- برخورد پر از مهر و با لطافت امام با خادمش، نشانه تواضع و بزرگي امام رئوف است.

- قبل از آنكه تقاضا كننده با شرمساري تقاضاي خود را مطرح كند امام(ع) با مهرباني پيش قدم براي دادن درخواست او شد.

- در سيره ائمه(ع) است كه هميشه بيشتر از آنچه درخواست متقاضي بود، عطا مي‌كردند.