دو فلسفه براي تأخير مجازات الهي

وَ إِنْ أَدْري لَعَلَّهُ فِتْنَةٌ لَكُمْ وَ مَتاعٌ إِلى‏ حينٍ (انبياء/111)

و من نمي‌دانم شايد اين آزمايشي براي شماست؛ و مايه بهره‌گيري تا مدتي معين.

در اين آيه براي تأخير مجازات الهي دو علت بيان شده است:

علت نخست، امتحان و آزمايش است، خدا هرگز در عذاب عجله نمي‌‌کند تا خلق را به حد کفايت آزمايش کند، تا اتمام حجت شود.

علت دوم، مهلت است، افرادي که آزمايش آنها تمام شده و مجازاتشان قطعي گرديده است، براي اينکه کيفرشان سخت‌تر شود، خداوند نعمت را بر آنها بيشتر مي‌کند تا کاملا غرق نعمت شوند، آنگاه درست در همان حال که سخت در لذايذ غوطه‌ورند، تازيانه عذاب را بر آنها مي‌کوبد تا دردناک‌تر باشد و رنج محرومان و ستمديدگان را به خوبي احساس کنند.(نمونه، ج13)