کعبه دلهاي دلدادگان

در سخنان امامان معصوم (ع) براي زيارت امام علي بن موسي الرضا (ع) ، ثواب زيادي نقل شده است، مانند حديث هاي زير:

امام جواد (ع) فرمود: «هر که قبر پدرم را [با معرفت] زيارت کند ، خداوند تمام گناهانش را مي بخشدوبهشت از آن اوست».

امام صادق (ع) فرمود:«هر کس امام رضا (ع) را زيارت کند ، گويا رسول خدا را زيارت کرده است».

امام جواد (ع) فرمود:«براي کسي که به زيارت پدرم برود، بهشت را ضمانت مي کنم».

امام رضا (ع) فرمود: « هر کس به زيارت من بيايد، روز قيامت در سه مرحله ( ميزان ، صراط وهنگام دريافت نام? اعمال ) او را نجات مي دهم».

عبدالسلام هروي از حضرت رضا (ع) نقل مي کند که فرمود:« به زودي توس محل آمد وشد شيعيان و زائرانم مي شود. بدان ، هر کس مرا در توس که دور از وطنم (مدينه)قرار دارد ،زيارت کند ، روز قيامت با من است وهم رتبه من ، در حالي که گناهانش آمرزيده شده است».

از امام علي النقي (ع) روايت شده است : هر که را نزد خدا حاجتي باشد ، زيارت کند، قبر جدّم حضرت امام رضا (ع) را در شهر توس در حالي که غسل کرده باشد ودر بالاي سر آن حضرت دو رکعت نماز گزارد و در قنوت نماز حاجت خود را بطلبد ، پس به راستي که مستجاب مي شود ،مگر آنکه از براي گناهي يا قطع رحمي در خواست کند. به درستي که موضع قبر آن حضرت ، بقعه اي است از بقعه هاي بهشت.

ايام زيارت

زيارت امام رضا (ع) در همه ايام مطلوب و پسنديده است ، لکن در ماه رجب و بيست وسوم وبيست وپنجم ماه ذي القعده وششم ماه رمضان ونيز روز ولادت و شهادت آن حضرت ( يعني يازدهم ذي القعده وآخر ماه صفر) فضيلت بسيار دارد. هرگاه خواستي به زيارت روي ، غسل زيارت کن ، باوضو باش ، پاکيزه ترين لباست را بپوش ، به آرامي وبا وقار قدم بردار و دلت به ياد خدا ومتوجه به امام معصوم باشد.

آداب زيارت

1- معرفت و شناخت امام(ع)

کسي که بر چشمه آبي وارد مي شود، به اندازه ظرفي که به همراه دارد، از آن چشمه بهره مي گيرد، و زائري که به زيارت امام مي آيد به اندازه شناخت و معرفتي که دارد، از زيارت خويش سود مي برد.

پس بايد پيش از هر چيز ، سطح شناخت و آگاهي خود را درباره امام بالا ببريم و قبل از ورود به ميهماني ،صاحب خانه، خصوصيات اخلاقي و رفتاري او و نيز انتظارات و خواسته هاي وي را بشناسيم.

2- طهارت روحي

يکي از بزرگترين ويژگي هاي اهل بيت (ع) طهارت و پاکي آنان از هر گناه و کاستي است و دوست دارند که ميهمانان آنان نيز ازگناه پاکيزه باشند. پس شايسته است که زائر امام، قبل از ورودبه حرم ، بيشترين سعي خود را براي کسب طهارت و پاکيزگي روحي انجام دهد.

برخي آلودگي هاي انسان مربوط به سستي در انجام واجبات، سهل انگاري در نماز وروزه و ارتکاب برخي محرّمات است، که بايد با صداقت و جديت به درگاه خدا توبه کرد و به راستي تصميم گرفت که گذشته را جبران کرده، در آينده به گناه و آلودگي نزديک نشود.

بخشي ديگر از آلودگي هاي انسان مربوط به ناديده گرفتن حقوق ديگران ، بي احترامي به پدر و مادر، ضايع ساختن حق برادر و خواهر، قطع ارتباط با خويشاوندان و تصرّف در اموال يتيمان وکودکان و بي اعتنايي به حقوق همسر و فرزندان و...است که توبه از اين گونه گناهان – علاوه بر ندامت قلبي و باطني- به اين است که آن حقوق ضايع شده را در عمل جبران کند وتصميم بگيرد رضايت صاحبان حق را به دست آورد.

3- طهارت جسمي

لباس و بدن پاکيزه، از آداب اعمال عبادي است و چون حرم امامان مکاني است که براي عبادت و بندگي خدا مهّيا شده است و محضر امام، محضر ولي خداست، بايد نهايت پاکي و طهارت را رعايت کرد و علاوه بر آن، پيش از ورود به حرم(غسل زيارت) کرد و وضو گرفت.

«غسل» به نيّت پاکي از همه آلودگي ها يي که نياز به غسل داشته است و ممکن است آن را فراموش کرده باشد و نيز به نيت آمادگي براي زيارت امام و نيايش به درگاه الهي.

چنان که فقيهان فرموده اند، اگر چندين غسل برکسي واجب باشد و بخواهد علاوه بر غسل هاي واجب، غسل هاي مستحب را هم نيت کند، لازم نيست براي هر يک، غسلي جداگانه انجام دهد، بلکه همه را نيت کند و يک غسل را به نيت همه موارد انجام دهد، کافي است.

غسل زيارت براي نماز گزاردن ، دست کشيدن بر آيات قرآن، اسماء الهي و نام هاي معصومين کافي نيست، بلکه علاوه بر غسل، بايد وضو هم گرفت.

يادآوري اين نکته لازم است که برخي افراد، شيوه غسل صحيح را نمي دانند و جا دارد که از فرصت حضور در مشهد مقدس و زيارت حضرت رضا (ع) با مراجعه به دفاتر ويژه اي که در آستان قدس رضوي براي پاسخ گوئي به احکام شرعي در نظر گرفته شده است، در تصحيح اعمال عبادي خود بکوشند.

4- آمادگي روحي و عاطفي

علاوه بر طهارت جسمي و معنوي، برخي از اعمال، زمينه روحي زائر را براي زيارت آماده مي سازد، از آن جمله است کمک به نيازمندان و ياري رساندن به ديگر زائرين. يکي از راه هاي ايجاد آمادگي روحي و معنوي براي کساني که به صورت گروهي و کارواني به زيارت مي آيند، ياري رساندن به همراهان و فراهم آوردن زمينه آسايش و زيارت براي آنان است.

در حالات بنيانگزار نظام جمهوري اسلامي حضرت امام خميني (ره) نوشته اند که وقتي در دوره جواني همراه دوستان خود به زيارت حضرت رضا (ع) مشرف شده بودند، وقتي همه با هم به زيارت مي رفتند، امام زودتر از ديگران به اتاق محل سکونت باز مي گشت، اتاق را تميز مي کرد و امکانات پذيرائي را فراهم مي آورد تا وقتي همراهرن از راه مي رسند، با نوشيدن چاي و استراحت، خستگي از تن آنان بيرون رود.

خدمت به زائرين و دوستان حضرت رضا (ع) به معناي خدمت به خود آن حضرت است و راه خوبي براي جلب توجه و عنايت خاص آن حضرت است.

5- اجازه ورود

پس از رعايت همه موارد قبل، يکي از آدابي که در کتاب هاي دعا نيز يادآوري شده، اين است که زائر در مکاني بايستد که مزاحم ديگران نباشد و اجازة ورود بگيرد، آن گونه که در انتهاي همين جزوه تحت عنوان «اذن دخول» آمده است و چه بهتر که زائر هنگام خواندن دعاها به معاني آنها توجه کند.

6- زيارت و عرض سلام و ارادت

حساس ترين مرحله زيارت، همين مرحله است که زائر پس از رعايت آداب زيارت و کسب طهارت ظاهري و باطني، با نيتي خالص و به هدف اطاعت از خداوند، به اظهار موّدت و دوستي با اهل بيت پرداخته و در برابر ضريح آن بزرگوار با ادب و احترام ايستاده يا زانو زده است.

متأسفانه گاه ديده مي شودکه برخي زائرين، در حرم امام (ع) توجهي به حرمت گذاشتن به محضر امام را ندارند يا غافل مي شوند و با انجام رفتاري نا مناسب، خوابيدن يا بد نشستن و داد زدن و بلند دعا کردن، آرامش حرم را بر هم مي زنند. بي گمان رعايت ادب در نشستن و ايستادن، در آهنگ دعا خواندن و گفت و گو کردن، نشانة معرفت زائر است.

و امّا دعا، هم مي تواند به فارسي باشد و هم به عربي و بهترين دعا، دعاهايي است که از امامان معصوم (ع) و بزرگان روايت شده اشت، مانند زيارت « امين الله » يا « زيارت جامه کبيره» و يا « زيارت مخصوص حضرت رضا (ع) ».

بايد توجه داشت که هدف از خواندن زيارت، عرض سلام به ساحت امام و تجديد پيمان محبت و ابراز دوباره عقايد است، از اين رو، توجه به معناي زيارت بسيار مهم است و شايسته است که زائر هنگام خواندن هر سطر از زيارت، به معناي آن نيز توجه کند.

معمولاً دعاهايي که براي زيارت معصومين (ع) روايت شده است در بردارنده اين مطالب است : 1- گواهي دادن به يگانگي خدا و صفات برتر او 2- گواهي دادن به رسالت رسول اکرم (ص) و حقانيت و صداقت او 3- گواهي دادن به ولايت امامان معصوم (ع) از امام علي بن ابي طالب تا امام دوازدهم حضرت مهدي (عج) 4- اظهار علاقه و محبت به پيامبر (ص) و امامان معصوم (ع) و درود و سلام بي پايان بر محمد (ص) و آل محمد (ع) 5- در خواست توبه و مغفرت از درگاه الهي 6- تأکيد بر اهميت نماز،پرداخت ذکات و واجبات مالي و جهاد در راه خدا، امر به معروف و نهي از منکر، عبادت پروردگار تا آخرين لحظه زندگي و ... .

تکرار اين مطالب در زيارت امامان (ع) در حقيقت بازگو کردن عقائد ديني و تحکيم آن است و در برخي از دعا ها، بيان گسترده اي از صفات الهي و ويژگي هاي پيامبر(ص) و امامان معصوم(ع) آمده است تا جائي که مي توان دعاهاي معتبر را يکي از بهترين منابع خدا شناسي و پيامبر شناسي و امام شناسي و معارف ناب ديني به شمار آورد.

7- نماز به درگاه الهي

پس از قرائت دعا و زيارت امام (ع) ، دو رکعت نماز همانند نماز صبح توصيه شده است. نماز، تنها براي عبادت خداوند و تقرب به سوي اوست، امّا ثواب آن به پيشگاه امام (ع) هديه مي گردد.

8- دعا و نيايش به پيشگاه پروردگار

در روايات چنين آمده است که دعا و راز و نياز با خداوند و در خواست حاجت هاي خود از پيشگاه پروردگار ، مغز و روح عبادت است.

اکنون پس از طي آن مراحل و زيارت و نماز،فضاي ذهني زائر براي درخواست حاجت هاي خود از خداوند کاملاً آماده است.

در محضر امام و فضاي معنوي حرم و پس از آمادگي هاي روحي و معنوي، بايد دست ها را به سوي آسمان _ محل نزول رحمت الهي _ بلند کرد و به گونه اي که براي ديگران مزاحمت ايجاد نشود، بايد يکايک درخواست هاي خود را به ساحت خداي يگانه و امام معصوم (ع) عرضه داشت؛ چرا که زمينه براي نزول لطف و رحمت الهي در چنين فضاي ملکوتي آماده و مهيّا است.

9- پيمان صداقت و بندگي به درگاه خدا

از جمله عواملي که مي تواند در استجابت دعاهاي زائر مؤثر باشد، اين است که در محضر امام (ع) با خدا عهد و پيمان ببندد که واجباتش را انجام دهد و از گناهان دوري نمايد، حقوق ديگران را ادا کند و از اذيت و آزار برادران و خواهران نسبي و ديني خود حتماً خود دارري ورزد و براي فرج و ظهور امام زمان (عج) و نيز پيروزي مسلمانان در سراسر عالم دعا کند.

هر زائري، خود ، مي داند که در زمينه اي از زمينه هاي ديني کمبود دارد ، مثلاً يکي در اقامه نماز يا اول وقت خواندن آن کوتاهي کرده است، ديگري در مورد روزه و سومي در زمينه حجاب و عفاف و چهارمي درباره حق پدر، مادر، همسر، فرزند و ... .
هر زائري شايسته است متناسب با آنچه تا کنون از مسائل ديني مورد بي توجهي قرار داده است، اکنون براي اصلاح آن بکوشد و در همان زمينه، با خدا عهد ببندد و امام را بر اين پيمان شاهد بگيرد و از خداوند بخواهد که در برابر اين عهد و پيمان ، مشکلات او را از ميان بردارد و نيازهاي او را برآورده سازد.

10-دعا براي ظهور حضرت مهدي(عج)

انسان هاي مؤمن و صالح، همواره از ظلم و فساد و گناهي که در جامعه بشري جريان دارد ، ناراحت هستند و مي دانند که بهترين کسي که مي تواند بشر را از اين ظلم و فساد گسترده و جهانگير نجات بخشد، امام زمان (عج) است و از اين رو در دعاهاي خود براي ظهور آن حضرت دعا مي کنند و منتظر ظهور آن بزرگوار مي باشند.

برگرفته از «نسيم رضوان»

/انتهاي پيام/